Viêm da tiếp xúc côn trùng: Nguyên nhân, triệu chứng và cách phòng tránh

Ngày: 26/03/2021

Viêm da tiếp xúc côn trùng thường xảy ra ở những vị trí da tiếp xúc với các chất tiết của côn trùng đang sống hoặc đã chết.

Bệnh viêm da tiếp xúc côn trùng là trạng thái bị viêm da kích ứng với hóa chất được tiết ra từ côn trùng. Bệnh do phần da con người tiếp xúc đơn thuần với các chất tiết của côn trùng có thể đang sống hoặc đã bị chết. 

Bệnh thường xuất hiện trong mùa mưa lũ, giao mùa, trong khoảng tháng 6 tới tháng 9. Nguyên nhân là do sau khi thu hoạch lúa hoặc do mưa nhiều làm ngập ruộng khiến bướm và kiến khoang không còn chỗ trú nên sẽ bay vào trong nhà, đặc biệt là buổi tối, khi thắp đèn sáng, bướm sẽ bay vào. Hơn nữa, vào mùa hè, đa số mọi người thường mặc đồ thoáng mát, rộng rãi, phần da hở nhiều nên dễ bị các loại côn trùng cắn, đốt. 

Viêm da tiếp xúc côn trùng là do đâu?

viêm da tiếp xúc công trùng

Viêm da tiếp xúc do côn trùng gây ngứa, rát

Nguyên nhân chính gây viêm da tiếp xúc côn trùng là do các loài chủ yếu như: bướm, bù mắt, sâu ban miêu (Meloidae), giời, rết (Myriapoda), kiến ba khoang (Paederus fuscipes Curtis).... 

Người làm việc hoặc ngủ, tắm dưới ánh đèn; người làm vườn, chăm sóc cây kiểng có thể bị côn trùng bám vào khăn lau, vào cổ, mặt hay vùng da hở tứ chi, thân mình. Khi thấy côn trùng ở trên người, phản xạ tự nhiên là dùng tay quẹt, đập... sẽ làm các độc chất gây bỏng da như pederin của kiến ba khoang, cantharidin của sâu ban miêu hay phosphor của con giời tiết ra gây viêm da tại vị trí tiếp xúc.

Ngoài ra, cũng có thể do côn trùng rơi vào bể tắm, bồn tắm hoặc bám vào khăn, quần áo... nếu không chú ý, động phải côn trùng sẽ gây ra viêm da bọng nước. Có nhiều trường hợp người bệnh giết kiến ba khoang chạm lên da và nổi thành bệnh.

Triệu chứng viêm da tiếp xúc do côn trùng

viêm da tiếp xúc côn trùng

Da sẽ bị sưng phù và kéo thành vệt dài, đỏ

Triệu chứng ban đầu sau khi da tiếp xúc với côn trùng sẽ thấy ngứa rát, nổi hồng ban. Sau khoảng 6 - 12 giờ, da sẽ sưng phù và thường kéo thành vệt dài như vết vào gãi, có kích thước từ 1 - 5cm, rộng khoảng 3 - 4mm. Sau 1 - 3 ngày, trên da sẽ xuất hiện các mụn nước, da đỏ, lấm tấm và tiếp theo đó là những bọng nước và bọng mủ li ti.  

Sau 3 - 5 ngày, các vết thương sẽ khô mà không thành phỏng nước, bọng mủ. Tuy nhiên, tổn thương da dễ lan rộng do động tác gãi làm phát tán dịch tiết ra vùng da xung quanh, có thể gây trợt loét. Lúc này, cảm giác ngứa, rát tăng dần nhưng không đau nhức, có thể kèm theo sốt nhẹ, nổi hạch vùng cổ, nách, bẹn tương ứng với vị trí tổn thương. 

Ngoài ra, theo các chuyên gia Da liễu, bệnh viêm da tiếp xúc côn trùng còn có thể lây từ vị trí này sang chỗ khác qua tiếp xúc, đặc biệt nếu bị tổn thương ở cạnh nếp gấp như bẹn, khuỷu tay, khoeo chân, nách, cổ... sẽ tạo ra tổn thương dạng đối xứng qua nếp gấp, khiến ngứa ngáy và đau đớn cho người bị.

Điều trị viêm da tiếp xúc côn trùng

Cách điều trị viêm da tiếp xúc côn trùng rất đơn giản, mức độ khỏi nhanh hay chậm tùy thuộc vào thời điểm phát hiện để điều trị. Thông thường, các mụn mủ nơi da tiếp xúc với côn trùng tiến triển 5 - 7 ngày thì đóng vẩy tiết, khô dần mà không cần điều trị. Tuy nhiên, ở một số người, phản ứng dị ứng lại có thể kéo dài 1 - 3 tuần và dễ bị bội nhiễm vi khuẩn. 

Hầu hết, viêm da tiếp xúc côn trùng chỉ cần mua tuýp thuốc bôi là có thể giúp dịu da, xẹp vết bọng nước và nhanh chóng khỏi. Trên thị trường có nhiều loại thuốc bôi sát khuẩn, làm dịu da, chống viêm như kem bôi Fucidin, dung dịch Jarish; nếu ngứa nhiều có thể dùng thêm cezil, chlorpheniramine. Tuy nhiên với tình trạng nặng như bội nhiễm, người bệnh sẽ phải uống thêm kháng sinh và điều này có thể để lại sẹo.

Để tránh tình trạng bội nhiễm và để lại sẹo xấu khó hồi phục, người bệnh nên chú ý điều trị tích cực ngay từ đầu, không gãi hoặc chà xát vùng da bị tổn thương. 

Nếu có các triệu chứng ngoài da giống như bị viêm da tiếp xúc côn trùng nhưng không có dấu hiệu thuyên giảm sau 72 giờ, người bệnh nên đến bác sĩ chuyên khoa da liễu khám để được chẩn đoán phân biệt với zona và các bệnh ngoài da khác.

Việc chỉ định điều trị sớm và phù hợp sẽ giúp hạn chế các biến chứng không mong muốn xảy ra. Người bệnh không nên tự mua thuốc sử dụng vì nguyên nhân gây bệnh và cách điều trị các loại bệnh này hoàn toàn khác nhau.

viêm da tiếp xúc côn trùng

Thuốc bôi giúp dịu da, xẹp vết bọng nước và nhanh chóng khỏi

Cách phòng tránh bệnh viêm da tiếp xúc côn trùng

Để phòng tránh mắc viêm da tiếp xúc côn trùng, cần chủ động thực hiện các biện pháp để hạn chế tiếp xúc với côn trùng như:

- Lau dọn, vệ sinh nhà cửa thường xuyên, tránh ẩm mốc

- Phát quang kỹ những nơi có nhiều cây cỏ, bụi rậm; gom đốt xác cây mục, cỏ khô để xua đuổi côn trùng; phun thuốc diệt côn trùng những nơi um tùm, rậm rạp cạnh khu dân cư.

- Đêm ngủ cần mắc màn, đóng kín cửa để tránh các loài ưu ánh đèn như loài thiêu thân bay vào; cho trẻ nằm trong nôi có màn che chống ruồi, muỗi và các loại côn trùng khác.

- Nên phơi quần áo ở những nơi khô ráo, có ảnh nắng. Không phơi quần áo, khăn mặt bên ngoài vào buổi chiều tối. Thu quần áo sớm để tránh côn trùng ẩn nấp trong đó. Rũ sạch lại quần áo để hạn chế bụi bẩn bám lại.

- Nếu thấy côn trùng bò trên da, không được lấy tay bắt để tránh chà xát lên vùng da, điều này sẽ khiến chất tiết tiếp xúc với da nhiều hơn.

- Trước khi đi ngủ, phủi lại giường chiếu, chăn màn để tránh phấn, bụi trên côn trùng còn đọng lại; chú ý kiểm tra phát hiện côn trùng trong bồn tắm, bể chứa nước, khăn mặt, quần áo trước khi sử dụng.

- Tránh đứng dưới bóng đèn sáng nơi công cộng,

- Nếu thấy kiến ba khoang xuất hiện ở dưới ánh đèn, cần tránh xa. Hoặc lấy vật gì đó để giết, không được trực tiếp để da chạm vào loại kiến này. Nếu bị cắn hay lỡ tay đập chết chúng trên da mình thì cần rửa bằng nước sạch càng nhanh càng tốt nơi bị dính độc tố bằng xà phòng. Sau đó đi khám bác sĩ chuyên khoa da liễu.

Dị ứng da hay viêm da tiếp xúc côn trùng có thể điều trị dễ dàng bằng các loại kem bôi ngoài da. Tuy nhiên, không được chủ quan bởi nếu không vệ sinh sạch sẽ vùng da bị viêm hoặc điều trị muộn có thể khiến viêm nặng hơn, vùng viêm lan rộng, thời gian điều trị lâu hơn. Nếu có bất cứ điều gì thắc mắc, hãy liên hệ ngay theo hotline 19001806 để được hỗ trợ.