Histidine là một axit amin thiết yếu tham gia cấu tạo protein và đóng vai trò trung tâm trong nhiều quá trình sinh lý và chuyển hóa của cơ thể. Việc hiểu rõ histidine là gì, chức năng sinh học, lợi ích sức khỏe cũng như nguồn bổ sung phù hợp sẽ giúp mỗi người chủ động hơn trong việc chăm sóc và bảo vệ sức khỏe toàn diện. Cùng Bệnh viện Đa khoa Phương Đông tìm hiểu chi tiết qua bài viết sau.
Histidine là một axit amin thiết yếu, nghĩa là cơ thể con người không thể tự tổng hợp mà cần được cung cấp từ thực phẩm hàng ngày. Histidine có mặt nhiều trong các thực phẩm giàu protein như thịt, cá, trứng, sữa, đậu nành, ngũ cốc nguyên hạt và các loại hạt dinh dưỡng.
Về mặt cấu trúc hóa học, axit amin này sở hữu vòng imidazole trong chuỗi bên, giúp nó có tính lưỡng tính tại pH sinh lý. Đặc điểm này khiến histidine trở thành một gốc xúc tác quan trọng trong nhiều enzyme, đặc biệt là các enzyme có liên kết với ion kim loại.
Sau khi vào cơ thể, histidine được chuyển hóa thành nhiều hợp chất sinh học có lợi như histamine, acid urocanic, carnosine và anserine. Những chất này tham gia trực tiếp vào hoạt động miễn dịch, chuyển hóa năng lượng, bảo vệ tế bào và điều hòa thần kinh.
Việc thiếu hụt axit amin có thể ảnh hưởng tiêu cực đến da, hệ thần kinh, hệ miễn dịch, chức năng thận và quá trình tạo máu. Do đó, histidine được xem là một dưỡng chất thiết yếu cần được bổ sung đầy đủ và ổn định.
Histidine là một axit amin thiết yếu cần được bổ sung từ các thực phẩm thường ngày
Histidine không chỉ đơn thuần là thành phần cấu tạo protein mà còn tham gia sâu vào nhiều quá trình sinh học quan trọng.
Histidine góp phần quan trọng trong chuyển hóa năng lượng. Khi bị phân hủy, chúng tạo ra các chất trung gian như urocanate và glutamate, từ đó cung cấp nguyên liệu cho chu trình acid citric nhằm sản sinh năng lượng cho tế bào.
Bên cạnh đó, histidine được tái sử dụng liên tục trong tế bào để tổng hợp protein, hỗ trợ quá trình phân chia tế bào, tái tạo mô và hình thành các tế bào máu mới. Nhờ vậy, histidine đặc biệt cần thiết cho sự phát triển cơ thể và phục hồi sau tổn thương.
Histidine là tiền chất trực tiếp của histamine, một chất trung gian sinh học quan trọng trong phản ứng miễn dịch và dị ứng. Khi xảy ra phản ứng dị ứng, tế bào mast giải phóng histamine, gây ra các biểu hiện như ngứa, giãn mạch, tăng tiết dịch và co thắt cơ trơn.
Ngoài ra, histamine còn kích hoạt thụ thể H2 tại tế bào viền dạ dày, từ đó thúc đẩy tiết acid dịch vị, hỗ trợ tiêu hóa thức ăn.
Nhờ cấu trúc vòng imidazole chứa hai nguyên tử nitơ, histidine có khả năng linh hoạt nhận hoặc nhả proton, giúp duy trì cân bằng acid base trong cơ thể.
Các dẫn xuất của histidine như carnosine và anserine hoạt động như hệ đệm sinh học tự nhiên, đặc biệt quan trọng trong mô cơ khi vận động cường độ cao. Chính vì vậy, chúng còn được ứng dụng trong dung dịch bảo quản nội tạng và bảo vệ cơ tim trong phẫu thuật tim mạch.
Tham gia vào quá trình điều hòa pH và chuyển hóa năng lượng
Histidine tham gia liên kết sắt trong hemoglobin và myoglobin, hai protein giữ vai trò vận chuyển oxy trong máu và cơ. Ngoài ra, chúng xuất hiện tại trung tâm hoạt động của nhiều enzyme chứa kim loại như carbonic anhydrase, cytochrome và catalase, giúp đảm bảo chức năng enzyme diễn ra hiệu quả.
Các hợp chất giàu histidine như carnosine còn có khả năng tạo phức với ion kim loại, giúp giảm độc tính và bảo vệ tế bào, đặc biệt là tế bào thần kinh.
Histidine có khả năng trung hòa các gốc tự do oxy hoạt động và nitơ hoạt động, đồng thời loại bỏ các sản phẩm độc hại sinh ra trong quá trình chuyển hóa như glyoxal, methylglyoxal, malondialdehyde và acrolein. Những chất này nếu tích tụ có thể gây tổn thương mô và làm tăng nguy cơ biến chứng vi mạch, đặc biệt ở người mắc bệnh tiểu đường.
Xem thêm:
Nhiều nghiên cứu cho thấy histidine mang lại nhiều lợi ích sức khỏe quan trọng.
Histidine và các dẫn xuất của nó giúp bảo vệ tế bào thần kinh nhờ đặc tính chống oxy hóa và kháng viêm. Histidine có thể cải thiện trí nhớ, tăng khả năng tập trung, giảm mệt mỏi tinh thần và hỗ trợ chất lượng giấc ngủ.
Ở người cao tuổi, histidine góp phần cải thiện lưu thông máu não và làm chậm quá trình suy giảm nhận thức liên quan đến tuổi tác như Alzheimer và Parkinson.
Histidine giúp tăng nồng độ carnosine trong cơ, từ đó trung hòa acid sinh ra khi vận động cường độ cao. Cơ chế này giúp làm chậm mỏi cơ và cải thiện hiệu suất luyện tập thể thao.
Giúp làm giảm tình trạng mệt mỏi cơ bắp và cải thiện hiệu suất vận động
Bổ sung histidine với liều khoảng 4g mỗi ngày đã được ghi nhận giúp cải thiện độ nhạy insulin, giảm chỉ số khối cơ thể, vòng eo, lượng mỡ cơ thể và các chỉ dấu viêm. Histidine còn giúp giảm cảm giác thèm ăn, hỗ trợ kiểm soát cân nặng và giảm nguy cơ mắc bệnh chuyển hóa mạn tính.
Nồng độ histidine trong máu thường giảm ở bệnh nhân viêm khớp dạng thấp. Dù các thử nghiệm lâm sàng chưa cho thấy hiệu quả điều trị rõ ràng khi bổ sung histidine, sự thay đổi nồng độ histidine vẫn được xem là dấu hiệu sinh học tiềm năng liên quan đến cơ chế viêm.
Các nghiên cứu tiền lâm sàng cho thấy histidine có thể làm giảm viêm ruột và hạn chế sản xuất các yếu tố gây viêm. Phức hợp kẽm carnosine còn giúp bảo vệ niêm mạc dạ dày và hỗ trợ điều trị loét do vi khuẩn Helicobacter pylori.
Histidine tham gia vào quá trình tổng hợp filaggrin, một protein quan trọng của hàng rào bảo vệ da. Việc bổ sung histidine đã được chứng minh giúp cải thiện đáng kể các triệu chứng viêm da dị ứng như ngứa, đỏ và khô da.
Histidine có nhiều trong các thực phẩm giàu protein. Bao gồm:
Khoảng 100g thịt có thể cung cấp từ 1,1 đến 2,2g histidine, đáp ứng từ 150 đến 300 phần trăm nhu cầu khuyến nghị hàng ngày đối với người trưởng thành nặng 70 kg.
Một số thực phẩm giàu histidine
Histidine nhìn chung an toàn khi sử dụng đúng liều. Tuy nhiên, việc lạm dụng histidine có thể gây ra một số tác dụng không mong muốn.
Một số tác dụng phụ có thể gặp như:
Liều histidine dưới 4g mỗi ngày trong thời gian tối đa 12 tuần được đánh giá là an toàn đối với đa số người khỏe mạnh.
Một số nhóm đối tượng cần chú ý khi bổ sung:
Phụ nữ mang thai và cho con bú cần lưu ý khi bổ sung
Histidine là một axit amin thiết yếu đóng vai trò quan trọng trong cấu tạo protein, chuyển hóa năng lượng, miễn dịch, bảo vệ thần kinh và nhiều chức năng sinh lý khác. Bổ sung histidine thông qua chế độ ăn cân đối và hợp lý sẽ góp phần duy trì sức khỏe toàn diện và phòng ngừa nhiều bệnh lý mạn tính.
Qua bài viết này của Bệnh viện Đa khoa Phương Đông, hy vọng đã cung cấp những thông tin hữu ích về histidine. Nếu Quý khách có nhu cầu thăm khám có thể liên hệ Bệnh viện Đa khoa Phương Đông qua Hotline 1900 1806 hoặc Đặt lịch khám để được nhân viên tư vấn và hỗ trợ nhanh chóng.
BỆNH VIỆN ĐA KHOA PHƯƠNG ĐÔNG
Địa chỉ: Số 9, Phố Viên, Phường Đông Ngạc, Thành phố Hà Nội, Việt Nam
Tổng đài tư vấn: 19001806
Website: https://benhvienphuongdong.vn
Lưu ý: Thông tin trong bài viết chỉ mang tính chất tham khảo, vui lòng liên hệ với Bác sĩ, Dược sĩ hoặc chuyên viên y tế để được tư vấn cụ thể.
Histidine là một axit amin tham gia vào quá trình cấu tạo protein và đóng vai trò quan trọng trong quá trình sinh lý và chuyển hóa của cơ thể.
