Nhà thuốc và Quầy thuốc bảo hiểm y tế Bệnh viện Đa khoa Phương Đông thường xuyên cấp phát các thuốc dạng bào chế đặc biệt trong điều trị nhiều bệnh lý mạn tính. Một số thuốc cử dụng trong điều trị bệnh lý đường hô hấp như thuốc hít, thuốc xịt định liều (MDI), thuốc hít bột khô (DPI). Bài viết này sẽ cung cấp cho bạn những hướng dẫn ngắn gọn, đơn giản về các loại thuốc trên, giúp bạn sử dụng thuốc đúng cách, an toàn và hiệu quả.
*Bài viết bởi Khoa Dược - Bệnh viện Đa khoa Phương Đông
Đặc điểm chung của loại thuốc dạng hít/xịt là hiệu quả điều trị phụ thuộc rất nhiều vào kỹ thuật sử dụng đúng của người bệnh. Nếu sử dụng không đúng cách, thuốc có thể không đạt được hiệu quả điều trị mong muốn, đồng thời làm tăng nguy cơ xuất hiện các tác dụng không mong muốn, lãng phí thuốc và ảnh hưởng đến kết quả điều trị chung.
Dưới đây là hướng dẫn ngắn gọn, dễ thực hiện của 5 loại bình hít/xịt dùng điều trị các bệnh lý đường hô hấp như hen phế quản, bệnh phổi tắc nghẽn mãn tính (COPD). Về cơ bản, các thuốc hô hấp này chia làm 2 loại:
- Loại thứ nhất là MDI: Bình hít cố định liều, là hỗn dịch thuốc cần lắc kỹ trước khi dùng, phải thực hiện phối hợp động tác hít vào và ấn xịt, hít vào chậm và sâu.
- Loại thứ hai là DPI: Bình hít bột khô, không được lắc, không cần phối hợp động tác, nạp liều trước khi hít, hít vào nhanh, đều và sâu. Với các thuốc chứa corticoid, sau sử dụng phải súc miệng và nhổ đi để tránh tác dụng phụ gây nấm miệng.
Cách dùng thuốc Ventolin Inhaler (MDI)

* Kiểm tra bình xịt
Áp dụng: Bình xịt mới sử dụng lần đầu, Bình xịt trong vòng 5 ngày chưa sử dụng
Các bước kiểm tra:
- Bóp nhẹ 2 bên nắp để tháo nắp bình xịt
- Lắc kỹ bình xịt
- Xịt 2 nhát vào không khí để chắc chắn bình xịt hoạt động
Hạn dùng sau mở nắp: theo hạn dùng trên hộp (nên dùng trong vòng 3 tháng)
* Sử dụng bình xịt
- Bước 1: Mở nắp bình xịt bằng cách bóp nhẹ hai bên của nắp
- Bước 2: Kiểm tra bình xịt cả bên trong và bên ngoài, kể cả chỗ ngậm vào miệng xem có chỗ nào bị long ra không
- Bước 3: Lắc kỹ bình xịt
- Bước 4: Giữ bình xịt thẳng đứng giữa ngón tay cái và các ngón tay khác, ngón tay cái đặt ở đáy bình, phía dưới chỗ ngậm
- Bước 5: Thở ra hết cỡ, đưa chỗ ngậm vào miệng giữa hai hàm răng và khép môi, không cắn miệng bình
- Bước 6: Hít vào CHẬM VÀ SÂU bằng miệng và ĐỒNG THỜI ẤN xuống phần đỉnh của bình xịt 1 lần tương ứng 1 liều thuốc
- Bước 7: Lấy bình xịt ra khỏi miệng, nín thở cho để khi còn cảm thấy dễ chịu (khoảng 10 giây)
- Bước 8: Nếu cần sử dụng dụng liều thứ 2, giữ bình xịt thẳng đứng, đợi khoảng 30 giây, sau đó lặp lại các thao tác từ B3-B7 ở trên
- Bước 9: Vệ sinh đầu ngậm bằng khăn giấy/khăn vải khô, sạch, sau đó đóng nắp bình xịt
Cách dùng thuốc Seretide Evohaler DC (MDI)

* Kiểm tra bình xịt
Áp dụng: Bình xịt mới sử dụng lần đầu, Bình xịt trong vòng 7 ngày chưa sử dụng
Các bước kiểm tra:
- Bóp nhẹ 2 bên nắp để tháo nắp bình xịt
- Lắc kỹ bình xịt
- Xịt 1 nhát vào không khí để chắc chắn bình xịt hoạt động
Hạn dùng sau mở nắp: theo hạn dùng trên hộp (nên dùng trong vòng 3 tháng)
* Sử dụng bình xịt
- Bước 1: Mở nắp bình xịt bằng cách bóp nhẹ hai bên của nắp
- Bước 2: Kiểm tra bình xịt cả bên trong và bên ngoài, kể cả chỗ ngậm vào miệng xem có chỗ nào bị long ra không
- Bước 3: Lắc kỹ bình xịt
- Bước 4: Giữ bình xịt thẳng đứng giữa ngón tay cái và các ngón tay khác, ngón tay cái đặt ở đáy bình, phía dưới chỗ ngậm
- Bước 5: Thở ra hết cỡ, đưa chỗ ngậm vào miệng giữa hai hàm răng và khép môi, không cắn miệng bình
- Bước 6: Hít vào CHẬM VÀ SÂU bằng miệng và ĐỒNG THỜI ẤN xuống phần đỉnh của bình xịt 1 lần tương ứng 1 liều thuốc
- Bước 7: Lấy bình xịt ra khỏi miệng, nín thở cho để khi còn cảm thấy dễ chịu (khoảng 10 giây)
- Bước 8: Nếu cần sử dụng dụng liều thứ 2, giữ bình xịt thẳng đứng, đợi khoảng 30 giây, sau đó lặp lại các thao tác từ B3-B7 ở trên
- Bước 9: Sau đó, SÚC MIỆNG bằng nước và NHỔ ĐI
- Bước 10: Vệ sinh đầu ngậm bằng khăn giấy/khăn vải khô, sạch, sau đó đóng nắp bình xịt
Cách dùng thuốc Symbicort Turbuhaler (DPI)

* Chuẩn bị ống hít
Áp dụng: Ống hít mới sử dụng lần đầu
Các bước chuẩn bị:
- Vặn và tháo nắp bảo vệ, sẽ nghe thấy tiếng lách tách
- Giữ ống hít thẳng đứng, phần đế màu đỏ ở dưới
- Vặn đế ống hít hết mức về 1 phía và sau đó vặn ngược trở lại hết mức, sẽ nghe thấy 1 tiếng tách. Lặp lại thao tác này 2 lần.
Hạn dùng sau mở nắp: 3 tháng
* Sử dụng ống hít
- Bước 1: Vặn vào tháo nắp bảo vệ, sẽ nghe thấy tiếng lách tách
- Bước 2: Giữ ống hít thẳng đứng, phần đế màu đỏ ở dưới. Vặn đế ống hít hết mức về 1 phía và sau đó vặn ngược trở lại hết mức, sẽ nghe thấy 1 tiếng tách.
- Bước 3: Thở ra hết cỡ, đưa đầu ngậm vào miệng giữa hai hàm răng và khép môi, không cắn miệng ống
- Bước 4: Hít vào bằng miệng MẠNH VÀ SÂU
- Bước 5: Lấy ống hít ra khỏi miệng, nín thở cho để khi còn cảm thấy dễ chịu (khoảng 10 giây), sau đó thở ra chậm bằng mũi
- Bước 6: Nếu cần dùng thêm liều, lặp lại các bước từ B2-B5
- Bước 7: Vệ sinh đầu ngậm bằng khăn giấy/khăn vải khô, sạch sau đó đóng nắp ống hít
- Bước 8: Sau đó, SÚC MIỆNG bằng nước và NHỔ ĐI
Cách dùng thuốc Trelegy Ellipta (DPI)

* Mở khay và ghi hạn dùng
- Mở khay khi bắt đầu sử dụng bình hít
- Ghi hạn dùng: 1 tháng kể từ ngày mở khay
- Loại bỏ túi hút ẩm
* Sử dụng bình hít
- Bước 1: Mở nắp bằng cách trượt nắp đến khi nghe tiếng tách. Chỉ mở nắp khi sẵn sàng dùng 1 liều thuốc.
- Bước 2: Thở ra hết cỡ, đặt đầu ngậm giữa hai môi, khép kín môi. Không để ngón tay chặn lỗ khí.
- Bước 3: Hít vào một hơi DÀI, ĐỀU VÀ SÂU
- Bước 4: Lấy bình hít ra khỏi miệng, nín thở cho để khi còn cảm thấy dễ chịu (khoảng 10 giây). Sau đó thở ra từ từ và nhẹ nhàng.
- Bước 5: Vệ sinh đầu ngậm bằng khăn giấy/khăn vải khô, sạch, trượt nắp hết mức để đóng bình hít
- Bước 6: Sau đó, SÚC MIỆNG bằng nước và NHỔ ĐI
Cách dùng thuốc Breztri Aerosphere (MDI)

* Kiểm tra bình xịt
Áp dụng: Bình xịt mới sử dụng lần đầu, Bình xịt trong vòng 7 ngày chưa sử dụng
Các bước kiểm tra:
- Bóp nhẹ 2 bên nắp để tháo nắp bình xịt
- Lắc kỹ bình xịt
- Với bình mới, xịt 4 nhát vào không khí để chắc chắn bình xịt hoạt động.
- Với bình xịt lâu ngày chưa sử dụng, xít 1 nhát vào không khí để chắc chắn bình xịt hoạt động.
Hạn dùng sau mở nắp: 3 tháng
* Sử dụng bình xịt
- Bước 1: Mở nắp bình xịt bằng cách bóp nhẹ hai bên của nắp
- Bước 2: Kiểm tra bình xịt cả bên trong và bên ngoài, kể cả chỗ ngậm vào miệng xem có chỗ nào bị long ra không
- Bước 3: Lắc kỹ bình xịt
- Bước 4: Giữ bình xịt thẳng đứng giữa ngón tay cái và các ngón tay khác, ngón tay cái đặt ở đáy bình, phía dưới chỗ ngậm
- Bước 5: Thở ra hết cỡ, đưa chỗ ngậm vào miệng giữa hai hàm răng và khép môi, không cắn miệng bình
- Bước 6: Hít vào CHẬM VÀ SÂU bằng miệng và ĐỒNG THỜI ẤN xuống phần đỉnh của bình xịt 1 lần tương ứng 1 liều thuốc
- Bước 7: Lấy bình xịt ra khỏi miệng, nín thở cho để khi còn cảm thấy dễ chịu (khoảng 10 giây)
- Bước 8: Nếu cần sử dụng dụng liều thứ 2, giữ bình xịt thẳng đứng, đợi khoảng 30 giây, sau đó lặp lại các thao tác từ B3-B7 ở trên
- Bước 9: Vệ sinh đầu ngậm bằng khăn giấy/khăn vải khô, sạch, sau đó đóng nắp bình xịt
- Bước 10: Sau đó, SÚC MIỆNG bằng nước và NHỔ ĐI