Bong điểm bám dây chằng chéo trước: Phân loại, dấu hiệu và điều trị

Bong điểm bám dây chằng chéo trước là gì?

Bong điểm bám dây chằng chéo trước là một dạng tổn thương đặc biệt ở khớp gối. Xác định khi điểm bám của dây chằng chéo trước bị tách khỏi mâm chày, các phần bị bong thường bao gồm mảnh sụn kèm xương dưới dưới sụn.

Bong điểm bám dây chằng chéo trước là tình trạng điểm bám dây chằng bị tách khỏi mâm chày

Tổn thương này có thể xảy ra ở mọi lứa tuổi, song phổ biến hơn ở thanh thiếu niên do đang trong giai đoạn xương đang phát triển và chưa cốt hóa hoàn toàn. Nguyên nhân chủ yếu đến từ tai nạn giao thông, chấn thương thể thao, những hành động có lực tác động mạnh vào vùng gối.

Phân loại bong điểm bám dây chằng chéo trước

Dây chằng chéo trước có chức năng ổn định hoạt động khớp gối, nếu điểm bám đầu xương chày bị bong có thể ảnh hưởng đến vận động thông thường. Tùy theo mức độ di lệch điểm bám, bệnh nhân sẽ đối mặt với các vấn đề khác nhau.

Cụ thể phân loại mức độ bong điểm bám ACL như sau:

• Độ 1: Điểm bám dây chằng chéo trước bị bong nhưng chưa xảy ra tình trạng di lệch.
• Độ 2: Dây chằng chéo trước khớp gối bong kèm di lệch ít, vẫn còn gắn ở phía bờ sau.
• Độ 2: Điểm bám dây chằng chéo di lệch hoàn toàn hoặc di lệch xoay.
• Độ 4: Điểm bám dây chằng vừa bị di lệch hoàn toàn, vừa bị xoay trục.

Phân loại 4 mức độ bong điểm bám dây chằng

Theo chuyên gia y tế, bong mức độ 1 và 2, bệnh nhân có thể can thiệp điều trị bảo tồn. Bắt đầu từ bong độ 3 trở đi, nạn nhân cần phẫu thuật để đưa điểm bám trở về vị trí giải phẫu ban đầu.

Dấu hiệu điểm bám dây chằng chéo trước bị tổn thương

Dấu hiệu nhận biết bong điểm bám dây chằng trước gối thường xuất hiện ngay sau chấn thương. Trong đó tình trạng sưng, đau, hạn chế vận động gối rất điển hình, bệnh nhân dễ dàng cảm nhận được.

Ngoài ra còn có một số biểu hiện khác như:

• Sau khi tình trạng sưng thuyên giảm, người bệnh có thể nhận thấy sự lỏng lẻo, thiếu ổn định ở khớp gối.
• Gặp khó khăn khi di chuyển, đặc biệt với các hoạt động chảy, xuống dốc, leo cầu thang và xoay gối.
• Số ít bệnh nhân gặp phải tình trạng khó duỗi gối hoàn toàn, thậm chí không thể thực hiện.

Triệu chứng lâm sàng nhận biết điểm bám dây chằng chéo trước bị bong

Phương pháp chẩn đoán

Ngay sau chấn thương, người bệnh cần thăm khám y tế chuyên môn để được kiểm tra tình trạng cơ xương khớp. Tại đây, bác sĩ trước hết sẽ khai thác các triệu chứng, chức năng vận động hoặc thực hiện một số nghiệm pháp đặc biệt.

Tuy nhiên để chắc chắn hơn về tình trạng bong điểm bám, người bệnh sẽ được chỉ định một số xét nghiệm hình ảnh:

• Chụp X-quang phát hiện vị trí bong điểm bám, mức độ bong so với diện bám thực tế.
• Chụp CT-Scan cho hình ảnh rõ ràng hơn về cấu trúc khớp gối, phát hiện mức độ bong và tổn thương kèm theo.
• Chụp MRI không chỉ phát hiện điểm bong, tổn thương xảy ra ở sụn khớp, dây chằng cũng như cấu trúc khớp khác.

Chẩn đoán bệnh lý bằng các phương phép xét nghiệm hình ảnh học

Điều trị bong điểm bám dây chằng chéo trước

Điều trị bong điểm bám dây chằng chéo trước cần đảm bảo khôi phục cấu trúc giải phẫu vốn có, giải quyết vấn đề tiềm ẩn như mô mềm có thể chèn vào giữa diện bám, vị trí bám dây chằng chéo lỏng lẻo hoặc khó khăn khi duỗi gối hoàn toàn.

Hướng khắc phục còn được quyết định dựa vào phân loại mức độ bong điểm bám:

• Độ 1: Ống đùi cẳng chân bệnh nhân được nẹp bột trong tư thế duỗi gối, kéo dài 4 - 6 tuần.
• Độ 2: Điều trị bảo tồn tương tự độ 1 hoặc nội soi chỉnh hình vị trí bám dây chằng bị di lệch.
• Độ 3 và 4: Can thiệp ngoại khoa chuyên sâu, phức tạp hơn để khôi phục vị trí bám dây chằng chéo trước.

Phân loại điều trị theo mức độ bong điểm bám dây chằng

Cụ thể hơn về các phương pháp phẫu thuật chỉnh hình điểm bám dây chằng chéo như sau:

• Phẫu thuật truyền thống: Là phương pháp được ứng dụng rộng rãi trong thời gian trước, tuy nhiên tiềm ẩn nguy cơ ảnh hưởng đến nhiều vùng mô mềm, gây đau nhiều, tỷ lệ nhiễm trùng cao và khó hồi phục.
• Phẫu thuật nội soi: Đây là phương pháp điều trị hiện đại với mức độ xâm lấn thấp, có khả năng xử lý tổn thương kèm theo và rút ngắn thời gian hồi phục. Song kỹ thuật này có chi phí thực hiện cao hơn mổ truyền thống, cũng đòi hỏi bác sĩ và cơ sở tiếp nhận có chuyên môn nghiệp vụ cao.

Bác sĩ sẽ cân nhắc các yếu tố ảnh hưởng đến tiến độ phục hồi khớp gối để đưa phương án điều trị kịp thời. Bệnh nhân và gia đình khi này cần tuân thủ theo hướng dẫn y tế, đảm bảo quá trình khắc phục tình trạng bong điểm bám dây chằng đạt kết quả tốt nhất.

Biến chứng sau điều trị điểm bám dây chằng chéo trước

Sau khi điều trị bong điểm bám dây chằng chéo trước, bệnh nhân có thể gặp phải một vài vấn đề dưới đây:

• Các cơn đau nhức kéo dài sau 1 tháng phẫu thuật, do xương đang bước vào giai đoạn làm lành. Hiện tượng này hoàn toàn bình thường, sẽ thuyên giảm theo thời gian và có thể được kiểm soát bằng cách dùng thuốc giảm đau.
• Cứng khớp gối xuất hiện do chân bệnh nhân cần bất động trong khoảng thời gian nhất định, đặc biệt với những trường hợp đeo nẹp cố định. Độ linh hoạt của khớp có thể cải thiện bằng cách tập vật lý trị liệu, phục hồi chức năng.
• Teo cơ vùng đùi: Hậu phẫu bệnh nhân phải bất động chi trong vài tuần đến vài tháng, các cơ đùi ít hoạt động sẽ dần bị teo nhỏ di. Tương tự cách xử trí với cứng khớp, bệnh nhân cần tập vật lý trị liệu chuyên sâu để lấy lại sức mạnh các cơ bị suy yếu.

Biến chứng tiềm ẩn khi chậm trễ việc điều trị chấn thương

Thông thường để phòng ngừa chức năng vận động bên chân tổn thương sụt giảm, bác sĩ sẽ hướng dẫn người bệnh tập các bài gồng cơ tại chỗ. Giai đoạn sau khi không cần bất động chi hoàn toàn, bạn sẽ được hướng dẫn phục hồi biên độ khớp gối, tăng dần cường độ để lấy lại sức mạnh cơ bắp.

Chế độ vận động sau mổ bong điểm bám dây chằng

Hậu phẫu bong điểm bám dây chằng chéo trước gối, bệnh nhân sẽ được bó bột ống khoảng 3 tuần, trong thời gian này bệnh nhân cần tập gồng cơ tại chỗ. Khi di chuyển nên dùng nạng hỗ trợ, giảm tải trọng áp lực lên chân bị thương, hạn chế nguy cơ di lệch.

Qua 3 tuần đầu, bệnh nhân có thể vận động theo lịch trình tham khảo dưới đây:

• Tuần 3 - Tuần 4: Tập nâng chân, duỗi gối ở tư thế ngồi để tăng cường sức mạnh cơ tứ đầu đùi, lấy lại tầm vận động khớp gối khoảng 120 độ.
• Tuần 5 - Tuần 6: Tích cực gập gối, nhún đùi trong giới hạn cho phép, bước lên bước xuống cầu thang đến khi khớp gối gập được 90 độ.
• Tuần 7 - Tuần 10: Tăng cường các bài tập gập duỗi khớp gối thụ động, tập đi bộ, bước lên bước xuống 2 - 3 bậc cầu thang, tập nhún đùi và tập chạy trên địa hình bằng phẳng.
• Tuần 11 - Tuần 16: Tập tăng cường các bài lấy lại sức mạnh cơ tứ đầu đùi, cơ chậu chày, duỗi khớp gối chủ động để lấy lại biên độ bình thường.
• Tháng thứ 5 - Tháng thứ 6: Tiếp tục tập các bài nâng cao sức mạnh cơ chậu chày, cơ tứ đầu đùi. Bắt đầu tập chạy với tốc độ tăng dần, đi lên xuống cầu thang nhiều hơn.
• Tháng thứ 7: Bệnh nhân có thể trở lại với các bộ môn thể thao ưa thích nhưng với cường độ phù hợp.
• Tháng thứ 8 trở đi: Người bệnh có thể bắt đầu tham gia các hoạt động nặng, tập nhảy với bên chân phẫu thuật.

Hướng dẫn chế độ vận động sau khi điểm bám dây chằng trước bị bong

Bong điểm bám dây chằng chéo trước là chấn thương nghiêm trọng ở khớp gối, cần được thăm khám và điều trị trong thời gian sớm nhằm đảm bảo hiệu quả phục hồi. Chủ quan trong công tác can thiệp, chăm sóc và phục hồi chức năng có thể làm khởi phát các biến chứng hoặc nguy cơ tái phát không mong muốn.