Bệnh nhược cơ ở trẻ em: Nguyên nhân, triệu chứng và cách điều trị

Tìm hiểu về bệnh nhược cơ

Bệnh nhược cơ ở trẻ em là một bệnh lý tự miễn dịch có khả năng rối loạn dẫn truyền các điểm nối thần kinh - cơ. Chính vì vậy, hệ cơ hoạt động suy yếu so với người bình thường. 

Ở người bình thường, những xung đột từ hệ thần kinh đến các cơ đảm bảo cho cơ hoạt động nhờ vào chất dẫn truyền thần kinh là acetylcholin. Khi mắc bệnh nhược cơ, trẻ gặp tình trạng sinh ra một loại tự kháng thể kháng acetylcholin để giảm số lượng chất và làm giảm sự đáp ứng của các thụ thể Ach tại màng hậu synap, từ đó khiến sự dẫn truyền các xung thần kinh từ đầu mút thần kinh tới màng hậu synap thần kinh cơ bị suy giảm và dẫn đến tình trạng yếu cơ, liệt cơ. 

Theo một số bác sĩ chuyên khoa chia sẻ, bệnh nhược cơ ở trẻ em có tiên lượng xa khá tốt, khoảng 30% trẻ không cắt tuyến ức và 40% trẻ được cắt tuyến ức sẽ khỏi bệnh hoàn toàn. Tuy nhiên, nếu trẻ mắc bệnh mà không được can thiệp điều trị kịp thời và đúng phương pháp có thể gây nguy hiểm đến sức khỏe của trẻ. 

Nhược cơ ở trẻ em là bệnh lý tự miễn có khả năng rối loạn thần kinh

Nguyên nhân gây bệnh nhược cơ ở trẻ em

Bệnh nhược cơ ở trẻ em xảy ra khi quá trình dẫn truyền tín hiệu giữa dây thần kinh và cơ bị rối loạn. Cơ chế bệnh sinh chủ yếu liên quan đến bất thường tại điểm nối thần kinh cơ, nơi chịu trách nhiệm truyền tín hiệu từ hệ thần kinh đến các sợi cơ để tạo ra vận động.

Trong điều kiện sinh lý bình thường, khi có xung động thần kinh, các đầu mút thần kinh sẽ giải phóng chất dẫn truyền thần kinh có tên acetylcholine. Chất này di chuyển đến khe synap thần kinh cơ và gắn vào các thụ thể acetylcholine trên bề mặt tế bào cơ, từ đó kích hoạt quá trình co cơ.

Ở trẻ mắc bệnh nhược cơ ở trẻ em, hệ miễn dịch của cơ thể sản sinh ra các kháng thể bất thường. Những kháng thể này có thể phong bế, làm biến đổi hoặc phá hủy các thụ thể acetylcholine tại điểm nối thần kinh cơ, khiến tín hiệu thần kinh không thể truyền đến cơ một cách hiệu quả. Hậu quả là cơ không thể co bóp bình thường, gây ra tình trạng yếu cơ đặc trưng của bệnh.

Ngoài cơ chế miễn dịch, bệnh nhược cơ ở trẻ em còn có thể liên quan đến một số yếu tố nguy cơ sau:

• Yếu tố di truyền ảnh hưởng đến cấu trúc hoặc chức năng của điểm nối thần kinh cơ
• Sự hiện diện của u tuyến ức làm rối loạn điều hòa miễn dịch
• Trẻ đang mắc các bệnh nhiễm trùng kéo dài
• Trẻ đang trong quá trình điều trị các bệnh lý tim mạch

Một số dấu hiệu của bệnh nhược cơ ở trẻ em

Nhược cơ mắt bẩm sinh là một thể bệnh thường gặp, xuất hiện do rối loạn dẫn truyền thần kinh đến các cơ vận nhãn hoặc do sự phát triển bất thường của hệ thần kinh cơ ngay từ giai đoạn bào thai. Tình trạng này có thể gây ra nhiều biểu hiện lâm sàng với mức độ khác nhau.

Các dấu hiệu thường gặp bao gồm: 

• Sụp mí mắt là biểu hiện điển hình và dễ nhận biết nhất. Mí mắt có thể sụp nhẹ hoặc sụp hoàn toàn, che khuất một phần hoặc toàn bộ nhãn cầu. Tình trạng này không gây mù nhưng làm suy giảm thị lực và ảnh hưởng nghiêm trọng đến sự phát triển thị giác ở trẻ nhỏ, đồng thời gây mất thẩm mỹ
• Hai mắt không cân xứng, có thể biểu hiện bằng tình trạng một bên mí cao một bên mí thấp hoặc sự khác biệt rõ rệt về hình dạng mí mắt
• Khó khăn khi mở to mí mắt, trẻ thường cảm thấy mệt mỏi khi phải cố gắng duy trì trạng thái mở mắt
• Mỏi mắt hoặc đau đầu, đặc biệt khi trẻ phải tập trung nhìn trong thời gian dài
• Suy giảm tầm nhìn trong những trường hợp mí mắt che phủ trục thị giác
• Khó khăn khi nhắm kín mắt do cơ nâng mi trên hoạt động kém

Sụp mí mắt là biểu hiện phổ biến nhất

Bệnh nhược cơ ở trẻ em có nguy hiểm không

Nhiều phụ huynh lo lắng rằng bệnh nhược cơ ở trẻ em có thể đe dọa đến tính mạng của trẻ. Trên thực tế, mức độ nguy hiểm của bệnh phụ thuộc vào thể bệnh, thời điểm phát hiện và khả năng can thiệp điều trị.

Nếu được chẩn đoán sớm và điều trị đúng cách, bệnh nhược cơ ở trẻ em hoàn toàn có thể kiểm soát và không gây nguy hiểm trực tiếp đến tính mạng. Tuy nhiên, việc chậm trễ trong điều trị có thể dẫn đến nhiều biến chứng nghiêm trọng.

Ở giai đoạn đầu, trẻ thường xuất hiện tình trạng sụp mí mắt tăng dần, yếu cơ vận nhãn gây nhìn đôi hoặc lác mắt. Khi bệnh tiến triển nặng hơn, tình trạng liệt có thể lan đến các nhóm cơ khác như cơ nhai, cơ hầu họng và cơ chi. Điều này khiến trẻ gặp khó khăn trong việc nhai nuốt, nói chuyện và đi lại.

Biến chứng nguy hiểm nhất của bệnh nhược cơ ở trẻ em là suy hô hấp do yếu hoặc liệt các cơ hô hấp, có thể dẫn đến tử vong nếu không được xử trí kịp thời. Ngoài ra, tình trạng nuốt sặc kéo dài còn làm tăng nguy cơ viêm phổi hít và nhiễm trùng đường hô hấp. Trẻ cũng dễ rơi vào trạng thái mệt mỏi, chán ăn và suy dinh dưỡng, ảnh hưởng nghiêm trọng đến sự phát triển toàn diện.

Xem thêm:

• Nhược cơ: Nguyên nhân, triệu chứng, chẩn đoán và điều trị
  

Phương pháp điều trị bệnh nhược cơ ở trẻ em

Nhược cơ mắt và các thể bệnh nhược cơ khác ở trẻ em có khả năng điều trị, tuy nhiên chưa có một phác đồ chung áp dụng cho tất cả các trường hợp. Việc lựa chọn phương pháp điều trị phụ thuộc vào mức độ bệnh, tình trạng sức khỏe tổng thể và mức độ ảnh hưởng đến thị lực hoặc sinh hoạt của trẻ.

Các phương pháp điều trị hiện nay bao gồm điều trị nội khoa, điều trị ngoại khoa hoặc phối hợp nhiều phương pháp.

Điều trị bằng thuốc

Bác sĩ thường chỉ định các thuốc ức chế men acetylcholinesterase nhằm làm tăng nồng độ acetylcholine tại khe synap thần kinh cơ, từ đó cải thiện khả năng dẫn truyền thần kinh. Acetylcholine là chất dẫn truyền thần kinh quan trọng của hệ thần kinh trung ương và ngoại vi, giữ vai trò thiết yếu trong việc truyền tín hiệu từ thần kinh đến cơ.

Phần lớn bệnh nhân đáp ứng tốt với nhóm thuốc này. Tuy nhiên, một số trường hợp cần sử dụng thuốc kéo dài và có nguy cơ gặp tác dụng không mong muốn. Do đó, thuốc chủ yếu mang tính hỗ trợ triệu chứng và không được xem là biện pháp điều trị triệt để.

Điều trị bằng thuốc là phương pháp phổ biến nhất

Lọc huyết tương

Lọc huyết tương được áp dụng trong một số trường hợp đặc biệt nhằm loại bỏ các kháng thể bất thường khỏi máu. Đây không phải là phương pháp điều trị chính nhưng có thể hỗ trợ cải thiện triệu chứng trong những đợt bệnh nặng hoặc khi bệnh không đáp ứng tốt với thuốc.

Can thiệp phẫu thuật

Phẫu thuật thường được chỉ định cho những trường hợp sụp mí nặng ảnh hưởng đến thị lực hoặc gây mất thẩm mỹ rõ rệt. Bác sĩ sẽ tiến hành điều chỉnh mí mắt nhằm mở rộng trường nhìn và cải thiện chức năng thị giác.

Đối với trẻ nhỏ hoặc những trường hợp chưa phù hợp với phẫu thuật, phụ huynh cần trao đổi kỹ với bác sĩ để lựa chọn hướng điều trị an toàn. Trong một số trường hợp, nhược cơ mắt bẩm sinh có thể cải thiện dần khi trẻ lớn lên.

Trong suốt quá trình điều trị bệnh nhược cơ ở trẻ em, trẻ cần tuân thủ nghiêm ngặt chỉ định của bác sĩ. Chế độ dinh dưỡng đầy đủ, bổ sung canxi và các thuốc bảo vệ dạ dày là cần thiết, đặc biệt khi sử dụng corticoid kéo dài nhằm hạn chế tác dụng phụ và nâng cao hiệu quả điều trị.

Qua bài viết này của Bệnh viện Đa khoa Phương Đông, hy vọng đã cung cấp những thông tin hữu ích về bệnh nhược cơ ở trẻ em. Nếu Quý khách có bất kỳ thắc mắc nào có thể liên hệ BVĐK PHương Đông qua Hotline 1900 1806 hoặc Đặt lịch khám để được nhân viên tư vấn và hỗ trợ nhanh chóng.