Bị zona thần kinh kiêng gì? Tại sao cần kiêng?

Thế nào là bệnh zona thần kinh?

Zona thần kinh, còn được gọi là bệnh zona hoặc giời leo trong dân gian, là bệnh lý nhiễm trùng da do virus Varicella zoster gây ra. Đây cũng chính là loại virus gây bệnh thủy đậu ở trẻ em và người lớn. Sau khi người bệnh đã khỏi thủy đậu, virus này không bị loại bỏ hoàn toàn mà tiếp tục tồn tại âm thầm trong các hạch thần kinh cảm giác và có thể “ngủ yên” trong suốt nhiều năm.

Khi cơ thể gặp các yếu tố thuận lợi như hệ miễn dịch suy giảm, căng thẳng tinh thần kéo dài, mệt mỏi, stress, mất ngủ hoặc suy nhược cơ thể, virus Varicella zoster có thể hoạt động trở lại. Lúc này, virus sẽ nhân lên nhanh chóng và di chuyển dọc theo các dây thần kinh cảm giác, gây viêm và tổn thương tại vùng da mà dây thần kinh đó chi phối. Đây chính là cơ chế hình thành bệnh zona thần kinh.

Trên lâm sàng, zona thần kinh thường biểu hiện bằng cảm giác đau rát, châm chích hoặc bỏng rát ở một vùng da nhất định, sau đó xuất hiện các mụn nước nhỏ mọc thành từng chùm. 

Các tổn thương này thường chỉ khu trú ở một bên cơ thể và không vượt qua đường giữa. Chính vì đặc điểm này, người bệnh thường dễ nhận biết nhưng cũng dễ chủ quan nếu triệu chứng ban đầu chưa rõ ràng.

Zona thần kinh sẽ gây ra các mụn nước nhỏ mọc thành từng chùm trên cơ thể

Bị zona thần kinh kiêng gì?

Khi bị zona thần kinh, ngoài việc dùng thuốc theo chỉ định của bác sĩ, người bệnh cần đặc biệt chú ý đến sinh hoạt hằng ngày. Việc kiêng khem đúng cách sẽ giúp vùng da tổn thương nhanh hồi phục, hạn chế nhiễm trùng và giảm nguy cơ để lại biến chứng đau thần kinh kéo dài. Vậy bị zona thần kinh kiêng gì để bệnh không nặng hơn?

Không đắp đậu xanh, nếp lên vùng da bị tổn thương

Nhiều người truyền tai nhau rằng đắp đậu xanh hoặc gạo nếp lên vùng da bị zona thần kinh sẽ giúp làm khô mụn nước nhanh hơn. Tuy nhiên, đây là quan niệm dân gian chưa có cơ sở khoa học.

Thực tế, đậu xanh và gạo nếp dù lành tính nhưng vẫn có thể chứa vi khuẩn. Khi đắp trực tiếp lên vùng da đang có mụn nước, vi khuẩn rất dễ xâm nhập vào tổn thương hở, làm tăng nguy cơ nhiễm trùng da. Điều này không chỉ khiến zona thần kinh lâu lành hơn mà còn có thể gây sẹo, viêm da nặng hoặc biến chứng nguy hiểm.

Vì vậy, khi bị zona thần kinh, người bệnh cần kiêng tuyệt đối việc đắp các loại lá, hạt hoặc nguyên liệu dân gian chưa được kiểm chứng lên vùng da tổn thương.

Kiêng gió, kiêng nước quá mức

Nhiều người cho rằng bị zona thần kinh phải kiêng tắm, kiêng gió hoàn toàn để tránh bệnh lan rộng. Trên thực tế, việc kiêng gió, kiêng nước quá mức là không cần thiết và có thể gây hại.

Nếu không vệ sinh da trong thời gian dài, tế bào chết và mồ hôi tích tụ sẽ tạo môi trường thuận lợi cho vi khuẩn phát triển, làm tăng nguy cơ nhiễm trùng vùng da bị zona thần kinh. Ngoài ra, việc kiêng tắm còn khiến người bệnh cảm thấy bí bách, khó chịu, ảnh hưởng đến tinh thần và quá trình hồi phục.

Thay vì kiêng tuyệt đối, người bệnh nên vệ sinh cơ thể nhẹ nhàng, tắm nhanh bằng nước sạch, lau khô vùng da tổn thương và có thể làm sạch nhẹ bằng nước muối sinh lý theo hướng dẫn của bác sĩ. Đồng thời, nên mặc quần áo rộng rãi, thoáng mát để hạn chế cọ xát làm vỡ mụn nước.

Người bị zona thần kinh không cần kiêng nước, kiêng gió tuyệt đối 

Kiêng gãi, tác động lên vùng da nổi mụn nước

Ngứa và khó chịu là triệu chứng rất thường gặp khi bị zona thần kinh. Tuy nhiên, người bệnh cần kiêng gãi, cào hoặc tác động mạnh lên vùng da đang nổi mụn nước.

Việc gãi ngứa có thể làm mụn nước vỡ ra, khiến virus và vi khuẩn lan sang vùng da xung quanh. Điều này không chỉ làm tổn thương da nặng hơn mà còn kéo dài thời gian điều trị, tăng nguy cơ nhiễm trùng và để lại sẹo sau zona thần kinh.

Nếu cảm giác ngứa quá khó chịu, người bệnh nên che chắn nhẹ vùng da tổn thương, tránh chạm tay trực tiếp và tuân thủ hướng dẫn dùng thuốc của bác sĩ để giảm ngứa an toàn.

Không tự ý bôi thuốc khi chưa tham khảo ý kiến của bác sĩ

Ngoài các hiểu lầm kể trên, một sai lầm phổ biến khi bị zona thần kinh là tự ý mua thuốc bôi ngoài da theo mách bảo hoặc theo kinh nghiệm cá nhân. Mỗi người có cơ địa, mức độ tổn thương và giai đoạn bệnh khác nhau, vì vậy không phải loại thuốc nào cũng phù hợp.

Việc tự ý bôi thuốc không đúng có thể khiến da bị kích ứng, nhiễm trùng nặng hơn hoặc che lấp triệu chứng, gây khó khăn cho quá trình điều trị về sau. Để đảm bảo an toàn và hiệu quả, người bệnh zona thần kinh nên đến cơ sở y tế chuyên khoa da liễu để được thăm khám, chẩn đoán và chỉ định thuốc phù hợp.

Ngoài việc chú ý bị zona thần kinh kiêng gì, người bệnh cũng nên giữ tinh thần thoải mái, nghỉ ngơi hợp lý và duy trì vệ sinh da sạch sẽ để hỗ trợ quá trình hồi phục nhanh chóng và hạn chế biến chứng.

Bạn không nên bôi bất kỳ loại thuốc nào lên cơ thể khi chưa tham khảo ý kiến bác sĩ 

Bị zona thần kinh kiêng gì?

Khi bị zona thần kinh, ngoài việc dùng thuốc theo chỉ định của bác sĩ, chế độ ăn uống và sinh hoạt hằng ngày có ảnh hưởng trực tiếp đến tốc độ hồi phục và nguy cơ để lại biến chứng. Việc hiểu rõ bị zona thần kinh kiêng gì sẽ giúp người bệnh giảm viêm, hạn chế virus phát triển và hỗ trợ tổn thương da nhanh lành hơn.

Ngũ cốc tinh chế

Ngũ cốc tinh chế như gạo trắng, bánh mì trắng hay các loại ngũ cốc chế biến sẵn chứa nhiều tinh bột nhanh, dễ làm tăng đường huyết sau khi ăn. Khi đường huyết tăng cao, virus gây zona thần kinh có điều kiện thuận lợi để hoạt động mạnh hơn, đồng thời quá trình lành tổn thương da cũng bị chậm lại. 

Vì vậy, người bị zona thần kinh nên hạn chế nhóm thực phẩm này và ưu tiên gạo lứt, khoai lang hoặc các nguồn tinh bột hấp thu chậm.

Thực phẩm chứa nhiều đường

Thực phẩm nhiều đường có thể làm suy yếu khả năng hoạt động của bạch cầu – hàng rào bảo vệ quan trọng của hệ miễn dịch. Khi sức đề kháng giảm, virus zona thần kinh dễ lan rộng hơn và làm tăng nguy cơ nhiễm trùng vùng da tổn thương. Người bệnh nên hạn chế bánh kẹo, nước ngọt, trà sữa, kem và các loại đồ uống có đường trong suốt thời gian điều trị.

Các loại đồ ăn cay nóng

Đồ ăn cay nóng như ớt, tiêu, gừng, quế có thể gây kích ứng mạnh lên vùng da đang tổn thương do zona thần kinh. Việc ăn nhiều thực phẩm này thường làm tăng cảm giác ngứa, rát và khiến người bệnh khó chịu hơn, đặc biệt khi mụn nước đang trong giai đoạn viêm. Để da nhanh phục hồi, người bệnh nên ưu tiên chế độ ăn thanh đạm, ít gia vị.

Khi đang bị zona thần kinh bạn nên tránh xa các loại đồ ăn cay nóng 

Bia, rượu và đồ uống chứa chất kích thích

Rượu bia và các đồ uống có cồn làm suy giảm hệ miễn dịch và ảnh hưởng đến chức năng gan – cơ quan tham gia thải độc cho cơ thể. Khi uống rượu bia trong lúc bị zona thần kinh, quá trình hồi phục thường kéo dài hơn, tổn thương da lâu lành và nguy cơ biến chứng cũng cao hơn. Do đó, người bệnh nên kiêng hoàn toàn rượu bia cho đến khi khỏi bệnh.

Thực phẩm chứa gelatine

Gelatine là một dạng protein có thể thúc đẩy sự nhân lên của virus gây zona thần kinh. Những thực phẩm như chả giò, bò viên, thịt đông hoặc các sản phẩm chế biến có gelatine không được khuyến khích trong giai đoạn bệnh đang tiến triển. Hạn chế nhóm thực phẩm này giúp kiểm soát tốt hơn hoạt động của virus và giảm mức độ tổn thương thần kinh.

Thực phẩm chứa nhiều chất béo

Thực phẩm nhiều chất béo như đồ chiên rán, thịt hun khói, xúc xích có thể làm giảm khả năng hấp thu vitamin và khoáng chất cần thiết cho cơ thể. Khi sức đề kháng suy giảm, virus zona thần kinh dễ hoạt động mạnh hơn, đặc biệt nguy hiểm với các trường hợp zona vùng mặt hoặc quanh mắt. Người bệnh nên ưu tiên chất béo lành mạnh từ cá, dầu thực vật và hạn chế mỡ động vật.

Thực phẩm chứa acid amin Arginine

Arginine là một acid amin có mặt trong nhiều thực phẩm giàu đạm như thịt gà, đậu nành, yến mạch, hạt bí và chocolate. Tuy Arginine tốt cho tim mạch, nhưng với người bị zona thần kinh, chất này có thể kích thích virus nhân lên nhanh hơn. Việc tiêu thụ quá nhiều thực phẩm giàu Arginine có thể khiến mụn nước mọc nhiều hơn và làm bệnh kéo dài.

Các loại thực phẩm có thể để lại sẹo

Một số thực phẩm như thịt gà, thịt bò, nếp và rau muống thường được khuyến cáo kiêng khi da đang tổn thương. Những thực phẩm này có thể làm vết thương lâu lành và tăng nguy cơ hình thành sẹo lồi sau khi zona thần kinh khỏi. Để đảm bảo tính thẩm mỹ, người bệnh nên hạn chế sử dụng trong suốt quá trình điều trị.

Thực phẩm chế biến sẵn

Thực phẩm chế biến sẵn thường chứa nhiều muối, chất bảo quản, đường và acid béo omega-6. Việc sử dụng thường xuyên có thể làm mất cân bằng dinh dưỡng, gia tăng phản ứng viêm và khiến hệ miễn dịch suy yếu. Khi bị zona thần kinh, người bệnh nên tránh đồ ăn nhanh, thức ăn đông lạnh, bánh kẹo công nghiệp và nước tăng lực để hỗ trợ cơ thể phục hồi tốt hơn.

Người bị zona thần kinh nên ăn gì?

Bên cạnh việc quan tâm bị zona thần kinh kiêng gì, chế độ ăn uống hợp lý đóng vai trò quan trọng trong việc hỗ trợ điều trị và giúp tổn thương da nhanh hồi phục. Theo các bác sĩ chuyên khoa Dinh dưỡng, người bị zona thần kinh nên ưu tiên bổ sung các nhóm thực phẩm sau:

• Thực phẩm giàu kẽm: Kẽm giúp tăng cường miễn dịch, hỗ trợ tái tạo tế bào và hạn chế sự phát triển của virus. Người bệnh zona thần kinh có thể bổ sung kẽm từ cua, tôm, cá, thịt bò, hạt chia, hạt lanh. Tuy nhiên, nếu có tiền sử dị ứng hải sản, người bệnh nên tránh sử dụng để không làm tình trạng bệnh phức tạp hơn.
• Thực phẩm giàu vitamin A: Vitamin A giúp da và niêm mạc phục hồi tốt hơn, đồng thời nâng cao sức đề kháng. Do đó, bệnh nhân nên tích cực bổ sung rau xanh như bông cải xanh, cải bó xôi, cà rốt, cà chua; trái cây như xoài, cam, dưa hấu, kiwi; cùng với trứng, cá hồi, cá thu và các sản phẩm từ sữa vào bữa ăn hàng ngày.
• Thực phẩm giàu vitamin nhóm B: Vitamin B6 và B12 có vai trò quan trọng với hệ thần kinh và quá trình làm lành tổn thương. Bạn có thể bổ sung các chất dinh dưỡng này từ khoai lang, khoai tây, chuối, sữa, sữa chua, cá và một số loại hải sản phù hợp với thể trạng.
• Thực phẩm giàu vitamin C: Bên cạnh vitamin nhóm A, B, vitamin C giúp tăng cường miễn dịch, chống viêm và tái tạo tế bào da. Các bác sĩ khuyến cáo bạn có thể bổ sung vitamin C từ cam, chanh, kiwi, dâu, ớt chuông, súp lơ. Ngoài ra, bạn cần uống đủ nước mỗi ngày để hỗ trợ đào thải độc tố và giúp da nhanh hồi phục.
• Thực phẩm giàu vitamin E: Có thể bạn chưa biết, vitamin E là chất chống oxy hóa mạnh, giúp giảm viêm và hỗ trợ phục hồi da. Các loại hạt, dầu thực vật, bơ, xoài, kiwi và cá hồi là những lựa chọn phù hợp cho người đang điều trị zona thần kinh.

Bạn nên tích cực bổ sung các loại thực phẩm giàu kẽm vào bữa ăn hàng ngày 

Lưu ý gì khi chăm sóc người bị zona thần kinh  

Ngoài chế độ dinh dưỡng, việc chăm sóc đúng cách cũng ảnh hưởng lớn đến tốc độ lành bệnh và nguy cơ biến chứng của zona thần kinh. Chính vì vậy, người đang điều trị bệnh zona thần kinh cần lưu ý một số vấn đề sau:

• Mặc quần áo rộng rãi, thoáng mát: Quần áo chật hoặc thô ráp dễ gây cọ xát, làm tổn thương vùng da bị zona và tăng nguy cơ nhiễm trùng. Người bệnh nên giữ da khô thoáng, sạch sẽ để hỗ trợ quá trình hồi phục.
• Xây dựng chế độ ăn uống và nghỉ ngơi hợp lý: Bạn cần ăn uống đầy đủ dinh dưỡng, hạn chế thực phẩm nhiều đường, tránh rượu bia và thuốc lá vì những yếu tố này có thể làm suy giảm miễn dịch. Ngủ đủ giấc giúp cơ thể có thời gian tái tạo và phục hồi tốt hơn.
• Vận động nhẹ nhàng, vừa sức: Các hoạt động như đi bộ, yoga hoặc giãn cơ nhẹ giúp cải thiện tuần hoàn máu và hỗ trợ làm lành tổn thương da. Tuy nhiên, người bệnh nên tránh vận động mạnh hoặc gây áp lực lên vùng da đang bị zona thần kinh.
• Theo dõi sát diễn tiến bệnh: Nếu vùng da bị zona thần kinh đau nhiều, lan rộng, có dấu hiệu nhiễm trùng hoặc đau thần kinh kéo dài, người bệnh cần đi khám sớm để được bác sĩ tư vấn và điều chỉnh phác đồ điều trị phù hợp.

Có thể nói, bài viết trên đã giải đáp chi tiết “bị zona thần kinh kiêng gì”. Để hỗ trợ bệnh lành nhanh hơn, chúng ta nên tích cực xây dựng chế độ ăn uống, sinh hoạt phù hợp sẽ giúp cơ thể tăng sức đề kháng, hỗ trợ làm lành tổn thương da và rút ngắn thời gian hồi phục. 

Tuy nhiên, mỗi người có cơ địa và mức độ bệnh khác nhau, vì vậy người bệnh không nên tự ý áp dụng các biện pháp truyền miệng hay dùng thuốc khi chưa có chỉ định y tế. Nếu các triệu chứng zona kéo dài, đau nhiều hoặc có dấu hiệu bất thường, người bệnh nên thăm khám sớm để được