Vai trò của phục hồi chức năng đối với bệnh nhân tai biến mạch máu não

Ngày: 15/12/2020

Cùng lắng nghe những chia sẻ của TTUT.BSCKI Nguyễn Thị Tường Vân về tai biến mạch máu não và vai trò của phụ hồi chức năng trong việc giúp người bệnh trở lại với đời sống bình thường sau tai biến.

Tai biến mạch máu não là bệnh lý gì?

Đột quỵ não hay còn gọi là tai biến mạch máu não (TBMMN) là bệnh lý hệ thần kinh phổ biến nhất hiện nay, đặc trưng bởi hiện tượng máu lên não bị gián đoạn đột ngột. Đột quỵ xảy ra ở hai dạng chính là nhồi máu não (tắc mạch) và xuất huyết não (vỡ mạch). Cơn đột qụy thường đến bất ngờ, đa phần bệnh nhân phải gánh chịu hậu quả vô cùng nặng nề sau cơn đột quỵ như: liệt vận động, rối loạn cảm giác, nói khó, hoặc nhìn khó; có thể kèm theo hôn mê hoặc rối loạn tri giác....

Tại Việt Nam, mỗi năm có khoảng 200.000 trường hợp bị đột quỵ não, khoảng 50% trong số đó tử vong. Thông thường, đột quỵ thường gặp ở những người tuổi từ 50 trở lên. Tuy nhiên, độ tuổi đột quỵ ngày càng trẻ hóa. Tỷ lệ ở những người trẻ và trung niên đang gia tăng mạnh mẽ, chiếm khoảng một phần ba tổng số các trường hợp đột quỵ. Theo thống kê tại các bệnh viện, tỷ lệ đột quỵ ở người trẻ tuổi tăng trung bình khoảng 2% mỗi năm, trong đó số nam giới cao gấp 4 lần nữ giới.

Tai biến mạch máu não là một bệnh lý nội thần kinh rất phổ biến

Tai biến mạch máu não là một bệnh lý nội thần kinh rất phổ biến

Những dấu hiệu nhận biết bệnh tai biến mạch máu não

Hạn chế vận động

+ Do yếu hoặc bị liệt một bên nửa người, người bệnh sẽ bị khó khăn khi lăn trở ở giường; khó thay đổi tư thế. Kể cả khi nửa người không liệt hẳn thì đi lại vẫn gặp khó khăn do rối loạn thăng bằng hoặc mất cảm giác nửa người bên liệt...

+ Khó lăn sang hai bên, nhất là lăn sang bên lành.

+ Khó ngồi dậy và ngồi cho vững.

+ Khó đứng dậy và đi lại.

+ Ngoài khó khăn khi di chuyển, người bệnh còn khó thực hiện các hoạt động trong sinh hoạt hàng ngày do cử động tay và thân mình khó. Không tự phục vụ bản thân như ăn uống, rửa mặt đánh răng, thay quần áo, tắm giặt...

Co cứng / co rút / biến dạng

+ Co cứng: Là các cơ bị cứng kể cả khi nghỉ ngơi, cản trở vận động bình thường. Nắn bắp cơ thấy rắn chắc hơn bình thường. Bệnh nhân bị liệt nửa người sau một thời gian vài tháng thường bị co cứng cơ. Khi cử động chi bên liệt thấy cử động bị cứng, bị khó như bị cản lại

+ Co rút cơ: Tất cả những cơ bị co cứng một thời gian dài sau đó dễ chuyển thành co rút. Cơ và mô mềm co ngắn lại gây hạn chế vận động của khớp, đau khi cử động. Các cơ gấp ở tay và cơ duỗi ở chân hay bị co rút.

+ Cứng khớp / biến dạng khớp: Cơ bị co cứng rồi co rút, làm hạn chế vận động của khớp. Tình trạng này kéo dài sẽ dẫn đến cứng khớp. Các khớp bị cứng đầu tiên là khớp vai, khớp háng và khớp cổ chân ở bên liệt. Cứng các khớp khác xuất hiện muộn hơn.

Hạn Chế giao tiếp

Khoảng 25-30% người bị liệt nửa người có nguy cơ bị khó khăn về giao tiếp. Đó là nói khó, nói không rõ tiếng hoặc thất ngôn.

Hoạt động hàng ngày

Các hoạt động: ăn uống, chải đầu, đánh răng, tắm giặt, thay quần áo, đi vệ sinh... có thể không tự làm một mình. Người bị TBMMN có thể cần trợ giúp bằng dụng cụ hoặc sự giúp đỡ của người khác.

Công việc

Phần lớn người bị tai biến mạch máu não đều đang ở tuổi lao động hoặc mới nghỉ hưu. Sau khi hồi phục, cần quan tâm tới việc làm tạo thu nhập để người bệnh có thể sống một cách độc lập.

Cuộc sống gia đình và xã hội

Cứ 3 người bị tai biến mạch máu não thì có 2 người là đàn ông. Bị bệnh, vai trò gánh vác việc gia đình, chăm sóc con cái bị thay đổi. Trách nhiệm đó dồn lên vai người vợ. Do vậy, việc hỗ trợ tâm lý cho gia đình và cho người khuyết tật là cần thiết.

Phục hồi chức năng có vai trò rất quan trọng với bệnh nhân tai biến

Phục hồi chức năng có vai trò rất quan trọng với bệnh nhân tai biến

Vai trò của phục hồi chức năng sau tai biến mạch máu não

Phục hồi chức năng cho người bệnh Đột quỵ cần được bắt đầu càng sớm càng tốt tùy thuộc vào sự ổn định nội khoa của người bệnh. Có bằng chứng cho thấy gia tăng cường độ điều trị tập luyện sớm cho người bệnh Đột quỵ (nghĩa là tập nhiều giờ hơn) dẫn đến hồi phục nhanh hơn khi so với hạn chế tập luyện hoặc tập luyện ít tích cực hơn. Có sử cải thiện đáng kể trong các vận động của các cơ, cải thiện trương lực cơ, thăng bằng ngồi và đứng, thực hiện các sinh hoạt hàng ngày, và giảm các mức độ trầm cảm và lo lắng của bệnh nhân .

Điều trị vật lý trị liệu bao gồm những biện pháp sau tùy thuộc vào giai đoạn phục hồi:

 1) Phòng ngừa các biến chứng hô hấp: lăn trở thường xuyên, tư thế trị liệu, các bài tập thở sâu, vận động di chuyển (khi ổn định nội khoa)

2) Tư thế trị liệu: thay đổi các tư thế nằm nghiên sang bên lành, nghiêng sang bên liệt, nửa nằm nửa ngồi, hoặc ngồi thẳng người trên giường, thẳng người trên ghế giúp kiểm soát được trương lực cơ, phòng ngừa các biến chứng loét do tì đè, biến chứng hô hấp ... trợ giúp nuốt và ăn uống an toàn hơn .

 3) Vận động sớm: phòng ngừa được các biến chứng do bất động như: yếu cơ, viêm phổi, nhiễm trùng đường hô hấp, loét do tì đè, các biến chứng huyết khối, giúp giảm trầm cảm  và chăm sóc chi phí . Các bài tập có thể đề ra là :lăn trở trên giường, làm cầu, ngồi dậy trên giường, chuyển từ nằm sang ngồi thòng chân ở mép giường, ngồi bên ngoài giường, đứng và đi...

4) Hồi phục vận động và cảm giác   

5) Cải thiện dáng đi, thăng bằng và di chuyển

6) Khuyến khích độc lập và các sinh hoạt hàng ngày

7) Xử lý và phòng ngừa các biến chứng thường gặp của đột quỵ

Bệnh nhân thực hiện bài tập phục hồi chức năng tại BVĐK Phương Đông

Bệnh nhân thực hiện bài tập phục hồi chức năng tại BVĐK Phương Đông

"Bên cạnh việc sử dụng thuốc điều trị nội khoa, VLTL cũng là một biện pháp điều trị ngăn chặn các tiến triển nặng lên của di chứng đột quỵ, giúp người bệnh nhanh chóng phục hồi các chức năng của vận động, giao tiếp, cải thiện chức năng cuộc sống, tự tin sống độc lập, mang lại niềm vui, lạc quan cho người bệnh cũng như giảm bớt gánh nặng cho gia đình người bệnh và xã hội", TTUT.BSCKI Nguyễn Thị Tường Vân cho biết.

Khoa Phục hồi Chức năng - BVĐK Phương Đông được đầu tư đồng bộ cả về cơ sở vật chất lẫn nhân lực, là một địa chỉ điều trị các bệnh nhân sau tai biến được khách hàng khu vực Hà Nội và cả nước tin cậy. Khoa đã và đang triển khai các phương pháp vật lý trị liệu hiện đại tiên tiến, kết hợp với đội ngũ bác sĩ, điều dưỡng, kỹ thuật viên tận tâm, giàu kinh nghiệm, mang lại kết quả phục hồi chức năng tốt nhất trong mọi giai đoạn của bệnh.

Mọi nhu cầu tư vấn về dịch vụ phục hồi chức năng hay đặt lịch thăm khám sức khỏe, quý khách hàng vui lòng liên hệ hotline 1900 1806 hoặc inbox fanpage BVĐK Phương Đông để được tư vấn chính xác, tận tình nhất.

--------------------------------------
Bệnh viện Đa khoa Phương Đông
Nâng niu từng sự sống!