Hoại tử vô khuẩn chỏm xương đùi với diễn biến âm thầm, khó phát hiện nên việc điều trị thường rất khó khăn và gặp nhiều biến chứng nguy hiểm. Do đó, chúng ta phải trang bị các kiến thức về triệu chứng và biện pháp can thiệp để nhận biết bệnh càng sớm càng tốt!
Hoại tử vô khuẩn chỏm xương đùi hay còn gọi là hoại tử vô mạch (Avascular Necrosis) chỏm xương đùi là tình trạng thiếu máu nuôi xương, có thể diễn biến thành hoại tử xương và sụn.
Ở giai đoạn đầu, vùng hoại tử mới có dấu hiệu thưa xương, hình thành các ổ khuyết xương. Theo thời gian, tình trạng hoại tử tiến triển khiêng người bệnh bị gãy xương dưới sụn không nguyên nhân, thậm chí xẹp chỏm xương đùi, thoái hóa thứ phát, mất chức năng và mất khả năng vận động.
Trên thực tế, hoại tử đầu xương đùi vô khuẩn nguyên phát thường gặp ở trẻ em và chưa có nguyên nhân rõ ràng. Tuy nhiên, người lớn từ độ tuổi 20 - 50 cũng có thể mắc bệnh này dưới dạng tự phát. Theo thống kê, nam có có nguy cơ mắc bệnh cao hơn nữ do hay bị chấn thương và có nhiều bệnh lý nền hơn.
Đây là tình trạng mô xương bị chết do nguồn máu cung cấp cho xương bị gián đoạn dần dần, gây ra các ổ khuyết xương và cuối cùng là sự phá hủy sụn và xương. Vùng hoại tử lúc đầu tạo ra các vùng thưa xương, các ổ khuyết xương, về sau dẫn đến gãy xương dưới sụn, cuối cùng gây xẹp chỏm xương đùi, thoái hóa thứ phát và mất chức năng của khớp háng.
Xem thêm: Hoại tử xương đầu gối: Dấu hiệu nhận biết, Nguyên nhân và cách điều trị
Người bệnh có thể bị hoại tử chỏm xương đùi dần dần
Theo hệ thống phân loại ARCO, bất thường này có thể chia ra thành 6 giai đoạn với các diễn biến khác nhau như sau:
|
Độ |
Mô tả tổn thương |
Chẩn đoán |
Triệu chứng |
Phân độ phụ (nếu có) |
|
0 |
Tổn thương rất nhỏ |
Chỉ phát hiện được qua giải phẫu bệnh lý. Không phát hiện hoại tử vô khuẩn chỏm xương đùi MRI. CT hay X Quang |
Chưa có triệu chứng rõ rệt. |
Không có. |
|
I |
Có hư hại mạch máu ban đầu. |
CT, MRI phát hiện bất thường; X-quang bình thường. |
Đau âm ỉ không liên tục vùng háng bị tổn thương |
Không có. |
|
II |
Giai đoạn tiêu xương, nhồi máu xương. |
X-quang thấy vùng thấu quang và xơ cứng; CT, MRI hỗ trợ. |
Đau ít khi nghỉ ngơi. |
Không có. |
|
III |
Gãy xương dưới mặt sụn, xương xốp dưới mặt sụn, mặt sụn vẫn còn nguyên. |
Hình ảnh “trăng lưỡi liềm” dưới sụn trên X-quang. Chỏm xương vẫn còn nguyên. |
Đau nhiều |
Chia theo mức độ tổn thương A: <15% B: 15–30% C: >30% |
|
IV |
Mặt sụn xẹp, chỏm bị lõm nhẹ, ổ cối còn nguyên |
X-quang có thể không rõ; CT, MRI thấy rõ. |
Đau nhiều, dáng đi khập khiễng. |
Chia theo mức độ xẹp xương A: độ lõm <2mmB: 2–4mmC: >4mm |
|
V |
Biến dạng ổ cối do không tương thích với chỏm xương đùi. |
X-quang cho thấy khe khớp hẹp, xơ cứng ở chỏm và ổ cối, biến dạng chồi xương. |
Đau kéo dài, biến dạng khớp. |
Không có. |
|
VI |
Viêm khớp tiến triển, dính khớp. |
Chỏm xương đùi vỡ, mặt sụn khớp mất trên phim X Quang |
Mất chức năng khớp. |
Không có. |
Trên thực tế lâm sàng, các chuyên gia đã ghi nhận các biểu hiện của bệnh nhân hoại tử vô khuẩn chỏm xương đùi như sau:
Nhìn chung, đây là chấn thương vô cùng nguy hiểm bao gồm cả chấn thương và không do chấn thương. Điều trị nội khoa hoặc vật lý trị liệu cũng không đem lại tác động quá nhiều. Bởi lúc này, các tế bào xương và sụn đã chết do không được cung cấp máu nuôi nữa.
Vào giai đoạn cuối của bệnh, biến chứng rất nghiêm trọng. Người bệnh bị thoái hóa khớp thứ phát không đáp ứng thuốc, lún nứt đầu xương đùi và tàn phế. Người bệnh có cơ hội phục hồi lại khả năng vận động nếu phát hiện bệnh sớm và kịp thời thay khớp háng nhân tạo.
Người bệnh có thể có biểu hiện hạn chế vận động
Các chuyên gia Cơ xương khớp cho hay: Một số nguyên nhân có thể dẫn đến hoại tử chỏm xương đùi có thể kể đến như sau:
Với bệnh lý này, hiện nay các bác sĩ đang áp dụng các phương pháp điều trị như sau:
Bệnh nhân có thể được kê đơn dùng thuốc bisphosphonates hàng tuần hay uống 1 tháng/ lần nếu bị loãng xương và có thể truyền thuốc mỗi năm/ lần. Các bác sĩ cũng sẽ cân nhắc cho bệnh nhân tập vật lý trị liệu ( trường điện từ, sóng âm) hoặc tiêm collagen để làm chậm diễn biến bệnh.
Ngoài ra, bạn có thể được yêu cầu bổ sung thêm canxi dạng uống.
Việc điều trị không dùng thuốc sẽ tập trung vào loại bỏ hoàn toàn các yếu tố nguy cơ như rượu bia, thuốc lá, cắt giảm việc sử dụng corticoid. Đồng thời, bạn nên giảm tải lên chân đau bằng cách dùng nạng khi đi lại.
Bên cạnh đó, bạn cũng phải dành thời gian tập các bài tập nhẹ nhàng để tập luyện vận động khớp, tránh biến chứng co cứng khớp và suy giảm khả năng vận động.
Bạn nên dùng nạng khi đi lại
Can thiệp ngoại khoa là giải pháp cuối cùng. Trong đó, tùy thuộc vào mức độ tổn thương mà người bệnh sẽ được phẫu thuật theo các phương thức khác nhau như sau:
Có thể nói, hoại tử vô khuẩn chỏm xương đùi là bệnh lý cơ xương khớp khởi phát âm thầm nhưng tiến triển nhanh và có thể để lại những hậu quả hết sức nghiêm trọng.Trong điều kiện may mắn nhất, người bệnh phát hiện khi xương mới hoại tử thì có thể sử dụng nẹp chỉnh hình để hạn chế nguy cơ biến dạng chỏm xương và trật khớp háng, Tuy nhiên, đa số các ca bệnh đều phát hiện muộn và phẫu thuật là cách điều trị bắt buộc.
BỆNH VIỆN ĐA KHOA PHƯƠNG ĐÔNG
Địa chỉ: Số 9, Phố Viên, Phường Đông Ngạc, Thành phố Hà Nội, Việt Nam
Tổng đài tư vấn: 19001806
Website: https://benhvienphuongdong.vn
Lưu ý: Thông tin trong bài viết chỉ mang tính chất tham khảo, vui lòng liên hệ với Bác sĩ, Dược sĩ hoặc chuyên viên y tế để được tư vấn cụ thể.
Hẹp lỗ liên hợp là bệnh lý tiến triển âm thấm, ít gây triệu chứng rõ ràng hay điển hình, người bệnh chỉ phát hiện khi thăm khám sức khỏe...
