Phenylalanine là gì? Lợi ích và tác dụng phụ mà bạn cần biết

Phenylalanine là gì?

Phenylalanine là gì là một câu hỏi nhiều người thắc mắc, đây là một axit amin tham gia vào quá trình xây dựng của protein trong cơ thể. Chúng được chia thành 3 dạng gồm D-phenylalanine, L-phenylalanine và dạng hỗn hợp DL-phenylalanine (dạng hỗn hợp thường được dùng trong phòng thí nghiệm).

• D-phenylalanine: Đây không phải là axit amin thiết yếu và hiện nay vai trò sinh lý của dạng này trong cơ thể người vẫn chưa được làm rõ hoàn toàn. D-phenylalanine thường được tổng hợp nhân tạo và chủ yếu sử dụng trong một số nghiên cứu hoặc thiết bị y tế.
• L-phenylalanine: Đây là dạng phenylalanine phổ biến nhất, có mặt tự nhiên trong thực phẩm và tham gia trực tiếp vào quá trình tạo protein của cơ thể. Chúng được xếp vào nhóm axit amin thiết yếu và là dạng duy nhất tồn tại trong cấu trúc protein của người. Dạng này có nhiều trong thịt, cá, trứng, sữa và các sản phẩm từ sữa.
• DL-phenylalanine: Đây là dạng hỗn hợp của hai dạng D và L, thường được sử dụng trong môi trường phòng thí nghiệm và nghiên cứu chuyên sâu.

Ngoài vai trò cấu tạo protein, phenylalanine còn là tiền chất để tổng hợp nhiều phân tử sinh học quan trọng, đặc biệt là các chất dẫn truyền tín hiệu giữa các cơ quan trong cơ thể.

Một số nghiên cứu cho thấy phenylalanine có tiềm năng hỗ trợ điều trị một số bệnh lý như rối loạn sắc tố da và trầm cảm. Tuy nhiên, việc sử dụng phenylalanine cần hết sức thận trọng đối với người mắc rối loạn di truyền phenylketon niệu.

Phenylalanine là một axit amin tham gia vào quá trình xây dựng của protein

Phenylalanine có tác dụng gì đối với cơ thể

Phenylalanine cùng với các axit amin khác là nguyên liệu không thể thiếu để cơ thể tổng hợp protein. Protein hiện diện trong não bộ, máu, cơ bắp, nội tạng và hầu như tất cả các mô của cơ thể.

Bên cạnh đó, phenylalanine còn tham gia sản xuất nhiều phân tử sinh học quan trọng, bao gồm:

• Tyrosine: Đây là một axit amin được tạo ra trực tiếp từ phenylalanine và tiếp tục tham gia hình thành protein mới cũng như nhiều chất dẫn truyền thần kinh.
• Epinephrine và norepinephrine: Hai chất này đóng vai trò quan trọng trong phản ứng của cơ thể khi căng thẳng, giúp điều hòa huyết áp và nhịp tim.
• Dopamine: Đây là chất dẫn truyền thần kinh liên quan đến cảm giác hưng phấn, động lực, khả năng ghi nhớ và hình thành kỹ năng.

Khi quá trình tổng hợp các phân tử kể trên bị rối loạn, sức khỏe thể chất và tinh thần có thể bị ảnh hưởng tiêu cực. Do phenylalanine là tiền chất của các chất này nên nó được xem là một hướng tiếp cận tiềm năng trong hỗ trợ điều trị một số rối loạn tâm thần, đặc biệt là trầm cảm.

Một số nghiên cứu cho thấy việc sử dụng L phenylalanine kết hợp với liệu pháp chiếu tia cực tím có thể cải thiện sắc tố da, mang lại hiệu quả nhất định trong điều trị bệnh bạch biến ở cả người lớn và trẻ em.

Ngoài ra, nồng độ phenylalanine trong cơ thể của người mắc rối loạn tăng động giảm chú ý thường thấp hơn bình thường. Điều này làm dấy lên giả thuyết rằng việc bổ sung phenylalanine có thể hỗ trợ cải thiện triệu chứng của bệnh lý này.

Ngoài các lợi ích trên, phenylalanine còn được ghi nhận với một số tác dụng khác như:

• Giảm đau trong một số thủ thuật y khoa, đặc biệt khi sử dụng dạng D-phenylalanine.
• Hỗ trợ cải thiện triệu chứng cai rượu khi kết hợp với các axit amin khác.
• Làm chậm quá trình lão hóa da. Một nghiên cứu cho thấy việc sử dụng kem chứa dẫn xuất phenylalanine nồng độ 2%, thoa 2 lần/ngày trong 12 tuần có thể làm mờ các đốm sắc tố do tuổi tác.
• Giảm nhẹ một số triệu chứng của bệnh Parkinson trong một số trường hợp nhất định.

Giúp giảm đau trong một số thủ thuật y khoa

Phenylalanine có tác dụng phụ không?

Phenylalanine hiện diện trong nhiều thực phẩm giàu protein và thường an toàn đối với người khỏe mạnh khi được bổ sung ở mức hợp lý.

Phụ nữ mang thai cần đặc biệt chú ý đến lượng phenylalanine nạp vào. Nồng độ phenylalanine quá cao trong máu người mẹ có thể làm tăng nguy cơ dị tật bẩm sinh ở thai nhi. Với những người có nồng độ phenylalanine bình thường, việc bổ sung thông qua thực phẩm là đủ và không nên sử dụng thêm các chế phẩm bổ sung.

Trong trường hợp người mẹ có sẵn nồng độ phenylalanine cao, ngay cả việc bổ sung thông qua thực phẩm cũng có thể không an toàn. Các chuyên gia khuyến nghị nên hạn chế thực phẩm giàu phenylalanine ít nhất 20 tuần trước khi mang thai để giảm nguy cơ ảnh hưởng đến thai nhi.

Đối với người mắc rối loạn chuyển hóa phenylketon niệu, nồng độ phenylalanine trong máu có thể cao gấp khoảng 400 lần so với người bình thường. Nếu không kiểm soát chế độ ăn, người bệnh có nguy cơ gặp các biến chứng nghiêm trọng như chậm phát triển trí tuệ, tăng huyết áp, đột quỵ và nhiều vấn đề sức khỏe khác. Những đối tượng này cần tuân thủ chế độ ăn ít protein đặc biệt và thường phải duy trì suốt đời.

Ngoài ra, phenylalanine có thể làm nặng hơn tình trạng rối loạn vận động ở một số bệnh nhân mắc tâm thần phân liệt.

Xem thêm:

• Axit amin không thiết yếu​ là gì? Có gì khác với axit amin thiết yếu​?
  

Những loại thực phẩm giàu phenylalanine

Phenylalanine có mặt trong nhiều loại thực phẩm có nguồn gốc từ cả thực vật và động vật.

• Đối với thực phẩm có nguồn gốc thực vật: Các sản phẩm từ đậu nành là nguồn cung cấp phenylalanine dồi dào, bên cạnh đó còn có các loại hạt như hạt bí ngô và một số loại hạt dinh dưỡng khác. 
• Đối với thực phẩm có nguồn gốc động vật: Các loại thực phẩm như trứng, hải sản và các loại thịt có thể cung cấp từ 2 đến 3 gram phenylalanine trong mỗi khẩu phần 200 calo.

Trên thực tế, bạn không cần lựa chọn thực phẩm quá chi tiết dựa trên hàm lượng phenylalanine. Một chế độ ăn đa dạng, giàu protein sẽ tự nhiên cung cấp đầy đủ phenylalanine cùng các axit amin thiết yếu khác cho cơ thể.

Phenylalanine xuất hiện trong nhiều loại thực phẩm khác nhau

Phenylalanine là một axit amin thiết yếu, đóng vai trò quan trọng đối với sức khỏe tổng thể. Tuy nhìn chung được coi là an toàn, nhưng với những người mắc phenylketon niệu, việc kiểm soát lượng phenylalanine là yếu tố bắt buộc để phòng tránh các tác dụng phụ nguy hiểm.

Qua bài viết này của Bệnh viện Đa khoa Phương Đông, hy vọng đã giải đáp thắc mắc phenylalanine là gì? Nếu Quý khách có bất kỳ thắc mắc nào có thể liên hệ BVĐK Phương Đông qua Hotline 1900 1806 hoặc Đặt lịch khám để được nhân viên tư vấn và hỗ trợ nhanh chóng.