Sa dây rốn là gì? Những điều mẹ bầu nhất định phải biết để cứu thai nhi

Ngày: 19/11/2020

Sa dây rốn là tình trạng mặc dù khá hiếm gặp, tỷ lệ 1/300 ca sinh, nhưng lại là một cấp cứu sản khoa hàng đầu, có khả năng gây suy thai, tử vong cho bé nếu không kịp thời mổ lấy thai. Sa dây rốn là gì? Dấu hiệu nhận biết ra sao…? Cùng tìm hiểu thông tin qua bài viết dưới đây nhé.

Dây rốn là gì?

Sa dây rốn là gì?

Sa dây rốn là tình trạng vô cùng nguy hiểm cần sự cấp cứu nhanh chóng.

Dây rốn là một cấu trúc ống linh hoạt, kết nối thai nhi với người mẹ. Dây rốn là dây cứu sinh của em bé đối với mẹ. Nó có vai trò vận chuyển chất dinh dưỡng tới thai nhi cũng như mang đi các chất cặn bã ra ngoài. Dây rốn được tạo thành từ ba mạch máu - hai động mạch và một tĩnh mạch.

Sa dây rốn là gì?

Đây là tình trạng mà dây rốn nằm dưới hoặc nằm bên ngôi thai. Dây rốn có thể sa xuống cổ tử cung, chui xuống sống sinh trước khi thai nhi ra ngoài. Do đó, dây rốn có nguy cơ bị chèn ép giữa thành xương chậu hoặc sa ra ngoài âm dạo khiến việc cung cấp máu của dây rốn cho thai nhi bị đình trệ do co thắt của các mạch máu dây rốn. Điều này sẽ khiến thai nhi bị thiếu oxy, thậm chí dẫn tới chết lưu. Đây là một tình trạng cấp cứu sản khoa vô cùng nguy hiểm, nếu không mổ lấy thai ngay, rất dễ dẫn tới thai chết lưu trong 30 phút. 

Nguyên nhân gây sa dây rốn?

  • Nguyên nhân do mẹ bầu: Sinh đẻ nhiều lần, khung chậu hẹp hoặc méo, có khối u tiền đạo, vỡ ối sớm, chuyển dạ sinh non, đa thai...
  • Nguyên nhân từ phía phần phụ của thai: đa ối làm cho ối bị căng quá mức, có thể gây vỡ ối đột ngốn khiến dây rốn bị sa theo, dây rốn quá dài, hoặc rau bám thấp, thai ngôi mông…

Trong đó, sa dây rốn thường xảy ra khi vỡ ối, và phổ biến hơn ở các trường hợp sinh ngôi mông hoặc ngôi ngang. 

Dấu hiệu nhận biết và cách xử lý nhanh cho mẹ bầu

Tư thế nằm của mẹ bầu khi phát hiện sa dây rốn

Khi cảm nhận dây rốn sa ra ngoài vùng kín, mẹ bầu nên nằm úp để giảm sự chèn ép cho dây rốn, trong lúc chờ xe cấp cứu.

Khi có hiện tượng sa dây rốn, sản phụ có thể cảm nhận thấy dây rốn trong vùng kín. 

Ngay lúc đó, chị em nên gọi xe cấp cứu ngay lập tức và thông báo về tình trạng của mình để được đến bệnh viện càng nhanh càng tốt, đồng thời nhận sự hướng dẫn từ nhân viên y tế để giảm thiểu nguy cơ trong lúc chờ xe. Thời gian này, chị em nên tránh ăn uống bởi vì nguy cơ phải sinh mổ rất cao.

Để giảm thiểu rủi ro cho việc dây rốn bị chèn ép quá nhiều, và giảm nguy cơ thai bị thiếu oxy, bác sĩ thường hướng dẫn người bệnh nên giữ tư thế úp mặt xuống sàn nhà, đầu gối quỳ gập, khuỷu tay và bàn tay úp sát sàn nhà. 

Làm thế nào để chẩn đoán sa dây rốn?

Khám thai thường xuyên

Khám thai thường xuyên để được đánh giá nguy cơ có thể xảy ra, tình trạng sức khỏe của 2 mẹ con.

Trong quá trình thai phụ chuyển dạ, bác sĩ có thể nhìn thấy dây rau sa ra ngoài âm hộ, khi thăm khám âm đạo thấy dây rốn nằm cuộn trong âm đạo; hoặc dây rốn ở cổ tử cung bên cạnh ngôi qua màng ối chưa bị vỡ (đây là trường hợp sa dây rốn bên ngôi trong bọc ối) hoặc dây rốn ở trước ngôi trong bọc ối chưa bị vỡ (trường hợp sa dây rốn trước ngôi trong bọc ối). Đối với các tình huống sa dây rốn, cổ tử cung thường chưa mở hết.

Ngoài ra, đối với tình trạng này, em bé có thể có nhịp tim thai bất thường được gọi là nhịp tim chậm (nhịp tim dưới 120 nhịp mỗi phút).

Xử trí sa dây rốn như thế nào?

Sa dây rốn là biến chứng thường xảy ra vào giai đoạn cuối của thai kỳ, từ sau 38 tuần. Hiện tượng này dễ dẫn tới suy thai cấp khi mẹ chuyển dạ. Do đó, đây là tình huống cấp cứu, đòi hỏi người mẹ phải sinh bé ngay, và phương pháp thường được áp dụng là mổ lấy thai. Nếu quá trình lấy thai ra chậm, bé dễ suy hô hấp, tử vong hoặc nếu sống sót bé dễ mắc tổn thương não do thiếu ôxy. Vì thế, khi phát hiện sản phụ mắc sa dây rốn, cần được cấp cứu kịp thời trong vòng 30 phút thì may ra mới cứu được trẻ.

Nếu được mổ lấy thai ngay, bé có thể không bị thương tật vĩnh viễn. Ngược lại, thời gian càng lâu, nguy cơ trẻ mắc các vấn đề như tổn thương não, hoặc tử vong càng cao.

Trong tình huống thai nhi bị sa dây rốn quá mức, các bác sĩ sẽ nhẹ nhàng nâng phần dây rốn sa ra ngoài, và giữ cho nó khỏi sa thêm, nhằm khôi phục lượng máu cho thai nhi, trong khi tiến hành mổ lấy thai gấp. 

Có thể ngăn ngừa được sa dây rốn không?

Theo các bác sĩ, không có cách nào có thể ngăn ngừa được rủi ro này. Tuy nhiên, sản phụ cần theo dõi thai kỳ thường xuyên hơn sau tuần 38 và nhận thấy bất kỳ dấu hiệu nào khác thường thì cần tới bệnh viện ngay. 

Trên đây là các thông tin cơ bản về hiện tượng sa dây rốn khi mang thai. Như vậy, việc nhận biết nhanh các dấu hiệu và cấp cứu kịp thời là rất quan trọng giúp giảm thiểu nguy cơ tử vong ở thai nhi. Bên cạnh đó, việc khám thai định kỳ thường xuyên cũng giúp sản phụ đánh giá được các nguy cơ, dự đoán khả năng sinh thường hay sinh mổ, từ đó sẽ chủ động hơn.