Sỏi tiết niệu: Nguyên nhân, triệu chứng và các phương pháp điều trị

Sỏi tiết niệu hiện khá phổ biến ở nước ta. Tuy bệnh có thể chữa khỏi nhưng nếu không biết cách phòng tránh và điều trị kịp thời, sỏi tiết niệu sẽ gây nên những biến chứng nguy hiểm. Bài viết dưới đây sẽ cung cấp những kiến thức cần thiết về sỏi tiết niệu, giúp bạn biết cách phòng tránh và điều trị nếu mắc phải.

Sỏi tiết niệu là gì?

Sỏi tiết niệu là hiện tượng những khối rắn (sỏi) xuất hiện trong đường tiết niệu. Những viên sỏi này được hình thành tại thận (sỏi thận), sau đó di chuyển theo dòng chảy nước tiểu đến các vị trí khác trên đường niệu như: Niệu quản, bàng quang, niệu đạo (sỏi niệu quản, sỏi bàng quang, sỏi niệu đạo). Trong đó bệnh lý sỏi thận có tỷ lệ mắc cao nhất (khoảng 40%). Sỏi tiết niệu hay xảy ra ở người độ tuổi trung niên, ít xảy ra ở trẻ em.

 

Các dạng sỏi tiết niệu

Sỏi tiết niệu được cấu thành từ những khoáng chất khó tan trong nước tiểu và được chia thành 4 dạng khác nhau bao gồm:

Sỏi canxi: Là loại sỏi phổ biến nhất, bao gồm sỏi canxi oxalat màu đen, canxi photphat màu vàng nhạt và canxi cacbonat có màu trắng…

Sỏi urat: Thường có màu gạch cua, tỉ lệ gặp ở nam giới cao hơn nữ giới, đặc biệt là những người bệnh gout hoặc đang hóa trị.

Sỏi struvite (sỏi san hô, sỏi nhiễm trùng): Có màu vàng trắng, thường gặp ở nữ giới mắc bệnh viêm tiết niệu.

Sỏi cystine: Loại sỏi này thường liên quan đến yếu tố di truyền, có màu vàng nhạt và xuất hiện ở cả nam giới và nữ giới. Đây là loại sỏi rất hiếm gặp nhưng hay tái phát.

Tại sao bị sỏi tiết niệu?

Quá trình hình thành sỏi tiết niệu rất phức tạp, do nhiều yếu tố gây ra. Khi nước tiểu bị cô đặc quá mức hoặc khi pH nước tiểu thay đổi thì các chất hòa tan trong nước tiểu sẽ kết tinh lại thành các tinh thể. Các tinh thể sẽ bị loại trừ theo dòng nước tiểu, khi gặp chất mucoprotein thì các tinh thể liên kết được với nhau để tạo ra hòn sỏi.

Nhiễm trùng tiết niệu cũng dễ gây kết tụ sỏi, hay những bất thường ở đường tiết niệu làm chậm hoặc bế tắc dòng nước tiểu cũng là nguyên nhân gây kết tụ sỏi. Ngoài ra còn do các nguyên nhân sau:

Uống quá ít nước hoặc mất nước thường xuyên do đổ mồ hôi nhiều, nhất là trong điều kiện khí hậu nhiệt đới, nóng bức. Mồ hôi ra nhiều làm cho nước tiểu bị cô đặc dễ hình thành sỏi.

Chế độ ăn uống mất cân bằng: Ăn quá nhiều muối, đường, đạm và các thực phẩm giàu canxi…

Yếu tố di truyền: Tiền sử gia đình có người bị sỏi đường tiết niệu.

Độ tuổi: tỉ lệ mắc bệnh sỏi tiết niệu thường từ 20 - 50 tuổi.

Giới tính: nam giới có nguy cơ mắc sỏi tiết niệu cao hơn nữ giới.

Môi trường: Người làm việc trong môi trường nắng nóng, căng thẳng, ít vận động cũng có nguy cơ mắc sỏi tiết niệu cao hơn.

Tác dụng phụ của một số thuốc: tác dụng phụ của thuốc lợi tiểu, chống co giật, kháng acid…

Một số lý do khác: người mắc sẵn các bệnh lý khác như dạ dày, viêm ruột, cận giáp, nhiễm khuẩn tiết niệu…, hoặc gặp các bất thường về giải phẫu của đường tiết niệu.

sỏi tiết niệu

Biểu hiện của sỏi tiết niệu

Khi kích thước sỏi còn nhỏ thì thường người bệnh sẽ chưa có bất cứ triệu chứng gì cho đến khi sỏi bắt đầu di chuyển theo dòng chảy nước tiểu, cọ xát vào niêm mạc đường tiết niệu và gây ra nhiều biểu hiện khó chịu gồm:

Đau vùng thắt lưng: đây là biểu hiện điển hình nhất ở người bệnh sỏi tiết niệu. Cơn đau thường xuất hiện đột ngột sau vận động, đau dữ dội từ thắt lưng lan xuống vùng bẹn. Một số trường hợp người bệnh cảm giác đau tức, khó chịu vùng thắt lưng và mức độ đau tăng lên khi vận động.

Đi tiểu bất thường: Tiểu buốt, tiểu rắt, tiểu són, đi tiểu nhiều lần, mót tiểu khẩn cấp. Nước tiểu đục, có váng, mùi hôi. Thậm chí, người bệnh có thể đi tiểu ra máu, đái ra sỏi, ra mủ.

Một số biểu hiện khác (ít hơn): Sốt, ớn lạnh, vã mồ hôi, đau đầu, buồn nôn, nôn…

Biến chứng nguy hiểm của sỏi tiết niệu

Sỏi tiết niệu mặc dù có thể chữa khỏi hoàn toàn, nhưng nếu không sớm được phát hiện, điều trị đúng cách, sỏi có thể tăng lên về kích thước, số lượng và gây ra nhiều biến chứng nguy hiểm như:

Ứ nước tại thận và giãn đài bể thận: Sỏi gây tắc nghẽn đường tiết niệu khiến nước tiểu ứ đọng tại thận gây giãn đài bể thận, nếu không xử trí sớm sẽ dẫn tới suy giảm chức năng của thận.

Nhiễm khuẩn đường tiết niệu: Sỏi di chuyển gây rách, xước niêm mạc đường tiết niệu và tạo điều kiện thuận lợi cho vi khuẩn phát triển gây viêm. Nếu kết hợp cùng ứ niệu có thể gây hoại tử thận, ứ mủ tại thận, nặng hơn là nhiễm khuẩn huyết.

Viêm khe thận mạn tính: Sỏi tiết niệu mắc vào các khe thận, tại đây chúng có thể gây viêm và kéo theo hệ quả là gây xơ hóa thận, tăng huyết áp.

Suy thận: Đây là biến chứng nặng nề nhất, có thể là suy thận cấp tính hoặc mạn tính.

Vỡ thận: vách thận rất mỏng nên nếu bị ứ nước quá lâu, nhiễm trùng nghiêm trọng  khiến thận bị sưng viêm có thể gây vỡ thận đột ngột và có thể dẫn đến tử vong nếu không cấp cứu kịp thời.

Cách phòng chống sỏi tiết niệu

Uống nhiều nước: uống Ít nhất 1.5 – 2 lít nước/ngày, có thể thay thế bằng nước ép hoa quả (cam, chanh, bưởi, việt quất,...), nước canh,...

Khẩu phần ăn bớt muối: Lượng muối không quá 2.3g/ngày. Natri trong muối ăn có thể làm tăng nồng độ canxi trong nước tiểu, từ đó làm tăng nguy cơ hình thành sỏi.

Tăng cường rau xanh: Giúp bổ sung chất xơ tăng cường chức năng hệ tiêu hóa nhờ đó giảm nguy cơ hấp thu các chất gây sỏi tiết niệu.

Hạn chế các loại thịt hoặc thực phẩm chứa nhiều đạm động vật để giảm lượng purin gây ra sỏi urat.

Tăng cường vận động, tránh ngồi lâu một chỗ, không nên nhịn tiểu và hạn chế làm việc trong môi trường nóng bức.

Các phương pháp điều trị sỏi tiết niệu phổ biến hiện nay

Điều trị bằng thuốc: Thuốc tây là lựa chọn ưu tiên khi sỏi tiết niệu kích thước nhỏ, chức năng thận tốt hoặc người bệnh không thể thực hiện phẫu thuật. Các nhóm thuốc thường được sử dụng bao gồm: thuốc giãn cơ trơn, kháng sinh, giảm đau, thuốc làm tan sỏi tiết niệu,... giúp người bệnh cải thiện triệu chứng, giảm co thắt đường niệu và đào thải sỏi ra ngoài.

Tán sỏi ngoài cơ thể: là phương pháp sử dụng năng lượng thủy lực điện trường phá vỡ viên sỏi giúp chúng dễ dàng đước tống ra ngoài.

Tán sỏi nội soi ngược dòng: Sử dụng một ống thông từ niệu đạo đến vị trí của viên sỏi, sau đó dùng năng lượng từ laser, sóng siêu âm hoặc thủy lực để tán nhỏ sỏi rồi hút ra ngoài.

Tán sỏi qua da: Một máy nội soi được đưa qua đường hầm nhỏ từ da vào trong thận và thực hiện tán sỏi, sau đó hút sỏi ra ngoài.

Mổ nội soi sau phúc mạc: Được áp dụng khi người bệnh không đáp ứng các phương pháp trên hoặc không đủ điều kiện để thực hiện những biện pháp ít xâm lấn khác.

Mổ mở lấy sỏi: Là giải pháp khi sỏi kích thước quá lớn, người bệnh sẽ được mổ mở để gắp sỏi ra.

Hiện nay, tán sỏi nội soi ngược dòng bằng laser đang được đánh giá là phương pháp tiên tiến hiệu quả tối ưu nhất hiện nay trong việc điều trị sỏi thận - tiết niệu. 

Tán sỏi tiết niệu bằng laser tại BVĐK Phương Đông

Tán sỏi bằng laser là kỹ thuật dùng tia laser làm sỏi vỡ vụn thành những mảnh rất nhỏ, từ đó sỏi được lấy ra ngoài. Theo đánh giá của các chuyên gia y tế thì tán sỏi bằng laser đang là kỹ thuật tán sỏi tiên tiến hàng đầu hiện nay. Phương pháp này an toàn, thời gian điều trị ngắn, không đau, không sẹo xấu, người bệnh nhanh hồi phục, ra viện nhanh, hạn chế tối đa nguy cơ tái phát sỏi.

Bệnh viện Đa khoa Phương Đông áp dụng và làm chủ các phương pháp tán sỏi tiên tiến trên thế giới: Tán sỏi bằng laser ống mềm, Nội soi tán sỏi thận qua da chuẩn thức; Nội soi tán sỏi thận qua da tối thiểu; ...Với đội ngũ bác sĩ giỏi chuyên môn trên 30 năm kinh nghiệm trực tiếp thăm khám và điều trị.

Nhằm giúp khách hàng được trải nghiệm dịch vụ y tế chất lượng cao với chi phí hợp lý, Bệnh viện Đa khoa Phương Đông áp dụng đồng thời bảo hiểm y tế, bảo hiểm bảo lãnh cho khách. Trong tháng 10.2020, Phương Đông đang thực hiện chương trình ưu đãi tháng 10. Theo đó, dịch vụ tán sỏi được giảm 50% phòng nội trú và 20% phí phẫu thuật, giúp khách hàng tiết kiệm tối đa chi phí điều trị.

XEM THÊM: 

➤ Chăm sóc sau khi tán sỏi bằng laser tránh biến chứng, sỏi không tái phát?

➤ 5 biến chứng khi tán sỏi bằng laser có thể xảy ra

➤ [Đánh giá] Ưu điểm, nhược điểm của phương pháp tán sỏi bằng laser

 

Để đặt lịch tư vấn, thăm khám và điều trị sỏi thận - tiết niệu, Quý khách vui lòng liên hệ 19001806 hoặc TẠI ĐÂY.

Chủ đề: sỏi tiết niệu