Bệnh thủy đậu: Nguyên nhân, triệu chứng và cách điều trị

Ngày: 19/02/2021

Bệnh thủy đậu (hay dân gian còn gọi là trái rạ) là căn bệnh do virus Varicella Zoster gây ra và có khả năng lây nhiễm cao. Đây là virus gây ra bệnh thủy đậu ở trẻ em và Zona thần kinh (hay giời leo) ở người lớn nên còn gọi là virus thủy đậu - Zona (VZV).

Để tìm hiểu rõ hơn về bệnh thủy đậu, các triệu chứng cũng như nguyên nhân và cách điều trị của căn bệnh, hãy đọc bài viết dưới đây.

Thủy đậu là bệnh như thế nào?

Bệnh thủy đậu là bệnh truyền nhiễm ở da do virus Varicella Zoster (VZV) gây ra

Bệnh thủy đậu là bệnh truyền nhiễm ở da do virus Varicella Zoster (VZV) gây ra

Thủy đậu là loại bệnh truyền nhiễm ở da do virus Varicella Zoster (VZV) gây ra. Biểu hiện ban đầu của bệnh là nổi các mụn nước trên da và niêm mạc, sốt cao, cơ thể suy nhược và cảm thấy mệt mỏi. Tốc độ lây lan của bệnh khá nhanh, lây nhiễm trực tiếp từ người sang người và nếu không được kiểm soát kịp thời có thể bùng phát thành dịch.

Bệnh thủy đậu sẽ hoàn toàn khỏi sau 1 - 2 tuần nếu được điều trị và chăm sóc đúng cách. Tuy nhiên, nếu không kịp thời điều trị, bệnh có thể gây ra nhiều biến chứng nguy hiểm như viêm não, viêm màng não, viêm phổi…

Những người từng bị thủy đậu sẽ hiếm khi tái phát bệnh trở lại bởi sau khi mắc bệnh, cơ thể sẽ tự tạo miễn dịch với bệnh. Nhưng virus Varicella Zoster (VZV) sẽ xâm nhập, tồn tại ở hệ thống rễ dây thần kinh và tái hoạt động, gây ra bệnh Zona khi hệ miễn dịch suy yếu.

Nguyên nhân gây bệnh thủy đậu

Virus Varicella Zoster là “thủ phạm” chính gây ra bệnh thủy đậu và bệnh lây lan chủ yếu qua đường hô hấp. Vì vậy, hầu hết các trường hợp mắc bệnh đều do tiếp xúc với người bị thủy đậu thông qua không khí như hít phải nước bọt khi người bị thủy đậu ho, hắt xì hay tiếp xúc với chất dịch bên trong mụn nước. Ngoài ra, việc sử dụng chung các vật dụng cá nhân như khăn mặt, bàn chải đánh răng, quần áo hay ăn uống với người bị thủy đậu cũng là một trong những nguyên nhân lây truyền bệnh.

Virus Varicella Zoster (VZV) gây bệnh thủy đậu

Virus Varicella Zoster (VZV) gây bệnh thủy đậu

Bệnh thủy đậu có thể lây nhiễm trong vòng 1 - 2 ngày trước khi xuất hiện các nốt ban đỏ cho đến khi các mụn nước khô lại và bong vảy.

Dấu hiệu nhận biết bệnh qua từng giai đoạn

Bệnh thủy đậu trải qua có 4 giai đoạn với các biểu hiện nhận biết cụ thể như sau:

Giai đoạn ủ bệnh (từ lúc nhiễm virus đến phát bệnh)

Giai đoạn này kéo dài từ 10 - 20 ngày, người bệnh thường không xuất hiện các biểu hiện lâm sàng cụ thể nào nên rất khó nhận biết.

Giai đoạn khởi phát bệnh

Ở giai đoạn này,người bệnh bắt đầu sốt nhẹ, cơ thể mệt mỏi, đau nhức đầu và phát ban đỏ có đường kính vài milimet trong 24 - 48 giờ. Một số trường hợp khác có thể bị viêm họng và nổi hạch ở sau tai. Những dấu hiệu nhận biết bệnh thủy đậu ở giai đoạn này rất dễ bị nhầm với cảm cúm thông thường. Vì vậy, bạn nên đến các cơ sở y tế để thăm khám càng sớm càng tốt, đặc biệt trong mùa dịch mà cơ thể lại có những dấu hiệu này để xác định chính xác nguyên nhân và có cách điều trị, chăm sóc thích hợp.

Ở giai đoạn khởi phát, người bệnh bắt đầu sốt nhẹ, mệt mỏi và phát ban đỏ trên cơ thể

Ở giai đoạn khởi phát, người bệnh bắt đầu sốt nhẹ, mệt mỏi và phát ban đỏ trên cơ thể

Giai đoạn toàn phát

Lúc này, người bệnh sẽ sốt cao, đau đầu, đau cơ, chán ăn, nôn mửa. Ban đỏ chuyển thành các mụn nước có hình tròn, đường kính 1 - 3mm, chứa chất dịch bên trong. Mụn nước có thể xuất hiện ở toàn thân, nhất là trên tay, chân, lưng, mặt, vùng niêm mạc miệng khiến bạn cảm thấy khó chịu.

Nếu bệnh tiến triển nặng như nhiễm vi trùng, mụn nước sẽ có kích thước lớn hơn và có chứa mủ bên trong nên có màu đục.

Giai đoạn hồi phục

Sau 7 - 10 ngày phát bệnh, nếu không gặp biến chứng hay bị nhiễm trùng, các mụn nước sẽ tự vỡ ra, khô lại, bong vảy và dần hồi phục.

Các nốt mụn bắt đầu khô lại và bong vẩy ở gian đoạn hồi phục

Các nốt mụn bắt đầu khô lại và bong vẩy ở gian đoạn hồi phục

Thời gian phục hồi thường kéo dài từ 3 - 4 ngày, vị trí da bị nổi mụn nước sau khi bong vảy cũng sẽ bị thâm sạm. Do đó, ở giai đoạn này, người bệnh có thể sử dụng một số loại thuốc bôi ngoài da để hạn chế để lại sẹo thâm, sẹo rỗ trên da.

Những biến chứng nguy hiểm của bệnh

Mặc dù thủy đậu là căn bệnh lành tính nhưng vẫn có thể gây ra nhiều biến chứng nguy hiểm, thậm chí ảnh hưởng đến tính mạng nếu không được điều trị kịp thời. Những biến chứng thường gặp của bệnh thủy đậu là:

  • Viêm tai: Người bị bệnh thủy đậu có thể bị viêm tai nếu mụn thủy đậu mọc trong tai gây viêm loét, lở ngứa;
  • Bệnh Zona thần kinh: Sau khi khỏi bệnh, virus Varicella Zoster (VZV) vẫn tồn tại ở rễ dây thần kinh và chờ đến khi hệ thần kinh suy yếu, virus sẽ tái hoạt động và gây bệnh Zona thần kinh;
  • Hội chứng Guillain - Barré (hay chứng liệt Landry): Đây là căn bệnh hiếm gặp liên quan đến hệ thần kinh ngoại biên. Bệnh do hệ thống miễn dịch của cơ thể tấn công vào các dây thần kinh, khiến tứ chi suy yếu, tê liệt dần rồi lan sang toàn thân. Hiện nay vẫn chưa xác định được nguyên nhân gây bệnh nhưng hội chứng Guillain - Barré thường chỉ xảy ra khi người bệnh từng mắc một căn bệnh truyền nhiễm trước đó;
  • Viêm thanh quản: Người bị thủy đậu có thể bị viêm thanh quản trong trường hợp mụn thủy đậu mọc trong trong khoang miệng hay niêm mạc miệng gây nhiễm trùng, sưng tấy;
  • Viêm võng mạc: Virus VZV xâm nhập vào giác mạc sẽ gây tổn thương đến mắt và có thể dẫn đến bệnh viêm võng mạc;
  • Hội chứng Reye: Người bị thủy đậu trong quá trình điều trị có sử dụng Aspirin sẽ mắc phải hội chứng Reye (là căn bệnh liên quan đến não và thoái hóa mỡ gan). Các biểu hiện thường gặp của biến chứng này là hôn mê, co giật, vàng da, gan phình to, não bị phù, xuất huyết nội tạng;

Khi bị thủy đậu, bạn tuyệt đối không được gãi, tránh làm vỡ các mụn nước khiến dây phần dịch mủ ra các vùng da xung quanh. Trong thời gian dưỡng bệnh, nên giữ gìn vệ sinh cá nhân bằng việc sử dụng các dung dịch sát khuẩn hoặc nước ấm để tắm rửa. Không sử dụng xà phòng hay cọ xát vào da. Ngoài ra, bạn cũng nên cắt móng tay và giữ tay luôn sạch sẽ. Nếu trẻ nhỏ bị thủy đậu, bố mẹ nên sử dụng các bao tay vải để tránh việc bé gãi gây tổn thương đến các mụn nước. Trường hợp người bệnh xuất hiện các biểu hiện bất thường như sốt cao kéo dài, co giật, hôn mê, xuất huyết thì phải đưa ngay đến bệnh viện để được theo dõi và điều trị.

Điều trị thủy đậu bằng thuốc

Đối với các mụn nước trên cơ thể, bạn có thể bôi dung dịch thuốc tím lên các nốt mụn để kháng viêm, ngăn ngừa để lại sẹo về sau. Trường hợp mụn nước vỡ, bạn nên sử dụng dung dịch xanh Methylen để bôi lên nốt mụn. Lưu ý, tuyệt đối không sử dụng thuốc mỡ Tetaxiclin, mỡ Penixilin, thuốc đỏ. Khi nốt mụn đã đóng vảy, bạn có thể sử dụng kem trị dị ứng, các loại thuốc bôi trị ngứa. Với trẻ nhỏ dưới 6 tháng tuổi, phụ nữ mang thai thì tuyệt đối không sử dụng kem trị ngứa có chứa Phenol.

Sử dụng dung dịch xanh Methylen để bôi lên các nốt mụn

Sử dụng dung dịch xanh Methylen để bôi lên các nốt mụn

Ngoài ra, bạn cũng nên sử dụng thuốc nhỏ Chloramphenicol 0,4% hoặc Acgyrol 1% để nhỏ mắt ngày từ 2 - 3 lần để sát khuẩn cho mắt và mũi. Trường hợp người bệnh bị sốt cao thì có thể sử dụng các loại thuốc hạ sốt thông thường nhưng cần phải tuân theo sự chỉ định của bác sĩ. Tuy nhiên, không dùng thuốc Aspirin hay các sản phẩm có chứa thành phần Aspirin để hạ sốt.

Người bị thủy đậu nên và không nên ăn gì?

Nên ăn

  • Bổ sung các loại rau xanh, trái cây và khoáng chất trong các bữa ăn hàng ngày. Đặc biệt, các loại rau củ quả chứa nhiều Vitamin A, C và Bioflavonoid như cà rốt, dưa chuột, bông cải;

Bổ sung các loại rau xanh và trái cây có chứa nhiều Vitamin A, C và Biofflavonoid rất tốt cho người bị thủy đậu

Bổ sung các loại rau xanh và trái cây có chứa nhiều Vitamin A, C và Biofflavonoid rất tốt cho người bị thủy đậu

  • Thực phẩm giàu kẽm, Magie và Canxi như các loại ngũ cốc nguyên hạt, mầm lúa mì, rau chân vịt, nấm, các loại hạt, yến mạch;
  • Ăn các món ăn thanh đạm, đồ ăn dạng lỏng, mềm để dễ tiêu hóa như soup, cháo đậu xanh, cháo gạo lứt, cháo củ năng;
  • Uống nhiều nước mỗi ngày, ngoài ra, bạn cũng nên bổ sung thêm các loại nước ép trái cây để tăng cường hệ miễn dịch cho cơ thể.

Kiêng ăn

  • Các thực phẩm chứa nhiều dầu mỡ, đồ ăn cay như ớt, gừng, tiêu, mù tạt, tỏi, hành tây... hoặc đồ ăn quá mặn;
  • Thực phẩm có chứa chất béo bão hòa như thịt, các sản phẩm từ sữa như bơ, phô mai, sữa chua có thể gây sưng viêm và khiến mụn đỏ xuất hiện lâu hơn;
  • Các loại thịt có tính ấm, nóng như thịt gà, thịt chó có thể làm tăng nguy cơ bội nhiễm;
  • Hải sản có chứa nhiều Histamine dễ gây dị ứng, ngứa ngáy;
  • Cam, chanh, cà phê, socola là những thực phẩm chứa nhiều Axit, có thể gây sưng tấy, tổn thương ở vùng da đang bị nổi mụn nước;
  • Những món ăn từ đồ nếp như xôi, bánh chưng...;
  • Thực phẩm có chứa hàm lượng Arginine cao như đậu phộng, các loại hạt, nho khô,...;
  • Nhục quế là thực phẩm kỵ nhất với người bị thủy đậu bởi tính đại nhiệt, ôn nhiệt trợ hỏa, tổn hại âm chất, có thể khiến bệnh trở nên trầm trọng hơn.

Người bị thủy đậu nên kiêng các món ăn cay nóng và chứa nhiều giàu mỡ

Người bị thủy đậu nên kiêng các món ăn cay nóng và chứa nhiều giàu mỡ

Cách phòng tránh lây nhiễm thủy đậu khi bệnh vào mùa

Hiện nay, tiêm chủng Vaccine phòng ngừa thủy đậu là cách phòng tránh lây nhiễm bệnh hiệu quả và lâu dài nhất. Đặc biệt đối với trẻ em, việc tiêm phòng ngừa thủy đậu càng quan trọng và cần thiết. Vì vậy, những gia đình có con nhỏ cần đưa trẻ đi tiêm phòng theo lịch tiêm như sau:

  • Mũi 1: Tiêm khi trẻ trên 12 tháng.
  • Mũi 2: Trẻ từ 1-13 tuổi tiêm cách mũi 1 ít nhất 3 tháng; trẻ từ 13 tuổi trở lên tiêm cách mũi 1 ít nhất 1 tháng.

Nếu có tiếp xúc với người mắc thủy đậu mà chưa tiêm Vaccine thì bạn cần chủng ngừa trong vòng 3 ngày sau đó. Tuyệt đối không sử dụng chung đồ dùng cá nhân hay chạm vào các mụn nước của bệnh nhân. Người bị thủy đậu cần được cách ly với mọi người xung quanh để tránh lây lan bệnh. Phòng ở của người bệnh cũng phải vệ sinh thường xuyên bằng các dung dịch tẩy rửa, sát khuẩn.

Thủy đậu là căn bệnh ngoài da ai cũng có thể mắc phải và gây nhiều ảnh hưởng đến cuộc sống sinh hoạt cũng như công việc của người bệnh. Hiện nay vẫn chưa có thuốc đặc trị thủy đậu, vì thế, để phòng tránh bệnh, bạn nên tiêm phòng Vaccine thủy đậu đúng và đủ liều lượng. Bên cạnh đó, bạn cần đến các cơ sở y tế để thăm khám khi thấy các triệu chứng bất thường để kịp thời điều trị và ngăn ngừa các biến chứng nguy hiểm mà bệnh có thể gây ra.