Hạ kali máu là bệnh gì? Biện pháp khắc phục

Ngày: 25/02/2021

Hạ kali máu là tình trạng cơ thể con người không giữ được lượng kali vừa đủ để có thể duy trì hoạt động bình thường. Đáng chú ý, một số trường hợp gặp phải tình trạng này đã tử vong, nhất là khi đang mắc các bệnh lý nền như suy tim, phổi tắc nghẽn,...

Hạ kali máu là bệnh gì?

Hạ kali máu là một thuật ngữ Y học dùng để chỉ tình trạng cơ thể người có nồng độ kali trong máu thấp hơn mức bình thường. Thông thường, chỉ số này sẽ giao động ở mức 3,6-5,2mmol trên mỗi lít máu.

Bệnh hạ kali máu ở mức độ khác sau thường có những tác động tới sức khỏe cơ thể con người khác nhau. Cụ thể:

  • Nồng độ kali trong máu đạt từ 3 đến 3,5 mEq/L thường không ảnh hưởng nhiều đến sức khỏe vì hiếm khi gây ra các triệu chứng.
  • Nồng độ kali trong máu dưới 3 mEq/L thường gây hiện tượng yếu cơ và có thể dẫn đến tình trạng liệt và suy hô hấp. Những rối loạn tại cơ khác bao gồm: Co quắp, co cứng và liệt ruột; giảm lưu thông khí; hạ huyết áp; lên cơn tetani và tiêu cơ vân.
  • Trường hợp nồng độ kali trong máu thấp dưới 2,5 mmol/l có thể đe dọa tới tính mạng con người và cần được cấp cứu kịp thời.
  • Tình trạng giảm kali trong máu nếu xuất hiện liên tục, kéo dài có thể khiến người bệnh bị suy giảm khả năng cô đặc của thận, qua đó gây nên chứng tiểu nhiều.

Hạ kali máu
Hạ kali máu gây ra những biến chứng nguy hiểm về tim

Theo các bác sĩ, tình trạng hạ kali máu rất nguy hiểm, nhất là những bệnh nhân có sẵn bệnh lý nên như suy tim, tắc nghẽn phổi mạn tính, … Một số biến chứng mà nó gây ra là chứng nhịp tim chậm, giảm sức co bóp của cơ tim hoặc là nhịp nhanh xoắn đỉnh (đây là gây rối loạn nhịp đập tim, dẫn đến ngừng tim). Cấp cứu người bệnh trong trường hợp ngừng tuần hoàn nếu không phát hiện kịp thời sẽ thất bại do họ đã liệt cơ hô hấp gây hiện tượng suy hô hấp, thậm chí là liệt tứ chi.

Triệu chứng của bệnh hạ kali máu

Bình thường các tế bào thần kinh của cơ sẽ liên tục giải phóng ra năng lượng (là giai đoạn khử cực) sau đó tái tạo chúng để có thể tiếp tục giải phóng năng lượng (quá trình phân cực). Khi nồng độ kali trong máu thấp hoặc quá thấp thì các tế bào sẽ không thể phân cực và giải phóng năng lượng một cách liên tục. Điều này đã khiến các cơ và dây thần kinh không thể hoạt động như bình thường.

Các triệu chứng phổ biến của tình trạng hạ kali máu chủ yếu thể hiện ở hệ thống tim mạch và thần kinh cơ. Cụ thể:

Triệu chứng hạ kali máu tại hệ thống thần kinh cơ:

  • Yếu và đau cơ.
  • Chuột rút ở chân, tay và một số bộ phận khác.
  • Người bệnh xuất hiện tình trạng táo bón.
  • Cơ thể mệt mỏi, suy nhược.

Triệu chứng hạ kali máu ở hệ tim mạch:

  • Xuất hiện triệu chứng hồi hộp thường xuyên do nhịp tim bị rối loạn.
  • Mạch bị nảy.
  • Hạ huyết áp tư thế.
  • Tim có âm thổi khi tâm thu.
  • Đo điện tim thấy xuất hiện sóng U, đoạn ST dẹt, ngoại tâm thu các loại,..., Nhất là đoạn QT kéo dài và loạn nhịp kiểu xoắn đỉnh xuất hiện khi kali máu hạ ở mức quá thấp. Tình trạng này có thể đe dọa tới tính mạng người bệnh nếu không được bù đủ kali kịp thời.

Nguyên nhân gây bệnh kali máu

Có rất nhiều nguyên nhân có thể dẫn tới tình trạng hạ kali máu. Cụ thể:

Tổn thương thận khiến hạ kali máu, bao gồm:

  • Nhiễm toan ống thận gặp ở bệnh nhân bị suy thận mạn tính và suy thận cấp tính.
  • Người bị hẹp động mạch thận.
  • Người mắc bệnh Cushing hay một số rối loạn tuyến thượng thận khác.
  • Mất kali do tổn thương tại dạ dày và ruột như:
  • Nôn ói nhiều khiến dạ dày và ruột bị tổn thương.
  • Thực hiện thụt tháo đại tràng quá mức hay việc sử dụng thuốc nhuận tràng.
  • Người bị tiêu chảy nhiều.
  • Người sau phẫu thuật cắt bỏ ruột non.

Hạ kali máu
Hạ kali máu có thể là dấu hiệu cho thấy thận đang bị tổn thương

Hạ kali do tác dụng phụ của thuốc, gồm:

  • Thuốc lợi tiểu thiazid (hydrochlorothiazide) hoặc thuốc lợi tiểu quai (furosemide)
  • Thuốc điều trị bệnh hen suyễn hoặc là bệnh khí phế thũng. Ví dụ như thuốc giãn phế quản, thuốc steroid hoặc theophylline.
  • Kháng sinh thuộc nhóm thuốc Aminoglycosides.
  • Thuốc kháng sinh chống nấm amphotericin B

Sự vận chuyển kali vào và ra khỏi tế bào có sự bất thường khi người bệnh:

  • Sử dụng thuốc insulin.
  • Bị nhiễm kiềm máu.
  • Người giảm lượng thức ăn đột ngột mỗi ngày hoặc suy dinh dưỡng
  • Người bị biếng ăn, chán ăn.
  • Đối tượng bị chứng cuồng ăn vô độ.
  • Người thực hiện phẫu thuật giảm béo.
  • Người mắc chứng nghiện rượu nặng.

Một số nguyên nhân khác dù ít gặp nhưng cũng có thể dẫn tới bệnh hạ kali máu gồm:

  • Làm việc chân tay hoặc vận động quá sức khiến mồ hôi bị giải phóng quá mức cho phép.
  • Tình trạng thiếu hụt magie trong cơ thể.
  • Người mắc bệnh bạch cầu.

Cách điều trị bệnh hạ kali máu

Những người bị hạ kali máu có thể được chỉ định liệu pháp thay thế kali máu hoặc áp dụng các biện pháp điều trị nguyên nhân gây bệnh. Cụ thể:

Liệu pháp thay thế kali trong máu

Liệu pháp thay thế kali trong máu được tiến hành tuỳ theo mức độ nghiêm trọng của bệnh. Việc điều trị này sẽ bắt đầu ngay khi người bệnh có kết quả xét nghiệm máu.

Hạ kali máu
Những thực phẩm giúp khắc phục bệnh hạ kail máu

Trường hợp hạ kali máu nhẹ: Những người có bị hạ kali máu nhưng không có triệu chứng hoặc chỉ bị một số triệu chứng nhẹ thì chỉ cần bổ sung kali dưới dạng viên hoặc là dạng lỏng. Phương pháp điều trị này khá dễ dàng, an toàn, thuận tiện và không tốn kém đồng thời giúp người bệnh dễ dàng hấp thu qua đường tiêu hóa. Tuy nhiên một số sản phẩm nếu uống với liều quá cao có thể gây ra hiện tượng kích ứng dạ dày.

Trường hợp hạ kali máu nặng: Nếu có triệu chứng loạn nhịp tim hoặc hoặc các dấu hiệu nghiêm trọng khác thì người bệnh cần được truyền kali tĩnh mạch. Các bác sĩ sẽ truyền kali rất chậm vào tĩnh mạch, theo dõi kỹ trong nhiều giờ để tránh gây ra các rủi ro ngoài ý muốn về tim. Đồng thời tránh kích ứng mạch máu tại vị trí đặt kim truyền. Tiếp đến, người bệnh sẽ được đo nồng độ kali máu sau mỗi 1 đến 3 giờ.

Điều trị bệnh gây triệu chứng hạ kali máu

Nếu tình trạng hạ kali máu là do một số bệnh lý gây ra thì phương pháp điều trị tốt nhất đó chính là khắc phục bệnh trước. Ngoài ra, người bệnh cũng phải chú ý đến một số vấn đề quan trọng sau:

  • Nếu bị tiêu chảy thường xuyên thì hãy khắc phục bệnh này ngay lập tức.
  • Ngưng sử dụng các loại thuốc có tác dụng phụ là làm kali máu.
  • Bổ sung thêm các thực phẩm giàu kali như cà chua, cam hay quả chuối.
  • Bệnh nhân đang điều trị lợi tiểu bắt buộc phải bổ sung kali thông qua đường ăn uống.
  • Tới bệnh viện kiểm tra các bất thường về chuyển hóa cùng tồn tại với tình trạng hạ kali như hạ magie máu chẳng hạn.

Trên đây là những thông tin hữu ích liên quan tới bệnh hạ kali máu. Khi phát hiện bất cứ triệu chứng nào của bệnh này dù là nhỏ nhất, bạn đừng bao giờ quên tới cơ sở y tế uy tín để được thăm khám và điều trị kịp thời.