Gãy xương đòn vai: Nguyên nhân, dấu hiệu và cách điều trị hiệu quả

Gãy xương đòn vai là gì?

Xương đòn, hay còn gọi là xương quai xanh, là một xương dài và mảnh, nối giữa xương ức và xương vai. Do nằm nông ngay dưới da và là xương duy nhất nối khung xương trục với chi trên, xương đòn đóng vai trò rất quan trọng trong việc giữ ổn định cho vai và hỗ trợ vận động cánh tay.

Xương đòn là xương dễ gãy nhất, đặc biệt ở những người hay chơi thể thao

Tuy nhiên, cũng chính vì vị trí này mà xương đòn rất dễ bị gãy khi có lực tác động mạnh. Nhiều thống kê cho thấy xương đòn là một trong những xương dễ gãy nhất trong cơ thể, đặc biệt ở những người hay chơi thể thao, trẻ em đang phát triển xương hoặc người lớn tuổi có xương giòn, xốp.

So với xương vai, xương đòn mảnh hơn, nằm gần bề mặt da hơn và thường là nơi chịu lực trực tiếp hoặc truyền lực từ các vùng khác, khiến nguy cơ chấn thương cao hơn đáng kể.

Dấu hiệu nhận biết gãy xương đòn vai

Việc nhận biết sớm dấu hiệu gãy xương đòn vai giúp người bệnh được điều trị kịp thời và hạn chế biến chứng. Triệu chứng phổ biến nhất là cảm giác đau đột ngột ở vùng vai hoặc gần ngực sau khi té ngã hoặc va chạm mạnh. Cơn đau này thường tăng lên khi người bệnh cử động cánh tay hoặc cố gắng nâng vật nặng.

Một số trường hợp có thể thấy vùng vai bên tổn thương bị sưng, bầm tím và xuất hiện biến dạng bất thường như xương gồ lên hoặc lồi dưới da. Khi ấn vào vị trí này có thể nghe tiếng lạo xạo hoặc cảm giác lệch xương. Cánh tay bên gãy thường buông thõng, người bệnh không dám cử động hoặc giữ tay bằng tay còn lại để giảm đau.

Ở trẻ em, tình trạng này cũng có những biểu hiện tương tự nhưng đôi khi dễ bị nhầm lẫn với trật khớp hoặc bong gân. Trẻ thường quấy khóc, không dùng tay bị đau, có dấu hiệu sưng nhẹ hoặc bầm tím quanh vùng vai, nên cha mẹ cần quan sát kỹ và đưa trẻ đi khám khi nghi ngờ có dấu hiệu gãy xương.

Xương gồ lên dưới da báo hiệu tổn thương ở đòn vai

Gãy xương đòn vai có nguy hiểm không?

Nhiều người cho rằng gãy xương đòn vai chỉ cần nghỉ ngơi là tự khỏi, tuy nhiên điều này hoàn toàn sai lầm. Nếu không điều trị đúng cách, xương có thể can lệch, gây biến dạng vĩnh viễn, mất cân đối vai hoặc làm giảm chức năng vận động.

Một số biến chứng nguy hiểm có thể xảy ra như tổn thương mạch máu hoặc thần kinh vùng cổ – vai, đặc biệt nếu đầu xương gãy sắc nhọn chọc vào các cấu trúc lân cận. Ngoài ra, có thể xuất hiện tình trạng tràn khí màng phổi nếu đầu xương đâm thủng màng phổi. Đây là những trường hợp cần được can thiệp y tế ngay lập tức.

Câu hỏi “gãy xương đòn vai có phải phẫu thuật không?” thường khiến người bệnh lo lắng. Thực tế, không phải mọi trường hợp đều cần mổ. Với những ca gãy đơn giản, không di lệch hoặc di lệch nhẹ, điều trị bảo tồn bằng băng cố định là đủ. Chỉ những trường hợp gãy nhiều mảnh, di lệch nặng, xương chọc ra ngoài da hoặc kèm theo tổn thương mạch, thần kinh mới cần phẫu thuật để nắn chỉnh và cố định xương.

Chẩn đoán và điều trị gãy xương đòn vai

Việc điều trị hiệu quả không thể tách rời bước chẩn đoán chính xác ban đầu. Dưới đây là hai bước quan trọng giúp bác sĩ quyết định hướng xử lý phù hợp cho từng ca bệnh.

Chẩn đoán

Sau khi thăm khám lâm sàng và xác định dấu hiệu nghi ngờ gãy xương, bác sĩ sẽ chỉ định chụp X-quang để xác định chính xác vị trí, hình dạng và mức độ di lệch của ổ gãy. Trong những trường hợp phức tạp hơn, đặc biệt nghi ngờ tổn thương đa điểm hoặc kèm theo tổn thương mạch máu, thần kinh, chụp CT sẽ giúp đánh giá chi tiết hơn.

Thông qua các chẩn đoán hình ảnh, bác sĩ sẽ xác định được có cần phẫu thuật hay có thể điều trị bảo tồn. Đây là bước cực kỳ quan trọng để hạn chế biến chứng sau điều trị và đảm bảo sự phục hồi trọn vẹn cho người bệnh.

Bệnh nhân có thể phải chụp X Quang để xác định chính xác vị trí, hình dạng và mức độ di lệch của ổ gãy

Điều trị

Tùy vào mức độ gãy, bác sĩ sẽ lựa chọn phương pháp điều trị phù hợp. Với những ca gãy đơn giản, không di lệch nhiều, bệnh nhân có thể điều trị bảo tồn bằng cách đeo đai số 8 hoặc túi treo tay, kết hợp dùng thuốc giảm đau và nghỉ ngơi hợp lý. Phương pháp này giúp xương tự liền trong thời gian từ 4 đến 8 tuần.

Ngược lại, với những trường hợp gãy phức tạp hoặc có nguy cơ gây tổn thương nghiêm trọng, phẫu thuật là lựa chọn cần thiết. Bác sĩ sẽ dùng nẹp vít, đinh nội tủy hoặc dây cố định để đưa hai đầu xương về đúng vị trí và giữ cố định trong quá trình lành xương. Sau phẫu thuật, người bệnh cần tuân thủ hướng dẫn tập vật lý trị liệu và tái khám định kỳ để theo dõi tiến triển.

Gãy xương đòn vai bao lâu thì khỏi?

Thời gian hồi phục sau gãy xương đòn vai phụ thuộc vào phương pháp điều trị, mức độ tổn thương và thể trạng của từng người. Thông thường, xương sẽ lành sau khoảng 4 đến 8 tuần nếu điều trị bảo tồn, nhưng để phục hồi hoàn toàn vận động, người bệnh có thể mất thêm 3 đến 6 tháng.

Với các ca phẫu thuật, thời gian liền xương có thể nhanh hơn nếu không có biến chứng, song vẫn cần thời gian tập phục hồi để đảm bảo chức năng vận động không bị ảnh hưởng. Đặc biệt, trẻ em thường có tốc độ lành xương nhanh hơn người lớn, có thể phục hồi hoàn toàn chỉ sau 6–8 tuần nếu được điều trị đúng cách.

Nên ăn gì khi bị gãy xương đòn vai?

Dinh dưỡng đóng vai trò không nhỏ trong quá trình phục hồi sau gãy xương. Người bệnh cần bổ sung đầy đủ canxi từ các thực phẩm như sữa, cá hồi, rau xanh đậm. Vitamin D cũng rất quan trọng để tăng hấp thu canxi, có thể được tổng hợp từ ánh nắng mặt trời hoặc bổ sung qua thực phẩm như trứng, gan cá, sữa tăng cường vi chất.

Người bệnh nên bổ sung đầy đủ các thực phẩm giàu canxi

Bên cạnh đó, kẽm, magie, vitamin C từ trái cây và các loại hạt giúp tăng cường miễn dịch, chống viêm và hỗ trợ hình thành mô xương mới. Omega-3 trong cá béo cũng có tác dụng giảm viêm hiệu quả.

Người bệnh nên hạn chế dùng rượu, bia, cà phê, nước ngọt có gas và thực phẩm quá mặn vì các chất này có thể làm giảm hấp thu canxi hoặc gây mất khoáng. Một số món như đồ nếp hoặc thức ăn có tính nóng cũng nên tránh trong thời gian đầu để hạn chế viêm, sưng.

Gãy xương đòn vai là chấn thương không hiếm gặp nhưng dễ bị đánh giá thấp. Việc phát hiện sớm, chẩn đoán chính xác và điều trị đúng phương pháp là yếu tố quyết định khả năng phục hồi hoàn toàn. Người bệnh cũng cần chú ý đến chế độ ăn uống, sinh hoạt và tái khám định kỳ để đảm bảo kết quả điều trị tốt nhất.

Nếu bạn nghi ngờ bản thân hoặc người thân bị gãy xương đòn vai, hãy đến ngay Bệnh viện Đa khoa Phương Đông để được thăm khám và tư vấn bởi đội ngũ chuyên khoa chấn thương chỉnh hình giàu kinh nghiệm. Việc xử lý kịp thời sẽ giúp bạn hạn chế tối đa biến chứng và sớm trở lại cuộc sống sinh hoạt bình thường.