"Giờ vàng" trong cấp cứu bệnh nhân đột quỵ

Ngày: 18/02/2021

Thông thường, trong 3 đến 4 giờ đầu tiên khi bệnh nhân có dấu hiệu đột quỵ được xem là “thời gian vàng" để cấp cứu. Sau thời gian đó, nơi vùng não bị xảy ra tai biến và mô não cận kề vùng tai biến sẽ bị hư hại, khó hồi phục.

Bệnh đột quỵ là gì?

Bệnh đột quỵ là gì?

Đột quỵ là bệnh gì?

Tai biến mạch máu não hay đột quỵ là tình trạng mạch máu nuôi não bị tắc nghẽn hoặc bị vỡ khiến não không nhận đủ Oxy và dẫn đến tình trạng xuất huyết não, nhồi máu não, vỡ mạch máu não. Khi đó, một phần của não sẽ bị tổn thương hoặc bắt đầu chết đi. Đây là căn bệnh vô cùng nguy hiểm và có tỷ lệ tử vong cao hoặc có thể để lại một số di chứng vĩnh viễn cho người bệnh.

Bất cứ đối tượng và độ tuổi nào cũng có nguy cơ bị đột quỵ.

Cách nhận biết người bị đột quỵ

Đột quỵ xảy ra khi mạch máu nuôi não bị tắc nghẽn hoặc bị vỡ, khiến cho não không nhận đủ Oxy. Đây được xem là một trong những nguyên nhân gây tử vong cao cũng như sẽ để lại một số di chứng vĩnh viễn cho bệnh nhân.  

Các dấu hiệu đột quỵ thường xảy ra rất nhanh

Các dấu hiệu đột quỵ thường xảy ra rất nhanh

Đột quỵ không có triệu chứng kéo dài vì chúng đều xảy ra rất nhanh, đấy là:

  • Suy yếu hoặc liệt đột ngột vùng mặt, tay hoặc chân và đặc biệt là chỉ bị ở một bên;
  • Nói chuyện khó khăn;
  • Đột ngột nhìn không rõ ở một hoặc cả hai bên mắt;
  • Đi đứng không vững hoặc đột ngột mất thăng bằng;
  • Đầu đau dữ dội đột ngột.

Khi đó, bạn có thể dựa vào quy tắc F.A.S.T (nhanh) để nhận biết và cấp cứu nhanh người bị đột quỵ như sau:

  • Face (Khuôn mặt): Khuôn mặt mất cân đối, cảm giác tê cứng hoặc méo xệ một bên mặt, khi cười lên sẽ thấy méo mó rõ hơn;
  • Arm (Tay, chân): Tê mỏi một bên tay và vụng về trong các thao tác, đi lại dễ bị vấp ngã, bước đi khó khăn. Kiểm tra tình trạng này bằng cách yêu cầu bệnh nhân giơ hai tay hoặc hai chân lên, bên nào giơ yếu hơn hoặc rơi xuống trước thì bên đó có dấu hiệu bị liệt;
  • Say (Lời nói): Một số người khi bị đột quỵ sẽ gặp khó khăn khi nói, môi lưỡi cứng lại, khi yêu cầu nói một câu đơn giản ngắn gọn thì sẽ dễ phát hiện;
  • Time (Thời gian): Khi xảy ra đột quỵ bạn cần phải tuân thủ nghiêm ngặt “thời gian vàng”, cấp cứu bệnh nhân ngay trong 3 tiếng đầu sau tai biến mạch máu não.  

Trong 3 đến 4 giờ đầu sau đột quỵ, nếu người bệnh được đưa đến bệnh viện cấp cứu kịp thời thì cơ hội sống sót và phục hồi sẽ cao nhất. Đối với những người có tiền sử bệnh tim mạch hay huyết áp cao, khi có những dấu hiệu trên thì gia đình phải chủ động gọi cấp cứu hoặc đưa đến bệnh viện nhanh nhất có thể.

Cứ mỗi phút bệnh nhân đột quỵ không được cấp cứu thì sẽ có 2 triệu Nơron thần kinh bị mất đi mà không thể hồi phục được. Càng trì hoãn việc điều trị, các tế bào não sẽ chết đi nhiều hơn và hậu quả là bệnh nhân bị tàn phế hay tử vong sẽ cao hơn so với những bệnh nhân được điều trị kịp thời. Vì vậy, bệnh nhân đột quỵ cần sớm được đưa vào bệnh viện để cấp cứu trong khoảng thời gian vàng này. 

Cần làm gì khi người thân có dấu hiệu bị đột quỵ?

Khi thấy người thân có một trong các dấu hiệu bị đột quỵ, gia đình cần phải gọi người trợ giúp và gọi xe cấp cứu ngay lập tức để đưa người bệnh đến cơ sở y tế hay bệnh viện gần nhất.

Người bị đột quỵ cần phải được cấp cứu ngay trong "giờ vàng"

Người bị đột quỵ cần phải được cấp cứu ngay trong "giờ vàng"

Trong khi chờ xe cấp cứu đến cần phải:

  • Giữ không gian xung quanh bệnh nhân thông thoáng để giúp họ thở tốt;
  • Đặt bệnh nhân nằm trên một mặt phẳng, bề mặt đủ độ cứng để giữ thăng bằng, không để bệnh nhân nằm trên đệm có độ lún sâu và tránh xê dịch để không làm tình trạng xuất huyết não trở nên trầm trọng hơn;
  • Nếu bệnh nhân có bất cứ dấu hiệu suy giảm ý thức nào hay có dấu hiệu nôn mửa, cần đặt bệnh nhân sang tư thế nằm nghiêng nhằm bảo vệ đường thở của bệnh nhân, móc hết đờm nhớt ở miệng người bệnh ra nếu có để tráng sặc vào đường hô hấp;
  • Nếu bệnh nhân bất tỉnh hoặc lơ mơ nhưng còn thở bình thường thì nên đặt bệnh nhân ở tư thế nằm nghiêng an toàn hoặc nằm ngửa, nhưng cần phải theo dõi kỹ;
  • Nếu bệnh nhân còn tỉnh, hãy để bệnh nhân nằm ở một tư thế thoải mái nhất và theo dõi phản ứng của họ. Gọi cấp cứu ngay để đưa người bệnh tới bệnh viện gần nhất.

Không tự ý làm những việc sau:

  • Không tự ý điều trị cho bệnh nhân dù chỉ là bấm huyệt, châm cứu, đánh gió vì điều này có thể làm nặng thêm tình trạng của bệnh và làm mất đi thời gian vàng điều trị;
  • Không cho bệnh nhân ăn uống để đề phòng nôn trào ngược, bệnh nhân hít phải chất nôn hoặc thức ăn ngược vào đường thở sẽ rất nguy hiểm;
  • Không tự ý dùng thuốc hạ huyết áp, chỉ sử dụng thuốc hạ huyết áp khi huyết áp lên trên 220/120 mmHg và không dùng thuốc hạ huyết áp nhỏ dưới lưỡi.

Tất cả các biện pháp cấp cứu chỉ có tác dụng tối ưu nhất đối với bệnh nhân bị đột quỵ trong khoảng “thời gian vàng” từ 3 đến 4 giờ ngay khi có dấu hiệu của đột quỵ. Vì vậy, khi nhận thấy những dấu hiệu đầu tiên, cần phải đưa bệnh nhân đến bệnh viện càng sớm càng tốt để được cấp cứu kịp thời.