Tại sao bé ăn nhiều nhưng không tăng cân?
Tăng cân vừa đủ ở trẻ nhỏ là tín hiệu tốt, báo hiệu trẻ đang phát triển khỏe mạnh và ít nguy cơ mắc bệnh lý tiềm ẩn. Tuy nhiên, có một bộ phận bé ăn tốt nhưng không tăng cân: ăn uống đầy đủ nhưng cân nặng không đạt chuẩn, chậm tăng cân, khiến phụ huynh lo lắng. Vì vậy, nhiều cha mẹ đặt câu hỏi tại sao con ăn nhiều mà không tăng cân, hay tại sao trẻ ăn uống tốt vẫn chậm tăng cân.
Mỗi độ tuổi có mốc cân nặng và chiều cao tiêu chuẩn riêng. Với trẻ em ăn nhiều nhưng không tăng cân, kể cả bé 3 tuổi ăn nhiều nhưng không tăng cân, cha mẹ nên theo dõi và ghi lại sự phát triển thể chất của bé để kịp thời thăm khám, xác định căn nguyên của vấn đề.

Trẻ ăn nhiều không tăng cân xuất phát từ nhiều nguyên nhân khác nhau
Theo các chuyên gia, có 10 nguyên nhân khiến bé ăn nhiều nhưng không tăng cân:
Ăn không đủ nhu cầu cần của cơ thể
Cha mẹ thường lầm tưởng con ăn rất nhiều, nhưng thực tế lượng thức ăn chưa đáp ứng đủ nhu cầu của cơ thể. Ví dụ, bé 6 - 8 tháng tuổi cần ăn 1 - 2 bữa dặm cháo hoặc bột (50 - 100ml/lần), kết hợp cùng sữa mẹ hoặc sữa bột.
Trường hợp cha mẹ chỉ cho con uống sữa mà không tập cho trẻ ăn bữa dặm sẽ làm thiếu hụt lượng thức ăn thiết yếu, nên bé uống sữa nhiều nhưng không tăng cân vẫn có thể xảy ra. Đây là lý do thường gặp trong các nguyên nhân khiến trẻ ăn nhiều mà không tăng cân hoặc chậm tăng cân.
Bé ăn nhiều không tăng cần do nạp thiếu calo
Trung bình mỗi ngày, trẻ tiêu thụ lượng lớn năng lượng cho các hoạt động như lật, bò, trườn, đi, đứng, chạy, nhảy,... Vì vậy, lượng calo nạp vào cơ thể có thể thấp hơn lượng calo tiêu hao, khiến trẻ khó tăng cân.

Trẻ chậm tăng cân do nạp thiếu calo cần cho hoạt động một ngày
Bên cạnh việc căn cứ vào tháp nhu cầu dinh dưỡng theo độ tuổi, cha mẹ cần chủ động bổ sung thực phẩm phù hợp với mức độ hoạt động thể chất hằng ngày của con. Cách làm này giúp trẻ phát triển đồng đều với các bạn đồng trang lứa.
Trẻ ăn nhiều mà không tăng cân do thiếu chất
Chuyên gia dinh dưỡng khuyến cáo trẻ em cần được nạp đa dạng dưỡng chất từ 15 - 20 loại thực phẩm. Nếu trẻ ăn nhiều nhưng chỉ ăn theo sở thích, dinh dưỡng dễ mất cân bằng và ảnh hưởng đến quá trình phát triển, tăng trưởng.
Ví dụ, bữa ăn thiếu chất béo khiến trẻ thiếu năng lượng hoạt động. Trẻ không được bổ sung các vitamin như A, D, E, K có thể chậm lớn, nhẹ cân hoặc còi cọc.
Trẻ ăn vượt mức nhu cầu cơ thể cần
Cha mẹ cho trẻ ăn quá nhiều thức ăn cũng có thể gây tình trạng khó tăng cân vì vượt quá khả năng tiêu hóa thông thường. Việc này gây hại cho cơ thể trẻ, cản trở quá trình chuyển hóa và hấp thu dưỡng chất, gây rối loạn dẫn đến chững cân, khó tăng.
Trẻ ăn nhiều nhưng không tăng cân do chế biến sai cách
Chế biến thực phẩm sai cách có thể làm mất hoặc hao hụt phần lớn dưỡng chất, và đây cũng là nguyên nhân khiến trẻ ăn nhiều nhưng không tăng cân. Ví dụ như:
- Cá ngừ giàu chất béo Omega-3; khi chiên rán có thể làm giảm tới 70 - 80% hàm lượng Omega-3. Cha mẹ nên hấp, nướng hoặc áp chảo với một ít dầu để giữ lại nhiều vitamin và Omega-3 trong cá.
- Súp lơ xanh là loại rau có hàm lượng vitamin C dồi dào; luộc ở nhiệt độ cao có thể làm giảm 50% lượng vitamin ban đầu. Phụ huynh nên hấp để giữ lại vitamin, khoáng chất và không nêm quá nhiều gia vị.

Trẻ ăn thực phẩm được chế biến mất phần lớn hàm lượng dinh dưỡng
Sữa mẹ không đủ dưỡng chất cho trẻ
Trẻ sơ sinh và trẻ dưới 6 tháng tuổi chỉ bú sữa mẹ vẫn có thể gặp tình trạng ăn nhiều nhưng không tăng cân. Nếu mẹ ăn thiếu chất hoặc do cơ địa, chất lượng sữa có thể bị ảnh hưởng.
Để phòng ngừa, mẹ có thể cho con bú sữa mẹ song song với sữa công thức. Đồng thời, mẹ nên thăm khám y tế để cải thiện khả năng hấp thụ dinh dưỡng, chủ động điều chỉnh chế độ ăn uống, giảm căng thẳng và áp lực để nâng cao dưỡng chất trong sữa.
Bé ăn nhiều nhưng không tăng cân do nhiễm giun sán
Đường tiêu hóa của trẻ nhiễm giun sán, ký sinh trùng có thể gây chậm tăng cân. Các ký sinh trùng này hút dưỡng chất từ thức ăn trẻ nạp vào, khiến cơ thể thiếu dưỡng chất và không thể tăng cân.
Phụ huynh có thể nhận biết qua các triệu chứng như đau bụng, tiêu chảy, táo bón, buồn nôn,... Trẻ cần được khám y tế để được kê đơn điều trị giun sán, từ đó cải thiện khả năng hấp thu vitamin và khoáng chất.
Trẻ em ăn nhiều không tăng cân do vận động quá mức
Trẻ em có xu hướng tiêu hao năng lượng nhanh khi vận động hoặc hoạt động thể chất quá mức. Cha mẹ nên thêm bữa ăn phụ vào những ngày, thời điểm trẻ chạy nhảy nhiều để góp phần cải thiện tình trạng ăn nhiều nhưng không tăng cân.

Trẻ chậm, không tăng cân do vận động quá mức
Trẻ hấp thu kém các dưỡng chất khiến ăn nhiều nhưng chậm tăng cân
Trẻ ăn nhiều nhưng chậm tăng cân có thể do khả năng hấp thu dinh dưỡng kém. Một số bệnh lý như rối loạn tiêu hóa, viêm đại tràng, viêm dạ dày, bệnh celiac, bệnh Crohn,... làm cản trở vitamin và khoáng chất đi vào cơ thể.
Trẻ đang điều trị một số bệnh lý
Các bé trong giai đoạn điều trị bệnh thường còi cọc, khó tăng cân dù được bổ sung nhiều dưỡng chất. Thông thường, trong và sau khi mắc bệnh, cơ thể cần một lượng lớn calo để hồi phục tế bào và mô bị tổn thương.
Nguyên tắc dinh dưỡng giúp trẻ tăng cân chuẩn
Dưới đây là bảng nguyên tắc dinh dưỡng cho trẻ dưới 6 tháng tuổi và trên 6 tháng tuổi mà mẹ có thể tham khảo để phòng tránh tình trạng bé ăn nhiều nhưng không tăng cân.
|
< 6 tháng tuổi
|
> 6 tháng tuổi
|
|
Sữa mẹ là nguồn dinh dưỡng chính của trẻ trong giai đoạn này. Tránh trẻ bị thiếu các vi chất thiết yếu, mẹ cần ăn đủ 4 nhóm chất protein, tinh bột, chất béo, vitamin và khoáng chất.
Chuyên gia dinh dưỡng khuyến cáo, những tháng đầu trẻ cần được uống 30 - 60ml sữa/ngày, chia nhỏ 6 - 7 cữ. Từ tháng thứ 2 trở đi, tăng lượng sữa lên 400 - 900ml/ngày, giảm cữ uống xuống 4 - 5 lần/ngày.
|
Trẻ trên 6 tháng tuổi bắt đầu ăn dặm, bổ sung vitamin và dưỡng chất trực tiếp từ thực phẩm. Protein, tinh bột, chất béo, vitamin vẫn là nhóm dinh dưỡng không thể thiếu.
Trẻ cần được ăn dặm 1 - 2 bữa bột/cháo mỗi ngày, về sau có thể tăng lên 3 - 4 bữa/ngày. Đồng thời duy trì 600 - 800ml/ngày, mỗi cữ sữa trung bình 180 - 200ml.
|
Dù ở giai đoạn nào, cha mẹ đều cần tập thói quen ăn uống đúng giờ cho trẻ, hạn chế tình trạng trẻ bỏ bữa. Trước những bữa ăn, không cho trẻ ăn vặt quá nhiều, khiến trẻ không tập trung ăn bữa chính.
Xử lý tình trạng bé ăn nhiều nhưng không tăng cân
Sau khi xác định được nguyên nhân khiến bé ăn nhiều nhưng không tăng cân, chiều cao không thay đổi, cha mẹ cần:
- Thiết lập chế độ dinh dưỡng khoa học, cân bằng các nhóm chất thiết yếu. Thực đơn trong tuần cần đa dạng thực phẩm, không nên hạn chế quá mức chất béo của trẻ.
- Bổ sung sữa công thức mỗi ngày để trẻ dễ hấp thu và cân bằng dưỡng chất. Cần chú ý lượng sữa theo từng giai đoạn phát triển của cơ thể, tránh bổ sung thiếu gây còi cọc, chậm phát triển.
- Khám dinh dưỡng định kỳ trong 6 - 12 tháng đầu đời để phát hiện sớm các yếu tố tiềm ẩn ảnh hưởng đến quá trình phát triển thể chất của trẻ.
Chuyên khoa Dinh dưỡng - Bệnh viện Đa khoa Phương Đông cung cấp nhiều gói khám dinh dưỡng cho trẻ em. Tại bệnh viện, trẻ sẽ được:
- Đánh giá chi tiết chỉ số phát triển theo độ tuổi, giới tính.
- Kiểm tra chế độ dinh dưỡng, vận động có phù hợp với sự phát triển hiện tại của trẻ hay không.
- Tư vấn chuyên sâu về cách xây dựng chế độ dinh dưỡng và kiến thức chăm sóc để trẻ phát triển toàn diện cả thể chất lẫn trí tuệ.
- Xây dựng phác đồ điều trị cá nhân hóa, có chuyên gia theo sát quá trình điều trị.

Khám dinh dưỡng cho trẻ nhỏ tại Bệnh viện Đa khoa Phương Đông
Gói khám dinh dưỡng cho trẻ em hỗ trợ phòng ngừa tình trạng suy dinh dưỡng, thiếu vi chất,... Với mức phí hơn 2 triệu VNĐ, trẻ được thăm khám trực tiếp bởi chuyên gia trong lĩnh vực dinh dưỡng và kiểm tra chuyên sâu bằng trang thiết bị hiện đại.
Liên hệ 1900 1806 hoặc Đặt lịch khám dinh dưỡng tại website Bệnh viện Phương Đông ngay hôm nay.
Bé ăn nhiều nhưng không tăng cân có thể xuất phát từ nhiều nguyên nhân khác nhau, ví dụ như chế độ ăn thiếu chất, nhiễm giun sán, cơ địa khó hấp thu hoặc trong thời gian điều trị bệnh. Nếu tình trạng chậm tăng cân, không tăng chiều cao không cải thiện, cha mẹ cần đưa trẻ đến bệnh viện kiểm tra để xác định nguyên nhân.