Tìm hiểu về bệnh đa hồng cầu và phương hướng điều trị

Ngày: 20/02/2021

Đa hồng cầu (PV) là căn bệnh về máu khiến cơ thể tạo ra quá nhiều tế bào hồng cầu khiến máu của bạn trở nên quá đặc, dẫn đến hàng loạt vấn đề sức khỏe nghiêm trọng. Đa hồng cầu làm tăng nguy cơ cục máu đông bất thường và có thể dẫn đến đột quỵ. Bệnh thường gặp nhất ở những người từ 60 tuổi trở lên.

Đa hồng cầu là căn bệnh thường gặp ở những người từ 60 tuổi trở lên

Đa hồng cầu là căn bệnh thường gặp ở những người từ 60 tuổi trở lên

Đa hồng cầu là gì?

Đa hồng cầu là tình trạng dẫn đến tăng mức độ lưu thông của các tế bào hồng cầu trong máu. Những người mắc bệnh đa hồng cầu có sự gia tăng Hematocrit (là tỷ lệ thể tích của hồng cầu so với tổng thể tích máu), huyết sắc tố hoặc số lượng hồng cầu vượt quá giới hạn bình thường.

Bệnh đa hồng cầu thường được báo cáo dưới dạng tăng Hematocrit hoặc nồng độ Hemoglobin (là một protein chịu trách nhiệm vận chuyển Oxy trong máu). Bệnh nhân đa hồng cầu sẽ có:

  • Hematocrit (HCT): >48% ở phụ nữ và 52% ở nam giới.
  • Hemoglobin (HgB): >16,5g/dL ở phụ nữ và 18,5g/dL ở nam giới.

Bệnh đa hồng cầu được chia thành hai loại là:

  • Đa hồng cầu nguyên phát: Là tình trạng các tế bào hồng cầu gia tăng do gặp phải một vấn đề trong quá trình sản xuất hồng cầu.
  • Đa hồng cầu thứ phát: Là sự tăng hồng cầu phát sinh khi các rối loạn gây ra thiếu Oxy mô, tăng sản xuất Erythropoietin một cách không thích hợp, hoặc tăng độ nhạy cảm với Erythropoietin.

Các triệu chứng của bệnh đa hồng cầu

Ở giai đoạn đầu, bệnh đa hồng cầu thường không có bất kỳ triệu chứng nào nhưng khi bệnh tiến triển, sẽ có vài dấu hiệu đặc trưng như:

  • Cảm thấy khó thở;
  • Chóng mặt;
  • Da mẩn ngứa hoặc đỏ ửng;
  • Mệt mỏi;
  • Đau nhức đầu;

Đau nhức đầu cũng là triệu chứng của bệnh đa hồng cầu

Đau nhức đầu cũng là triệu chứng của bệnh đa hồng cầu

  • Đổ quá nhiều mồ hôi;
  • Viêm khớp;
  • Nhìn mờ hoặc có điểm mù;
  • Cảm giác ngứa hoặc nóng rát ở tay, chân;
  • Sụt cân nghiêm trọng.

Những yếu tố nguy cơ của bệnh đa hồng cầu

  • Hút thuốc lá là một trong những yếu tố nguy cơ đối với bệnh đa hồng cầu hay thiếu Oxy từ bệnh phổi lâu năm (mãn tính) cũng là nguyên nhân phổ biến của bệnh
  • Tiếp xúc trong thời gian dài với Carbon Monoxide (những người làm việc dưới đường hầm, nhà để xe hay tài xế taxi ở các thành phố bị ô nhiễm và thường xuyên tắc đường, công nhân trong các nhà máy tiếp xúc với khí thải động cơ…)
  • Những người sống và làm việc ở nơi có độ cao lớn cũng có nguy cơ mắc bệnh đa hồng cầu do nồng độ Oxy trong môi trường thấp
  • Những người có đột biến Gen, bất thường về huyết sắc tố hoặc trong gia đình có người mắc các loại bệnh đa hồng cầu

Điều trị bệnh đa hồng cầu như thế nào?

Đa hồng cầu là tình trạng mãn tính và không có cách chữa trị. Tuy nhiên, điều trị có thể giúp bạn kiểm soát các triệu chứng của bệnh và ngăn ngừa các biến chứng. Bác sĩ sẽ đưa một kế hoạch điều trị dựa trên nguy cơ phát triển của những cục máu đông.

Điều trị cho những người có nguy cơ thấp

Điều trị cho những người có nguy cơ đông máu thấp bao gồm hai yếu tố Aspirin và thủ thuật gọi là Phlebotomy, cụ thể:

  • Aspirin liều thấp: Aspirin ảnh hưởng đến tiểu cầu trong máu, có tác dụng làm giảm nguy cơ hình thành cục máu đông.
  • Phẫu thuật cắt bỏ: Bác sĩ sẽ sử dụng kim  loại bỏ lượng máu nhỏ từ một trong các tĩnh mạch, việc này giúp giảm số lượng hồng cầu trong máu. Thông thường sẽ điều trị khoảng 1 lần/tuần, sau đó giãn ra vài tháng/lần cho đến khi mức Hematocrit của bệnh nhân trở về gần với mức bình thường.

Điều trị cho những người có nguy cơ cao

Những người có nguy cơ đông máu cao ngoài dùng Aspirin và Phlebotomy thì cần được điều trị chuyên sâu hơn bằng cách dùng kết hợp nhiều loại thuốc:

  • Hydroxyurea (Giọt, Hydrea): Đây là một loại thuốc trị ung thư, có tác dụng ngăn cơ thể tạo ra quá nhiều tế bào hồng cầu, giúp giảm nguy cơ đông máu. Hydroxyurea được sử dụng ngoài nhãn (thuốc kê đơn được sử dụng không theo hướng dẫn trên nhãn) để điều trị bệnh đa hồng cầu
  • Interferon Alpha: Thuốc này có tác dụng giúp hệ thống miễn dịch chống lại các tế bào tủy xương hoạt động quá mức (một phần của đa hồng cầu). Đồng thời, thuốc cũng ngăn cơ thể tạo ra quá nhiều tế bào hồng cầu. Giống như Hydroxyurea, Interferon Alpha cũng được sử dụng ngoài nhãn để điều trị đa hồng cầu
  • Busulfan (Myleran): Đây là thuốc ung thư được phê duyệt để điều trị bệnh bạch cầu, nhưng cũng có thể được sử dụng ngoài nhãn để điều trị đa hồng cầu
  • Ruxolitinib (Jakafi): Đây là loại thuốc duy nhất được Cục Quản lý Thực phẩm và Dược phẩm Hoa Kỳ phê duyệt để điều trị cho bệnh nhân mắc đa hồng cầu. Bác sĩ có thể kê thuốc này nếu bệnh nhân không thể dung nạp Hydroxyurea hay sử dụng Hydroxyurea mà không làm giảm lượng máu. Ruxolitinib hoạt động bằng cách ức chế các yếu tố chịu trách nhiệm tạo ra các tế bào hồng cầu vượt mức cho phép

Phương pháp điều trị liên quan

Bác sĩ có thể đưa ra các phương pháp điều trị khác cho bạn với mục tiêu là giúp giảm ngứa – một vấn đề dai dẳng và khó chịu đối với nhiều người bị đa hồng cầu. Những phương pháp điều trị này thường là:

  • Thuốc kháng Histamin;
  • Các chất ức chế tái hấp thu Serotonin có chọn lọc (SSRI);
  • Điều trị bằng tia cực tím.

Bác sĩ sẽ nói về các lựa chọn điều trị tốt nhất tùy thuốc vào tình trạng của bệnh nhân.

Bệnh nhân đa hồng cầu sống được bao lâu?

Đây là một bệnh mãn tính tiến triển theo thời gian và không có cách nào chữa khỏi hoàn toàn, nhưng bạn vẫn có thể kiểm soát các triệu chứng của bệnh bằng cách chăm sóc y tế và chữa trị thích hợp. Tuy nhiên, nếu cố tình “lờ” đi các dấu hiệu của bệnh hay có hướng điều trị không đúng đắn, bệnh có nguy cơ biến chứng thành một dạng ung thư máu nguy hiểm đến tính mạng.

Bệnh đa hồng cầu nguyên phát nếu không điều trị thì tuổi thọ của bệnh nhân sẽ khoảng 2 năm. Tuy nhiên, khi tuân thủ phác đồ điều trị Phlebotomy (rút máu từ tĩnh mạch để giảm lượng hồng cầu trong máu, giảm hình thành cục máu đông), nhiều bệnh nhân đã có cuộc sống bình thường và có tuổi thọ tương đương với những người khỏe mạnh.

Triển vọng của bệnh nhân mắc đa hồng cầu thứ phát chủ yếu phụ thuộc vào nguyên nhân gây ra bệnh.

Nếu bạn bị bệnh đa hồng cầu, hãy nói chuyện với bác sĩ để có kế hoạch điều trị phù hợp với tình trạng của bản thân. Điều trị càng sớm có thể giúp ngăn ngừa cục máu đông, giảm các biến chứng và cải thiện chất lượng cũng như thời gian sống của bạn.