Nang bao hoạt dịch cổ tay: Nguyên nhân, triệu chứng và điều trị

Nang bao hoạt dịch cổ tay là gì?

Nang bao hoạt dịch cổ tay hay u bao hoạt dịch là những khối u nang phát triển trong ổ khớp, chứa lượng lớn chất lỏng từ bao hoạt dịch. Chúng thường xuất hiện dọc theo gân/khớp cổ tay, bàn tay, hoặc cũng có thể phát triển ở bàn chân và mắt cá chân.

Nang bao hoạt dịch cổ tay thường xuất hiện dọc gân, khớp cổ tay hoặc bàn tay

Kích thước u nang hạch có thể thay đổi theo thời gian, trong đó nhỏ nhất tương tự hạt đậu. Nếu điều kiện phát triển thuận lợi, khối u có thể chèn ép lên dây thần kinh lân cận gây đau và làm giảm phạm vi chuyển động khớp cổ tay.

Nếu u nang hoạt dịch cổ tay không gây triệu chứng khó chịu, người bệnh không cần can thiệp y tế. Nếu gây đau, ảnh hưởng nghiêm trọng đến sinh hoạt, chỉ định dẫn lưu dịch hoặc phẫu thuật cắt bỏ sẽ được xem xét.

Nguyên nhân u nang hoạt dịch cổ tay

Đến nay chưa xác định được nguyên nhân gây nang bao hoạt dịch cổ tay, nhưng hầu hết liên quan đến các dạng chấn thương tại vị trí này. Tình trạng lỏng lẻo bao khớp, tổn thương làm kích thích màng hoạt dịch tăng tiết, thoát ra ngoài gây thoát vị bao hoạt dịch.

Nhóm yếu tố nguy cơ chính gây bệnh bao gồm:

• Tiền sử viêm khớp cổ tay: Bệnh lý khiến bao hoạt dịch mất dần chức năng, sai lệch cấu trúc giải phẫu ban đầu. Lâu dần không kiểm soát chặt chẽ dần đến lão hóa, hình thành khối u ở khớp cổ tay.
• Sử dụng cổ tay quá mức: Vận động dùng lực quá mức ở cổ tay khiến vị trí này chịu nhiều áp lực và căng thẳng. Tình trạng kéo dài, không can thiệp điều trị dễ dẫn đến hình thành khối u hoạt dịch trong ô khớp.

Sử dụng cổ tay quá mức có thể hình thành nang bao hoạt dịch

Bên cạnh đó, những vấn đề rủi ro như tuổi tác, đặc thù nghề nghiệp, giới tính, béo phì, nhiễm trùng cũng làm tăng nguy cơ hình thành u nang bao hoạt dịch. Nhận diện sớm, chính xác các yếu tố nguy cơ giúp người bệnh chủ động điều chỉnh lối sống và có biện pháp phòng ngừa thích hợp.

Phương pháp chẩn đoán u nang bao hoạt dịch khớp cổ tay

Chẩn đoán u nang bao hoạt dịch khớp cổ tay cần dựa trên kết quả khám lâm sàng và cận lâm sàng. Công tác này đảm bảo xác định chính xác bản chất khối u, loại trừ khả năng các tổn thương khác và định hướng phương pháp điều trị phù hợp.

Triệu chứng u nang bao hoạt dịch cổ tay

Nang bao hoạt dịch là một tổn thương lành tính, không viêm, không đau trừ khi kích thước nang quá lớn, tác động xấu đến chức năng vận động của khớp. Dưới đây là một số đặc điểm nhận dạng mà bạn có thể quan sát bằng mắt thường:

• Khối u tròn, nhẵn, ít di động, khi sờ vào thấy mềm.
• Kích thường có thể thay đổi theo tư thế vận động cổ tay, có lúc nhỏ, có lúc to hơn.
• Chỉ gây đau khi sử dụng khớp quá tay quá nhiều hoặc kèm theo viêm cấp tính màng hoạt dịch, chấn thương cổ tay hoặc nhiễm trùng.

Nang bao hoạt dịch là những khối u tròn, nhẵn và ít di động

Chẩn đoán cận lâm sàng

Một số trường hợp cổ tay nổi u nang bao dịch nhưng không gây đau, khiến bệnh nhân nhầm lẫn với bệnh viêm khớp. Khi này, việc chẩn đoán dựa trên các kỹ thuật xét nghiệm đóng vai trò quan trọng, giúp xác định bản chất khối u.

• Loại trừ u xương, gãy xương với phim chụp X-quang.
• Phân biệt u nang hoạt dịch với khối u mỡ, bướu bã bằng siêu âm khớp cổ tay.
• Chụp MRI phát hiện, tìm kiếm dấu vết của các u nang hoạt dịch nhỏ, không sờ hoặc không thể nhìn thấy bằng mắt thường.

Điều trị nang bao hoạt dịch cổ tay

Hướng can thiệp với nang bao hoạt dịch cổ tay thay đổi linh động theo mức độ tổn thương, ảnh hưởng đến sinh hoạt đời thường như sau:

• Theo dõi, không tác động với những u nang không ảnh hưởng đến sinh hoạt người bệnh.
• Bất động khớp cổ tay với những khối u có nguy cơ tiến triển, bệnh nhân sẽ được dùng nẹp cố định bất động cổ tay. Bởi vận động khớp cổ tay nhiều có thể làm thoát vị bao hoạt dịch, tạo điều kiện cho u nang tăng kích thước chèn ép lên dây thần kinh và gây đau.
• Chọc hút dịch với những u nang lớn, cản trở phạm vi vận động của khớp cổ tay.
• Phẫu thuật cắt bỏ u nang được xem xét nếu các biện pháp điều trị bảo tồn, thủ thuật y tế nêu trên không đạt hiệu quả hoặc ảnh hưởng nghiêm trọng đến thẩm mỹ.

Điều trị nang hoạt dịch cổ tay theo nguyên nhân và mức độ phát triển

Bên cạnh đó, người bệnh có thể tham khảo tập vật lý trị liệu, hỗ trợ quá trình điều trị bệnh và ngăn ngừa khối u phát triển. Động tác yoga xoay tròn cổ tay thường được gợi ý, bạn chỉ cần nắm chặt bàn tay và xoay tròn đều đặn hàng ngày đến khi giảm kích thước và biến mất hoàn toàn.

Lưu ý nang bao hoạt dịch không giống các bệnh lý xương khớp khác, tuyệt đối không chườm nóng hay chườm lạnh. Hành động này không hỗ trợ giảm đau nhức, ngược lại có thể ảnh hưởng xấu đến tình trạng bệnh.

Kết luận

Nang bao hoạt dịch cổ tay hình thành do tình trạng thoát vị bao hoạt dịch, bộ phận chứa dịch nhầy quanh khớp. Khối u này tuy ít biến đổi, gây biến chứng nguy hiểm đến tính mạng nhưng vẫn cần can thiệp sớm, ngăn chặn phát triển lớn chèn ép lên dây thần kinh và mô quanh khớp.