Trẻ sơ sinh vàng da: Nguyên nhân và cách phòng ngừa

Ngày: 20/03/2021

Vàng da là hiện tượng dễ gặp ở trẻ sinh non, thiếu tháng hoặc là dấu hiệu tiềm ẩn của một số bệnh lý. Để đối phó với vấn đề "trẻ sơ sinh vàng da" này các bậc phụ huynh cần tìm hiểu rõ nguyên nhân để có phương pháp xử lý đúng và hiệu quả.

Trẻ sơ sinh vàng da do đâu?

Theo các chuyên gia, trẻ sơ sinh vàng da có thể do nguyên nhân sinh lý hoặc do bệnh lý. Thông thường, vàng da sinh lý sẽ tự hết sau một thời gian ngắn. Nhưng nếu trẻ bị vàng da do bệnh lý sẽ rất nguy hiểm vì có thể khiến trẻ co giật, hôn mê. Vì thế các bậc phụ huynh cần hiểu rõ được 2 nguyên nhân này.

Vàng da sinh lý

- Trẻ sơ sinh vàng da do sinh lý là hiện tượng tích tụ của Bilirubin, một chất có màu vàng được sinh ra khi thay mới các tế bào hồng cầu.

- Vàng da sinh lý được coi là bình thường khi xuất hiện ở trẻ sơ sinh sau 24 giờ tuổi. Thường sẽ tự hết trong vòng 1 tuần với trẻ đủ tháng hoặc 2 tuần với trẻ non tháng.

 - Vàng da ở mức độ nhẹ là chỉ vàng da ở vùng mặt, cổ, ngực và vùng bụng phía trên rốn. Bệnh lý không kèm theo các triệu chứng bất thường khác như thiếu máu, bỏ bú, lừ đừ, gan lách to,... Nồng độ Bilirubin/máu không quá 14mg% ở trẻ non tháng và 12mg% ở trẻ đủ tháng.

Trong 24 tiếng, tốc độ tăng Bilirubin/máu không quá 5mg%. Ngoài ra, nước tiểu của trẻ sơ sinh có màu vàng hoặc màu tối ( nước tiểu bình thường của trẻ sơ sinh thường không màu) và phân nhạt màu.

trẻ sơ sinh vàng da

Vàng da ở mức độ nhẹ là chỉ vàng da ở vùng mặt, cổ, ngực và vùng bụng phía trên rốn

 - Hiện tượng này xảy ra phổ biến ở trẻ sơ sinh vì các bé có lượng tế bào hồng cầu cao, các tế bào hồng cầu này thường xuyên bị phá vỡ và được thay mới. Gan của trẻ lúc này lại chưa đủ khả năng lọc bỏ hết  Bilirubin khỏi máu nên khiến trẻ sơ sinh vàng da. 

Khi trẻ được khoảng 2 tuần tuổi, gan đã phát triển hoàn thiện hơn nên đủ sức xử lý Bilirubin do đó bệnh vàng da sẽ tự khỏi mà không gây ra bất kỳ ảnh hưởng nào tới sức khỏe của con trẻ.

Xem thêm: Chỉ số bilirubin bao nhiêu thì phải chiếu đèn? 

Vàng da bệnh lý

- Trong một vài trường hợp, trẻ sơ sinh vàng da lại là biểu hiện của một số bệnh lý tiềm ẩn nào đó. Những trường hợp này vàng da sẽ xuất hiện sớm hơn trong vòng 24 giờ sau sinh.

- Được nhận biết qua biểu hiện:  vàng da xuất hiện sớm, màu đậm bất thường; không hết vàng sau 1 tuần với trẻ đủ tháng hoặc 2 tuần đối với trẻ non, thiếu tháng; vàng cả toàn thân từ lòng bàn tay, bàn chân đến cả kết mạc mắt. Kèm theo đó có thể xuất hiện các triệu chứng bất thường khác như: Trẻ lừ đừ, co giật, bỏ bú,... Nếu không phát hiện sớm để điều trị kịp thời thì có thể xảy ra biến chứng nhiễm độc thần kinh do Bilirubin gây ra khiến trẻ bị hại não suốt đời, thậm chí là tử vong.

- Một số bệnh lý khiến trẻ sơ sinh vàng da như: Bệnh lý tan máu (thiếu men G6PD, nhiễm trùng, hồng cầu hình liềm), bất đồng nhóm máu mẹ con (ABO, Rh), xuất huyết dưới da, nhiễm virus bào thai,chậm đi phân su, bệnh lý gan mật bẩm sinh (giãn đường mật,teo đường mật).

Phòng ngừa vàng da ở trẻ sơ sinh

- Khi mang thai mẹ cần phải chăm sóc sức khỏe tốt thai nhi, khám thai đầy đủ theo lịch hẹn để có thể phát hiện sớm những dấu hiệu bất thường trong thai kỳ. Điều này sẽ giúp mẹ tránh được sinh non, sinh quá cân, nhẹ cân, nhiễm trùng từ mẹ sang con.

- Ngay sau khi sinh cho trẻ bú sữa non đồng thời giữ ấm trẻ để giúp trẻ không bị hạ đường huyết, hạ thân nhiệt và đi phân su sớm

chăm sóc trẻ vàng da

Cho trẻ bú sữa non ngay sau sinh 

- Phòng của trẻ phải có đủ ánh sáng để có thể theo dõi chính xác màu sắc da của trẻ, tránh những ánh đèn màu vàng vì sẽ khiến cha mẹ dễ nhầm lẫn tưởng trẻ sơ sinh vàng da.

- Khi thất bại điều trị với liệu pháp chiếu đèn thì thay máu là biện pháp được sử dụng khi trẻ vàng da ở mức độ nặng kèm triệu chứng thần kinh 

Lưu ý: Việc phơi nắng trẻ vào buổi sáng sớm không giúp điều trị vàng da bệnh lý. Do cường độ ánh sáng của nắng sớm không đủ để mang lại hiệu quả và trẻ cũng không thể tiếp xúc quá nhiều với ánh sáng mặt trời.

Dấu hiệu trẻ sơ sinh vàng da cần đi khám

Khi trẻ sơ sinh vàng da có một trong số các dấu hiệu sau thì cha mẹ nên đưa trẻ đến cơ sở y tế uy tín khám và điều trị ngay:

- Hiện tượng vàng da xuất hiện sớm trước 48 giờ sau sinh.

- Vàng da toàn thân, vàng ngay cả lòng bàn tay,lòng bàn chân.

trẻ sơ sinh vàng da toàn thân

Trẻ sơ sinh vàng da toàn thân rất nguy hiểm

- Tình trạng trẻ sơ sinh vàng da kéo dài trên 1 tuần đối với trẻ đủ ngày đủ tháng, trên 2 tuần với trẻ non, thiếu tháng.

- Vàng da kèm theo các dấu hiệu bất thường như sốt, bú ít, co giật, phân bạc màu,...

Hiện tượng trẻ sơ sinh vàng da, cha mẹ rất dễ nhận biết bằng mắt thường qua màu sắc của da. Do đó, hàng ngày các bà mẹ cần quan sát màu da toàn bộ cơ thể của trẻ, nhất là mặt, cổ và ngực để có thể phát hiện và điều trị sớm. Trong trường hợp khó nhận biết, cha mẹ có thể dùng ngón cái ấn nhẹ nhàng lên da trẻ trong vài giây, sau đó bỏ ra, nếu nơi ấn có màu vàng rõ rệt, cha mẹ có thể nghi ngờ ngay trẻ có thể đã bị vàng da.

Để điều trị trẻ sơ sinh vàng da do tăng lượng Bilirubin thì tùy thuộc vào nguyên nhân bệnh lý mà có các phác đồ điều trị khác nhau. Hiện, Khoa nhi Bệnh viện Đa khoa Phương Đông đang là địa chỉ khám, chữa bệnh uy tín của rất nhiều khách hàng. Với đội ngũ chuyên gia chuyên môn cao, trang thiết bị công nghệ cao luôn đảm bảo quy trình khám, điều trị chính xác và hiệu quả nhất.

Để hẹn lịch với các chuyên gia nhi khoa đầu ngành, cha mẹ vui lòng liên hệ hotline 19001806 hoặc TẠI ĐÂ