Gãy Colles là bệnh gì? Hay xảy ra với ai? Cách điều trị như thế nào?

Gãy Colles là bệnh gì?

Gãy Colles là một dạng gãy xương cổ tay có di lệch, thường xảy ra ở phần đầu dưới của xương quay – xương nằm ở phía ngón cái của cẳng tay. Khi bị gãy xương Colles, đầu xương bị lệch ra sau và lên trên, khiến cổ tay biến dạng rõ rệt.

Bệnh lý này được đặt theo tên của bác sĩ phẫu thuật Abraham Colles, người đầu tiên mô tả bệnh vào năm 1814. Gãy xương Colles là một trong những dạng gãy xương phổ biến nhất, chiếm khoảng 1/6 tổng số ca gãy xương ở người trưởng thành.

Gãy xương thường xảy ra khi người bệnh té chống tay duỗi thẳng, làm cổ tay gập về phía mu bàn tay, khiến xương quay chịu lực nén nhiều và bị gãy. Đây là chấn thương nghiêm trọng, gây đau dữ dội và cần được chẩn đoán, xử lý y tế kịp thời để tránh biến chứng và phục hồi đúng chức năng cổ tay.

Gãy xương dạng Colles khá thường gặp

Đối tượng dễ bị gãy Colles

Bệnh có thể gặp ở mọi lứa tuổi, tuy nhiên thường gặp nhất ở nhóm phụ nữ trên 50 tuổi có tiền sử loãng xương. Khi mật độ xương giảm, xương yếu đi, chỉ cần một cú ngã nhẹ cũng có thể khiến cổ tay gãy.

Ngoài ra, các đối tượng sau cũng thuộc nhóm nguy cơ cao bị gãy xương dạng này, bao gồm:

• Vận động viên hoặc người chơi thể thao, đặc biệt là người trượt băng, trượt tuyết, cưỡi ngựa, bóng rổ, xe đạp có nguy cơ té ngã cao.
• Người thường xuyên làm việc trên cao hoặc trong môi trường trơn trượt dễ bị ngã chống tay.

Ở người trẻ, kiểu gãy xương này thường do chấn thương năng lượng cao (tai nạn xe, va chạm mạnh). Trong khi ở người lớn tuổi, nguyên nhân thường là té ngã nhẹ trong sinh hoạt hàng ngày.

Triệu chứng của bệnh gãy Colles

Theo các bác sĩ chuyên khao, gãy xương dạng này sẽ đau dữ dội ngay sau chấn thương, kèm theo biến dạng cổ tay rõ rệt. Các triệu chứng kèm theo, bao gồm:

• Đau cổ tay dữ dội, đặc biệt khi cử động.
• Cổ tay sưng nề, bầm tím chỉ sau vài giờ.
• Biến dạng cổ tay.
• Giảm khả năng vận động: khó cử động, xoay hoặc nắm tay.
• Tê hoặc ngứa ran ở ngón cái, ngón trỏ, ngón giữa (do chèn ép dây thần kinh giữa).
• Cảm giác yếu ở bàn tay, không thể gập hoặc duỗi cổ tay bình thường.

Nguyên nhân gây ra bệnh gãy xương Colles

Như đã nhắc đến ở trên, nguyên nhân chính khiến người bệnh bị gãy xương là bị ngã chống tay khi cổ tay duỗi thẳng. Khi té ngã, phản xạ tự nhiên là đưa tay ra chống đỡ cơ thể. Lực tác động từ mặt đất truyền ngược lên bàn tay, cổ tay rồi đến xương quay. Khi lực quá mạnh, phần đầu dưới xương quay sẽ bị gãy và di lệch lên trên.

Một số nguyên nhân khác cũng khiến người bệnh gặp chấn thương bao gồm:

• Tai nạn giao thông hoặc chấn thương thể thao va chạm mạnh.
• Ngã trong tư thế tay duỗi thẳng khi đi cầu thang, trượt chân hoặc vấp ngã.
• Tiền sử loãng xương khiến xương yếu, dễ gãy dù lực tác động nhỏ.
• Chấn thương nghề nghiệp ở người phải nâng vật nặng hoặc té ngã trong lao động.

Ở người trẻ, xương còn chắc khỏe nên gãy xương dạng này thường xảy ra khi có lực mạnh (tai nạn xe, té cao). Ngược lại, ở người cao tuổi, chỉ cần té nhẹ trong nhà tắm hoặc khi bước hụt cũng có thể gây gãy.

Sau khi trải qua tai nạn giao thông, bạn có thể bị gãy xương cổ tay

Chẩn đoán bệnh gãy xương Colles như thế nào?

Để chẩn đoán chính xác, bác sĩ sẽ được khám lâm sàng và thực hiện các phương pháp chẩn đoán hình ảnh. Trong đó, chỉ định chụp X quang chắc chắn sẽ được đưa ra để xác định vị trí, hướng di lệch và mức độ gãy.
Bình thường, độ nghiêng xuyên tâm khoảng 23°, độ cao xuyên tâm 13 mm. Nếu góc nghiêng thay đổi nhiều hoặc ngắn xương quay >5 mm, đó là dấu hiệu gãy Colles điển hình.

Trong một số trường hợp, bạn có thể được yêu cầu phải chụp CT hoặc MRI bổ sung. Với phim chụp CT, bác sĩ sẽ đánh giá sâu hơn mức độ tổn thương, hình dạng gãy để phẫu thuật. Còn MRI được bổ sung trong trường hợp bác sĩ cần đánh giá chấn thương của dây chằng hoặc mô mềm xung quanh khu vực xương gãy.

Điều trị bệnh gãy xương Colles như thế nào?

Phương pháp điều trị gãy Colles phụ thuộc vào mức độ di lệch, loại gãy xương và độ tuổi bệnh nhân.

Có hai hướng chính:

• Điều trị bảo tồn (không phẫu thuật) dành cho các ca gãy ngoài khớp, ít di lệch.
• Điều trị phẫu thuật cân nhắc thực hiện cho người bệnh gãy phức tạp, trong khớp hoặc có di lệch lớn.

Mục tiêu điều trị là đưa xương quay trở lại vị trí ban đầu, duy trì ổn định trong quá trình lành và phục hồi chức năng cổ tay.

Điều trị không phẫu thuật

• Nắn xương và bó bột: Bác sĩ sẽ nắn phần xương gãy về đúng vị trí, sau đó cố định bằng nẹp hoặc bó bột để giữ cho xương lành. Sau khoảng 6 tuần, bó bột được tháo ra và người bệnh có thể bắt đầu tập vận động nhẹ để phục hồi chức năng cổ tay. Người bệnh cần chụp X-quang kiểm tra sau 1 tuần để đảm bảo xương không bị lệch lại.
• Theo dõi và phục hồi chức năng:Sau khi tháo bột, bệnh nhân có thể tự tập luyện tại nhà. Các nghiên cứu cho thấy bài tập tại nhà cho hiệu quả tương tự vật lý trị liệu, nếu thực hiện đúng hướng dẫn.

Phương pháp này thường mang lại kết quả tốt cho người lớn tuổi, khi phẫu thuật không mang lại khác biệt đáng kể về chức năng.

Bác sĩ có thể nắn chỉnh xương lại cho bệnh nhân

Điều trị phẫu thuật 

Phẫu thuật được chỉ định khi xương gãy phức tạp, di lệch nhiều, gãy trong khớp hoặc không ổn định, không thể nắn giữ bằng bó bột thông thường.
Một số phương pháp phẫu thuật phổ biến gồm:

• Ghim cố định qua da (CRPP): Dùng dây K xuyên qua da để cố định xương sau khi nắn chỉnh. Can thiệp ngoại khoa được áp dụng cho các ca gãy ngoài khớp, di lệch ít.
• Phẫu thuật mở và cố định bằng nẹp, vít (ORIF):  Áp dụng cho các gãy phức tạp, không ổn định, hoặc gãy trong khớp. Bác sĩ sẽ rạch da, sắp xếp lại các mảnh xương và cố định bằng nẹp, vít (thường là nẹp mặt lòng xương quay).
• Cố định ngoài: Dành cho trường hợp gãy hở, xương vụn nhiều hoặc bệnh nhân không đủ sức khỏe để phẫu thuật dài. Khung cố định ngoài sẽ được lắp bên ngoài cổ tay để giữ cho xương ổn định trong thời gian lành thương.

Bị gãy Colles có nguy hiểm không?

Bệnh nếu không được điều trị và theo dõi đúng cách có thể gây ra nhiều biến chứng, từ nhẹ đến ảnh hưởng lâu dài đến khả năng vận động.
Biến chứng xuất hiện sớm có thể bao gồm: hội chứng chèn ép khoang, tổn thương dây thần kinh giữa hoặc mạch máu quanh cổ tay. Đây đều là các bất thường cần được xử lý kịp thời để tránh hoại tử hoặc mất cảm giác tay.

Về lâu dài, người bệnh có thể gặp các biến chứng muộn như hội chứng ống cổ tay, viêm khớp cổ tay, hay đau nhức kéo dài do xương liền sai vị trí sau khi nắn chỉnh. Nếu tình trạng này không được khắc phục, nó có thể gây tổn thương gân, giảm lực cầm nắm và khiến người bệnh khó thực hiện các động tác sinh hoạt hằng ngày.

Có thể nói, gãy Colles là dạng gãy xương quay cổ tay phổ biến, đặc trưng bởi di lệch lên trên và ra sau. Nguyên nhân chủ yếu là té chống tay khi cổ tay duỗi thẳng, thường gặp ở người cao tuổi, phụ nữ bị loãng xương hoặc người chơi thể thao va chạm mạnh. Cách tốt nhất để phòng tránh là người bệnh nên thăm khám sức khoẻ Xương khớp thường xuyên và đến Bệnh viện ngay khi nghi ngờ bản thân có các dấu hiệu gãy xương.