Đau bụng giun ở trẻ em: Hướng dẫn cha mẹ cách nhận biết và xử lý

Thu Hiền

08-03-2024

goole news
16

Đau bụng giun ở trẻ em là tình trạng khá phổ biến, tuy nhiên cha mẹ không nên chủ quan. Khi trẻ có dấu hiệu nghi ngờ nhiễm giun, cần đưa bé đi thăm khám và điều trị theo hướng dẫn của bác sĩ để hạn chế nguy cơ chán ăn, chậm lớn, suy dinh dưỡng, thiếu máu và các nguy cơ sức khỏe khác.

Tìm hiểu về tình trạng nhiễm giun ở trẻ em 

Giun là một nhóm ký sinh trùng, có thể tồn tại trong cơ thể người hoặc động vật để hấp thụ chất dinh dưỡng và sinh trưởng. Chúng có thể xâm nhập vào cơ thể qua nhiều con đường như ăn thực phẩm nhiễm trứng hoặc ấu trùng giun, tiếp xúc với đất bị ô nhiễm bởi phân người và động vật, hoặc lây truyền từ người sang người qua đường tiêu hóa.

Đặc biệt, Việt Nam có khí hậu nóng ẩm, tạo điều kiện thuận lợi cho trứng và ấu trùng giun phát triển. Theo thống kê của Tổ chức Y tế Thế giới (WHO), khoảng 20 - 50% người Việt Nam đang nhiễm giun, sán, trong đó trẻ em là nhóm chịu ảnh hưởng nặng nề nhất. Nguyên nhân đến từ môi trường sống ô nhiễm, điều kiện vệ sinh hạn chế và thói quen ăn các thực phẩm tái sống. 

Trẻ em là đối tượng có nguy cơ nhiễm giun cao do thói quen đưa tay, đồ chơi hoặc các vật dụng bẩn lên miệng, chơi đùa với đất cát và đôi khi quên rửa tay trước khi ăn hoặc sau khi đi vệ sinh. Những hành vi này tạo điều kiện để trứng giun theo đường tiêu hóa đi vào cơ thể và gây ra triệu chứng đau bụng giun ở trẻ em. 

Các loại giun thường gặp bao gồm:

  • Giun đũa: Ký sinh chủ yếu ở ruột non. Sau khi trứng giun đi vào cơ thể qua đường tiêu hóa, chúng nở thành ấu trùng, phát triển và trở thành giun trưởng thành. Khi nhiễm giun đũa với số lượng lớn, chúng có thể gây tắc ruột, tắc đường mật hoặc viêm ruột thừa.
  • Giun tóc: Ký sinh chủ yếu ở đại tràng, đặc biệt là vùng manh tràng. Trẻ em bị nhiễm giun tóc có thể bị đau bụng, tiêu chảy, rối loạn tiêu hóa. Trường hợp nhiễm nặng có thể gây hội chứng lỵ hoặc sa trực tràng.
  • Giun móc: Ấu trùng giun móc có khả năng xuyên qua da, thường ở vùng bàn chân khi tiếp xúc trực tiếp với đất nhiễm bẩn. Sau khi xâm nhập, chúng di chuyển đến ruột non, bám vào thành ruột và hút máu, theo thời gian có thể gây ra bệnh lý thiếu máu do thiếu sắt.
  • Giun kim: Thường gặp ở trẻ em và dễ lây lan trong gia đình hoặc môi trường tập thể. Dấu hiệu bị giun ở trẻ điển hình là cảm giác ngứa quanh hậu môn, đặc biệt vào ban đêm, khiến trẻ khó ngủ, bứt rứt. 

Thói quen đưa tay lên miệng có thể khiến bé bị nhiễm giun và gây ra đau bụng giun ở trẻ em

Thói quen đưa tay lên miệng có thể khiến bé bị nhiễm giun và gây ra đau bụng giun ở trẻ em

Triệu chứng đau bụng giun ở trẻ em

Cha mẹ có thể nhận biết tình trạng đau bụng giun ở trẻ em qua các dấu hiệu thường thấy như sau:

  • Đau bụng vùng quanh rốn, có thể tái đi tái lại nhiều lần. Bụng phình to bất thường. Một số trường hợp phát hiện giun trong bãi nôn hoặc phân của trẻ.
  • Khó ngủ, hay đái dầm. Quấy khóc nhiều do ngứa hậu môn, đặc biệt là vào ban đêm.
  • Lười ăn, chậm tăng cân. 
  • Da xanh xao, gầy yếu.
  • Mệt mỏi, khó chịu
  • Bé gái bị ngứa ngáy, nổi mẩn đỏ ở vùng âm đạo - dấu hiệu bị giun ở trẻ rất điển hình (giun kim).
  • Biểu hiện của thiếu vitamin và khoáng chất: Tóc và móng tay dễ gãy, rụng tóc. Đêm trằn trọc, ra nhiều mồ hôi trộm.
  • Đi ngoài ra máu (với một số trường hợp). Có biểu hiện thở khò khè, ho khan hoặc triệu chứng thiếu máu: mệt mỏi, khó thở và nhịp tim không đều,...

Các triệu chứng lâm sàng sẽ được xem xét cùng với xét nghiệm chuyên khoa như xét nghiệm phân tìm thấy trứng giun. Hoặc siêu âm ổ bụng ở trẻ em phát hiện hình ảnh của giun.

Đau bụng vòng quanh rốn là dấu hiệu bé bị đau bụng giunĐau bụng vòng quanh rốn là dấu hiệu bé bị đau bụng giun

Cách chữa đau bụng giun ở trẻ em

Khi đã xác định chính xác các biểu hiện đau bụng giun ở trẻ em, phụ huynh cần cho trẻ ăn no và dùng thuốc theo đúng liều lượng và chỉ định của bác sĩ. Trong trường hợp tự điều trị tại nhà, các cha mẹ có thể tham khảo khuyến cao điều trị bằng thuốc tẩy giun cho trẻ em của WHO như sau:

Đối với trẻ em (dưới 10 tuổi)

Dùng 01 liều mebendazole hoặc albendazole với tần suất 1 - 2 lần/ năm. Liều lượng cụ thể như sau (*):

  • Từ 12 đến dưới 24 tháng tuổi: mebendazole 500mg hoặc albendazole 200mg
  • Từ 24 tháng tuổi trở lên: mebendazole 500mg hoặc albendazole 400mg

(*) Chú thích: WHO khuyến cáo 4 loại thuốc tẩy giun nên sử dụng cho trẻ em: mebendazole, albendazole, pyrantel embonate và levamisole. Trong đó, hai loại thuốc đầu tiên được sử dụng phổ biến ở Việt Nam.

Trẻ em cần phải uống thuốc tẩy giun định kỳTrẻ em cần phải uống thuốc tẩy giun định kỳ

Đối với trẻ em (từ 10 -12 tuổi)

Dùng 1 - 2 liều/ năm loại mebendazole 500mg hoặc albendazole 400g.

Thuốc tẩy giun dùng được vào bất kỳ thời gian nào sau ăn. Cha mẹ có thể nghiền thuốc pha với nước đối với trẻ khó uống thuốc. Hoặc cho trẻ nhai hết thuốc uống cùng nước. 

Sau uống thuốc, trẻ em không cần nhịn ăn nhưng cần cho trẻ nghỉ ngơi. Bởi một số tác dụng nhẹ sau khi uống thuốc có thể khiến trẻ đau bụng, buồn nôn và mệt mỏi. 

Chỉ dẫn về tẩy giun của WHO dành cho trẻ emChỉ dẫn về tẩy giun của WHO dành cho trẻ em

Các biện pháp phòng tránh đau bụng giun ở trẻ em

Để phòng tránh nguy cơ đau bụng giun ở trẻ em, cha mẹ có thể chủ động thực hiện các biện pháp dưới đây. 

  • Thực hiện tẩy giun định kỳ từ 6 tháng - 1 năm/ lần đối với trẻ trên 2 tuổi. Tuy nhiên, trước khi cho bé sử dụng bất kỳ loại thuốc nào, cha mẹ nên xin ý kiến của bác sĩ chuyên khoa.
  • Vệ sinh nhà cửa sạch sẽ, dùng nguồn nước sạch để nấu ăn, vệ sinh và diệt khuẩn các vật dụng ăn uống, đồ chơi. Đồng thời giữ vườn tược sạch sẽ, không vứt rác bừa bãi, tắm rửa cho thú cưng thường xuyên,...
  • Ăn chín uống sôi, hạn chế sử dụng các thực phẩm tươi sống như gỏi, nộm, rau sống,... quá thường xuyên. Đối với trẻ em, bé chỉ nên ăn thực phẩm đã nấu chín, uống nước đun sôi để nguội. Đồ ăn vặt không rõ nguồn gốc cũng nên hạn chế để tránh trẻ không bị lây nhiễm trứng giun trong thực phẩm. 
  • Rèn luyện thói quen tự vệ sinh cá nhân cho trẻ như rửa tay bằng xà phòng trước ăn, sau khi đi vệ sinh và sau khi chơi đồ chơi, không đi chân đất và giữ móng tay, móng chân gọn gàng, sạch sẽ. Đồng thời, những thành viên trong gia đình cùng nên duy trì các thói quen vệ sinh cơ thể, giữ không gian sống thoáng mát, sạch sẽ để giảm nguy cơ trẻ lây nhiễm giun từ người lớn.

Các câu hỏi liên quan

Tại sao trẻ lại bị đau bụng giun?

Tình trạng đau bụng giun ở trẻ em là kết quả của thói quen ăn uống, sinh hoạt không lành mạnh. Thức ăn của trẻ có thể chưa đảm bảo vệ sinh thực phẩm hoặc chưa nấu chín. 

Hoặc trẻ nhỏ hiếu động, chưa có thói quen rửa tay thường xuyên, hay đưa tay sờ mọi thứ xung quanh và đưa lên miệng. Đây là một trong những nguyên nhân khiến giun sán ký sinh khá phổ biến. 

Đồng thời, khí hậu Việt Nam là nước nhiệt đới tạo điều kiện thuận lợi cho ấu trùng giun sán phát triển, thay đổi mùa,... cũng có thể khiến trẻ dễ bị nhiễm giun hơn bình thường.

Đau bụng giun ở trẻ em có nguy hiểm không?

Đây là hiện tượng khá phổ biến ở trẻ em. Trừ trường hợp trẻ có các biểu hiện khác như nôn liên tục, đi ngoài nhiều lần, đau bụng dữ dội, mặt tái xanh,... Đây rất có thể báo hiệu các biến chứng nguy hiểm giun chui ống mật, áp xe gan, nhiễm trùng đường mật,... cần cha mẹ đưa ngay bé đến Bệnh viện để được điều trị kịp thời.

Khi nào có thể tẩy giun cho trẻ?

Trẻ trên 2 tuổi có thể tự tẩy giun tại nhà, định kỳ 6 tháng/lần. Trẻ em dưới 2 tuổi tẩy giun cần tẩy giun theo chỉ dẫn của bác sĩ.

Khám Nhi tại Bệnh viện Đa khoa Phương Đông

Bệnh viện Đa khoa Phương Đông hiện nay là địa chỉ uy tín được nhiều bậc cha mẹ gửi gắm con em mình bởi:

  • Đội ngũ bác sĩ, chuyên gia giàu kinh nghiệm: Quy tụ các Phó Giáo sư, Tiến sĩ, bác sĩ chuyên khoa từng công tác và giữ vị trí lãnh đạo chuyên môn tại các bệnh viện tuyến trung ương. Trong đó phải kể đến TS.BSNT Lê Xuân Ngọc - Giám đốc Trung tâm Nhi Quốc tế Phương Đông từng giữ vị trí Giám đốc Trung tâm Nhi Quốc tế Bệnh viện Nhi TW, BSCKII Phi Nga - chuyên gia 40 năm kinh nghiệm trong chẩn đoán và điều trị lĩnh vực Nhi khoa,... 
  • Phối hợp đa chuyên khoa trong chẩn đoán và điều trị bệnh lý: Là đơn vị trực thuộc Bệnh viện Đa khoa Phương Đông, Trung tâm Nhi Quốc tế có lợi thế kết nối và phối hợp thuận lợi với các chuyên khoa trong toàn bệnh viện. Nhờ đó, những trường hợp bệnh phức tạp hoặc có biểu hiện bất thường có thể được hội chẩn, đánh giá toàn diện và xây dựng hướng điều trị phù hợp, đồng thời hỗ trợ phát hiện, theo dõi và xử trí kịp thời các biến chứng có thể xảy ra.
  • Trang thiết bị y tế đồng bộ, hiện đại: Trung tâm được đầu tư các thiết bị phục vụ chăm sóc và điều trị nhi khoa công nghệ cao như máy thở NCPAP, lồng ấp sơ sinh, đèn chiếu vàng da, máy monitor theo dõi bệnh nhân...
  • Hệ thống phòng nội trú tiện nghi: Không gian lưu viện khang trang, trang bị đầy đủ các tiện ích và hệ thống hỗ trợ y tế, tạo điều kiện thuận lợi cho trẻ trong quá trình điều trị.
  • Môi trường khám chữa bệnh thân thiện: Khu vui chơi được bố trí trong khuôn viên nội trú, giúp trẻ thư giãn, giảm bớt tâm lý căng thẳng khi đến bệnh viện.

Khám Nhi tại Bệnh viện Đa khoa Phương Đông

Khám Nhi tại Bệnh viện Đa khoa Phương Đông

Đau bụng giun ở trẻ em có thể là dấu hiệu cảnh báo tình trạng nhiễm ký sinh trùng đường ruột, ảnh hưởng đến sức khỏe toàn diện và sự phát triển của trẻ. Do đó, cha mẹ cần chú ý các biểu hiện bất thường, duy trì thói quen vệ sinh và tẩy giun định kỳ theo hướng dẫn của bác sĩ để bảo vệ sức khỏe cho bé.

Đặt lịch khám Nhi TẠI ĐÂY hoặc liên hệ hotline 19001806 để được đội ngũ của Bệnh viện Đa khoa Phương Đông hỗ trợ kịp thời!

BỆNH VIỆN ĐA KHOA PHƯƠNG ĐÔNG

Địa chỉ: Số 9, Phố Viên, Phường Đông Ngạc, Thành phố Hà Nội, Việt Nam
Tổng đài tư vấn: 19001806
Website: https://benhvienphuongdong.vn

 

Lưu ý: Thông tin trong bài viết chỉ mang tính chất tham khảo, vui lòng liên hệ với Bác sĩ, Dược sĩ hoặc chuyên viên y tế để được tư vấn cụ thể.

4,794

Bài viết hữu ích?

Đăng ký nhận tư vấn

Vui lòng để lại thông tin và nhu cầu của Quý khách để được nhận tư vấn

BS.CKII

PHI NGA

Phó Giám đốc Trung tâm Nhi Quốc tế Phương Đông
19001806 Đặt lịch khám