6 điều không thể bỏ qua khi xây dựng chế độ ăn tăng cân tại nhà

Ngọc Anh

05-10-2024

goole news
16

Chế độ ăn tăng cân không chỉ đơn thuần là ăn nhiều hơn mà còn là việc lựa chọn những loại thực phẩm giàu dinh dưỡng. Bằng cách tăng cường tiêu thụ protein để xây dựng cơ bắp, chất béo lành mạnh để cung cấp năng lượng và carbohydrate để duy trì hoạt động, bạn sẽ đạt được mục tiêu tăng cân một cách bền vững và cải thiện sức khỏe tổng thể.

Chế độ ăn tăng cân quan trọng như thế nào?

Chế độ ăn tăng cân đóng vai trò chủ chốt trong quá trình cải thiện cân nặng, bởi cơ thể cần được cung cấp đủ năng lượng để bù đắp mức tiêu hao và tạo điều kiện tích lũy năng lượng. 

Tuy nhiên, để đạt được mục tiêu tăng cân, không đơn thuần là bạn phải ăn nhiều hơn mà cần đảm bảo đầy đủ protein, carbohydrate, chất béo, vitamin và khoáng chất để hỗ trợ xây dựng cơ bắp, duy trì các chức năng của cơ thể và nâng cao thể trạng. Việc lựa chọn thực phẩm giàu dinh dưỡng, kết hợp phân bổ bữa ăn hợp lý cũng giúp tăng cân theo hướng lành mạnh, hạn chế tăng mỡ hoặc phụ thuộc vào thực phẩm nhiều đường, chất béo.

Chế độ ăn lên cân là chế độ dinh dưỡng kết hợp nhiều nhóm chất khác nhau

Chế độ ăn lên cân là chế độ dinh dưỡng kết hợp nhiều nhóm chất khác nhau

Đặc biệt, chế độ ăn lên cân cần được xây dựng phù hợp với mục tiêu tăng cân, tình trạng sức khoẻ và mức tiêu hao năng lượng của từng người. Bởi đôi khi, nguyên nhân khiến một số người khó tăng cân không chỉ liên quan đến lượng thức ăn mà còn có thể xuất phát từ khả năng hấp thu dinh dưỡng kém hoặc mức tiêu hao năng lượng cao.

Chế độ ăn tăng cân gồm những gì?

Khẩu phần ăn cho người muốn tăng cân phải đảm bảo có mặt của nhiều nhóm chất như carbohydrate, protein, chất béo tốt, vitamin và khoáng chất… Trong đó, mỗi loại thực phẩm sẽ đóng vai trò riêng. 

Thực phẩm giàu protein

Một trong những nguyên tắc dành cho những người gầy muốn tăng cân là phải bổ sung đầy đủ protein hàng ngày. Nguyên nhân là thành phần chính để xây dựng và sửa chữa các mô trong cơ thể, bao gồm cả cơ bắp. Khi bạn tăng cân, khối lượng cơ bắp sẽ tăng lên nên bạn cần phải bổ sung thêm các món ăn giàu đạm. Bạn nên bổ sung protein đa dạng từ cả động - thực vật như: 

  • Thịt nạc: Thịt bò, thịt gà, thịt lợn nạc
  • Cá: Cá hồi, cá ngừ, cá thu
  • Trứng: Nguồn protein chất lượng cao và dễ tiêu hóa
  • Đậu và các loại hạt: Đậu nành, đậu đen, đậu xanh, hạnh nhân, óc chó
  • Sữa và các sản phẩm từ sữa: Sữa, sữa chua, phô mai

Chế độ ăn lên cân không thể thiếu thực phẩm giàu đạm 

Chế độ ăn lên cân không thể thiếu thực phẩm giàu đạm 

Đồ ăn giàu chất béo lành mạnh

Bên cạnh protein thì lipit cũng là hoạt chất không thể thiếu trong mỗi bữa ăn. Nó là nguồn năng lượng dồi dào, giúp cơ thể hấp thu các vitamin tan trong dầu (A, D, E, K) và tạo cảm giác no lâu. Cụ thể, người đang áp dụng chế độ dinh dưỡng tăng cân chỉ được khuyến khích bổ sung chất béo tốt, duy trì ở mức 600g/tháng và hạn chế các loại chất béo xấu dễ gây béo phì. 

Bạn nên bổ sung chất béo lành mạnh từ:

  • Dầu thực vật: Dầu oliu, dầu hạt cải, dầu hướng dương
  • Hạt: Hạnh nhân, óc chó, hạt điều
  • Quả bơ: Nguồn chất béo không bão hòa đơn lành mạnh
  • Cá béo: Cá hồi, cá ngừ

Bạn nên bổ sung cá béo, hạt và bơ vào chế độ ăn lên cân của mình

Bạn nên bổ sung cá béo, hạt và bơ vào chế độ ăn lên cân của mình

Carbs cần thiết cho quá trình tăng cân

Thực phẩm giàu carbohydrate cũng là thực phẩm được khuyến khích bổ sung vào chế độ ăn lên cân hàng ngày. Bởi việc tích cực tập luyện sẽ khiến nhu cầu carbs của cơ thể tăng lên. Tùy tình trạng sức khỏe, tuổi tác và mục tiêu tăng cân, bạn nên tham khảo ý kiến của các bác sĩ dinh dưỡng về liều lượng bổ sung yến mạch, hạt diêm mạch, kiều mạch, cam, chuối, việt quất, khoai lang,... hàng ngày. 

Uống đủ nước

Ăn đa dạng và uống đủ nước là một trong những nguyên tắc của chế độ ăn tăng cân. Nguyên nhân là nước đóng vai trò quan trọng trong quá trình trao đổi chất, vận chuyển chất dinh dưỡng và loại bỏ độc tố. Vì thế hãy đảm bảo bản thân uống đủ 2-2,5 lít nước mỗi ngày. Lời khuyên là bạn hãy đảm bảo bản thân uống đủ 2-2,5 lít nước mỗi ngày.

Hãy duy trì thói quen uống đều đặn và đủ nước mỗi ngày

Hãy duy trì thói quen uống đều đặn và đủ nước mỗi ngày

Người đang cần tăng cân nên kiêng gì?

Bên cạnh các thực phẩm nên ưu tiên bổ sung, người bệnh cũng cần cắt giảm một số loại thực phẩm dưới đây khỏi khẩu phần ăn để tăng cân hàng ngày:

  • Thực phẩm nhiều đường: Nước ngọt có ga, nước tăng lực, bánh kẹo, bánh ngọt, bánh quy, nước trái cây đóng hộp, sữa chua có đường... có hàm lượng đường cao nhưng ít vitamin, khoáng chất và chất xơ. Tiêu thụ thường xuyên có thể làm tăng năng lượng dư thừa, thúc đẩy nguy cơ béo phì và không đem lại nhiều giá trị dinh dưỡng cho quá trình tăng cân.
  • Thực phẩm nhiều natri: Đồ ăn nhanh như hamburger, pizza, khoai tây chiên; thực phẩm chế biến sẵn như xúc xích, thịt nguội, đồ hộp; các món ăn vặt mặn và hạt rang muối thường chứa nhiều natri. Ăn quá nhiều các loại thực phẩm kể trên có thể làm tăng huyết áp và dễ dẫn đến các bệnh tim mạch.
  • Thực phẩm chứa nhiều chất béo không có lợi: Đồ chiên rán, thịt nhiều mỡ, da gà, một số loại bơ thực vật và thức ăn nhanh như hamburger, pizza chứa nhiều chất béo bão hòa hoặc chất béo chuyển hóa. Dù cung cấp nhiều năng lượng, bạn vẫn nên hạn chế tiêu thụ chúng vì không có lợi cho sức khỏe tim mạch và không phải lựa chọn tối ưu để đạt mục tiêu tăng cân lành mạnh.

Khẩu phần ăn giúp tăng cân không bao gồm các loại đồ ăn nhanh, đồ ăn chế biến sẵn

Khẩu phần ăn giúp tăng cân không bao gồm các loại đồ ăn nhanh, đồ ăn chế biến sẵn

Đồ ăn chứa nhiều chất béo xấu

Cholesterol không lành mạnh khiến chất béo xấu ứ đọng trong máu, tăng nguy cơ mắc bệnh tim mạch. Vì thế bạn không nên ăn nhiều:

  • Thực phẩm chiên rán: Khoai tây chiên, gà rán, bánh rán
  • Thịt mỡ: Thịt ba chỉ, da gà
  • Bơ thực vật: Nhiều loại bơ thực vật chứa nhiều chất béo chuyển hóa
  • Đồ ăn nhanh: Hamburger, pizza

Hướng dẫn xây dựng chế độ dinh dưỡng khoa học 

Nếu bạn đang tìm hiểu về chế độ ăn tăng cân thì nên dành thời gian đi khám sức khoẻ dinh dưỡng để được tư vấn cá nhân hoá. Bên cạnh đó, bạn cũng có thể tham khảo một số gợi ý để xây dựng thực đơn dưới đây:

Tính lượng calo mà cơ thể cần nạp vào 

Để tăng cân, bạn cần nạp vào cơ thể nhiều calo hơn lượng calo tiêu thụ. Đây là yếu tố cốt lõi trong mọi chế độ ăn lên cân. Nếu trung bình một người trưởng thành tiêu hao 1500 - 2000 calo thì bạn phải hấp thu tối thiểu 2000 - 2500 calo để tăng cường khối lượng cơ thể. 

Nếu bạn hoạt động tiêu tốn nhiều năng lượng mà cơ thể lại không có đủ calo cần thiết thì cơ thể sẽ phải chuyển hóa calo từ lượng mỡ tích tụ. Bạn không những không tăng được cân mà còn có nguy cơ gầy hơn lúc trước. 

Vì thế, một trong những bước chuẩn bị tiên quyết cho chế độ ăn là tính toán lượng calo cần thiết rồi mới điều chỉnh khẩu phần ăn cụ thể. Hãy bắt đầu bằng cách tăng thêm 3000 - 500 calo/ ngày. Sau đó, khi cơ thể đã quen với chế độ dinh dưỡng giúp tăng cân đang thực hiện, hãy điều chỉnh thêm 700 - 1000 calo/ ngày.

Đảm bảo bạn có đủ calo cho hoạt động của cả ngày dài

Đảm bảo bạn có đủ calo cho hoạt động của cả ngày dài

Cân đối giữa các nhóm thực phẩm carbohydrate, protein và chất béo hàng ngày

Carbohydrate, protein và chất béo là ba nhóm chất dinh dưỡng đa lượng cần thiết trong chế độ ăn tăng cân. Mỗi nhóm đảm nhận một vai trò khác nhau:

  • Carbohydrate: Cung cấp năng lượng chính cho các hoạt động hằng ngày.
  • Protein: Hỗ trợ xây dựng và phục hồi cơ bắp.
  • Chất béo: Cung cấp năng lượng và hỗ trợ hấp thu các vitamin tan trong chất béo.

Để tăng cân khoa học, bạn nên tính macro nhằm xác định lượng carbohydrate, protein và chất béo phù hợp với nhu cầu của cơ thể. Lượng macro nên được điều chỉnh dựa trên cân nặng, giới tính, mức độ vận động và mục tiêu tăng cân của từng người.

Để xây dựng chế độ dinh dưỡng tăng cân khoa học, bạn cần tính lượng carbohydrate, protein và chất béo nạp vào cơ thể hàng ngày

Để xây dựng chế độ dinh dưỡng tăng cân khoa học, bạn cần tính lượng carbohydrate, protein và chất béo nạp vào cơ thể hàng ngày

Ưu tiên thực phẩm giàu dinh dưỡng hơn calo rỗng

Khẩu phần ăn để tăng cân không nên chỉ bao gồm các món ăn hợp sở thích nhưng chứa nhiều calo rỗng như nước ngọt, khoai tây chiên, xúc xích,... Vì tuy chúng hỗ trợ tăng cân nhanh chóng nhưng dễ dẫn đến suy dinh dưỡng và các vấn đề sức khoẻ khác. Thay vào đó, bạn nên ưu tiên bổ sung các loại thực phẩm giàu dinh dưỡng như thịt tươi, cá béo, rau củ, trái cây,...

Tự chế biến và chuẩn bị các thực phẩm, món ăn

Để theo sát mục tiêu tăng cân và đảm bảo an toàn vệ sinh thực phẩm, bạn nên tự nấu ăn tại nhà theo thực đơn đã nghiên cứu. Nếu công việc khá bận rộn thì bạn nên chuẩn bị đầy đủ đồ ăn vào cuối tuần hoặc giữa tuần, chủ động sơ chế trước và bảo quản trong tủ lạnh. Trước mỗi bữa ăn nấu nướng theo thực đơn trước đó sẽ giúp bạn duy trì thói quen ăn uống lành mạnh hơn.

Hãy tự vào bếp để duy trì chế độ ăn lên cân khoa học mỗi ngày

Hãy tự vào bếp để duy trì chế độ ăn lên cân khoa học mỗi ngày

Chia thành bữa chính và nhiều bữa phụ trong ngày

Nếu bạn đang ăn lượng thức ăn vừa phải nhưng áp dụng chế độ ăn tăng cân khiến bạn phải thay đổi khẩu phần, tiêu thụ nhiều thực phẩm hơn thì rất khó. Tinh thần bạn sẽ không thoải mái và thậm chí còn khó ăn, ăn ít hơn trước. Giải pháp là hãy ăn 5-6 bữa nhỏ trong ngày thay vì 3 bữa chính lớn. Trong các bữa phụ bạn chỉ nên ăn nhẹ như uống sữa, ăn sữa chua, trái cây, các loại hạt.

Bạn nên có nhật ký theo dõi chế độ ăn tăng cân để đảm bảo

Bạn nên có nhật ký ăn uống để đảm bảo bản thân ăn đúng giờ, đủ bữa

Duy trì chế độ ăn uống cân bằng để có sức khoẻ tổng thể

Bạn phải tăng cường hệ miễn dịch để chống lại các tác nhân bệnh tật trong mọi giai đoạn của cuộc đời, kể cả đang trong giai đoạn theo đuổi chế độ ăn tăng cân. 

Lưu ý dành cho người đang áp dụng chế độ tăng cân

Trên thực tế, bạn sẽ không thể chạm mức cân nặng như mong muốn trong thời gian ngày. Đây là quá trình được tính bằng năm, đòi hỏi bạn đầu tư nhiều thời gian và công sức. Dưới đây là một số gợi ý từ các chuyên gia dinh dưỡng để bạn vượt qua khoảng thời gian này dễ dàng hơn:

  • Đặt kế hoạch mốc cân nặng cụ thể và duy trì thực hiện kế hoạch đã đặt ra
  • Xây dựng chế độ dinh dưỡng theo hướng dẫn của bác sĩ/ chuyên gia dinh dưỡng
  • Hình thành thói quen ăn các bữa chính và bữa phụ vào cùng một thời điểm trong ngày
  • Thay đổi nhiều cách chế biến và sắp xếp các món ăn trong đĩa, bát lớn
  • Mang theo các loại đồ ăn nhẹ như ngũ cốc, các loại hạt, hoa quả sấy
  • Thường xuyên tập luyện, đảm bảo chế độ dinh dưỡng trước và sau khi tập
  • Sinh hoạt lành mạnh, ngủ sớm, ngủ đủ giấc
  • Không sử dụng bia rượu và các chất kích thích
  • Theo dõi cân nặng, khối lượng cơ bắp và tỷ lệ mỡ thừa
  • Tham vấn bác sĩ chuyên khoa về chế độ ăn uống đang điều trị các bệnh nền
  • Kiểm tra sức khỏe định kỳ

Bên cạnh đó, bạn có thể đến Bệnh viện uy tín để được các bác sĩ chuyên khoa Dinh dưỡng giúp đỡ xây dựng chế độ ăn uống phù hợp. Khoa Dinh dưỡng - Bệnh viện Đa khoa Phương Đông là địa chỉ thăm khám được nhiều khách hàng tin tưởng. Khoa dẫn đầu bởi TTUT.PGS.TS.BS Cao Thị Thu Hương từng là Trưởng Phòng Quản lý Nghiên cứu, Viện dinh dưỡng Quốc gia và hiện tại đang giữ chức vụ Trưởng khoa Dinh dưỡng của Bệnh viện. 

Khám Dinh dưỡng tại Bệnh viện Đa khoa Phương Đông

Khám Dinh dưỡng tại Bệnh viện Đa khoa Phương Đông

Quy trình thăm khám dễ dàng, tiết kiệm thời gian và đội ngũ y tế được đào tạo bài bản sẽ đem lại trải nghiệm thoải mái, dễ chịu cho mọi khách hàng đến Bệnh viện. 

Có thể nói, chế độ ăn tăng cân lành mạnh là sự kết hợp hài hòa giữa việc cung cấp đủ calo, chọn lựa thực phẩm giàu dinh dưỡng, hạn chế đồ ăn không tốt cho sức khỏe và kết hợp với việc tập luyện thể dục thể thao. Mục tiêu cuối cùng là tăng cân một cách bền vững, cải thiện sức khỏe và đạt được vóc dáng như mong muốn.

BỆNH VIỆN ĐA KHOA PHƯƠNG ĐÔNG

Địa chỉ: Số 9, Phố Viên, Phường Đông Ngạc, Thành phố Hà Nội, Việt Nam
Tổng đài tư vấn: 19001806
Website: https://benhvienphuongdong.vn

 

Lưu ý: Thông tin trong bài viết chỉ mang tính chất tham khảo, vui lòng liên hệ với Bác sĩ, Dược sĩ hoặc chuyên viên y tế để được tư vấn cụ thể.

2,738

Bài viết hữu ích?

Đăng ký nhận tư vấn

Vui lòng để lại thông tin và nhu cầu của Quý khách để được nhận tư vấn

TTƯT.PGS.TS.BS

CAO THỊ THU HƯƠNG

Trưởng khoa Dinh dưỡng
19001806 Đặt lịch khám