Định lượng glucose máu có vai trò và ý nghĩa như thế nào đối với sức khỏe?

Định lượng glucose máu là gì?

Glucose là nguồn năng lượng chính của tế bào, nó được sinh ra từ nhiều loại thực phẩm mà chúng ta tiêu thụ mỗi ngày. Tình trạng thiếu hụt hoặc dư thừa glucose đều có thể gây ra ảnh hưởng đến sức khỏe nghiêm trọng. 

Định lượng glucose máu là xét nghiệm được thực hiện nhằm xác định nồng độ glucose có trong máu tại một thời điểm nhất định. Thông qua kết quả xét nghiệm, bác sĩ có thể đánh giá tình trạng đường huyết và hỗ trợ chẩn đoán các rối loạn chuyển hóa, đặc biệt là bệnh tiểu đường.

Kết quả định lượng glucose máu có thể thay đổi tùy thuộc vào thời điểm lấy mẫu như khi đói, sau ăn hoặc đo ngẫu nhiên. Nếu xét nghiệm cho thấy người bệnh mắc tiểu đường, bác sĩ sẽ xây dựng kế hoạch điều trị phù hợp nhằm kiểm soát đường huyết hiệu quả, đồng thời phòng ngừa các biến chứng nguy hiểm như:

• Nhiễm toan ceton do tiểu đường
• Hội chứng tăng áp lực thẩm thấu máu
• Tổn thương thần kinh, tim mạch hoặc thận

Các phương pháp điều trị thường bao gồm điều chỉnh chế độ ăn uống, thay đổi lối sống và sử dụng thuốc theo chỉ định.

Hiện nay, với sự hỗ trợ của các thiết bị đo đường huyết cá nhân, người bệnh có thể tự theo dõi định lượng glucose máu tại nhà. Tuy nhiên, việc kiểm tra này chủ yếu mang tính chất theo dõi để đánh giá mức độ ổn định của đường huyết, từ đó giúp người bệnh điều chỉnh chế độ ăn uống và sinh hoạt hợp lý hơn.

Bên cạnh đó, xét nghiệm đường huyết cũng được chỉ định trong một số trường hợp như:

• Khi cơ thể xuất hiện dấu hiệu nghi ngờ rối loạn đường huyết
• Trước khi thực hiện phẫu thuật nhằm điều chỉnh liều thuốc gây mê hoặc gây tê phù hợp
• Sau phẫu thuật để theo dõi tình trạng chuyển hóa cho đến khi bệnh nhân ăn uống trở lại bình thường và đường huyết ổn định

Định lượng glucose máu là xét nghiệm nhằm xác định nồng độ glucose có trong máu

Định lượng glucose máu bao nhiêu là bình thường?

Kết quả định lượng glucose máu được xem là bình thường khi nồng độ glucose trong máu nằm trong giới hạn sinh lý.

Cụ thể:

• Đường huyết lúc đói: Được đo khi người bệnh đã nhịn ăn ít nhất 8 giờ. Giá trị bình thường: từ 4.1 đến 5.9 mmol/L
• Đường huyết sau ăn 1 đến 2 giờ: Sau bữa ăn, lượng glucose trong máu thường tăng lên do quá trình hấp thu chất dinh dưỡng. Giá trị bình thường: dưới 7.0 mmol/L. Nếu kết quả cao hơn 7.0 mmol/L, người bệnh có thể đang gặp tình trạng rối loạn dung nạp glucose, đây là giai đoạn tiền tiểu đường.
• Đường huyết đo tại thời điểm bất kỳ: Nếu kết quả xét nghiệm lớn hơn 11.1 mmol/L, người bệnh có thể được chẩn đoán mắc bệnh tiểu đường và cần được đánh giá chuyên sâu hơn.

Các phương pháp định lượng glucose máu

Hiện nay có hai nhóm phương pháp chính được sử dụng để định lượng glucose máu, bao gồm phương pháp hóa học và phương pháp enzyme.

Phương pháp hóa học trước đây từng được sử dụng nhưng hiện nay ít phổ biến do độ chính xác không cao và thời gian thực hiện kéo dài.

Ngược lại, phương pháp enzyme được ứng dụng rộng rãi hơn nhờ có độ đặc hiệu cao, thời gian cho kết quả nhanh và độ chính xác tốt.

Định lượng glucose bằng enzyme glucose oxidase

Phương pháp này thường được sử dụng trong các thiết bị đo đường huyết cá nhân. Quy trình thực hiện gồm các bước:

• Dùng kim chích nhẹ vào đầu ngón tay để lấy mẫu máu
• Nhỏ một giọt máu lên que thử có chứa enzyme glucose oxidase
• Máy đo sẽ phân tích phản ứng sinh hóa và đưa ra kết quả nồng độ glucose

Ưu điểm của phương pháp:

• Thực hiện nhanh
• Chi phí thấp
• Có thể sử dụng tại nhà

Tuy nhiên, vì quá trình thao tác thủ công nên kết quả có thể chịu ảnh hưởng bởi nhiều yếu tố như cách lấy mẫu hoặc bảo quản que thử. Ngoài ra, kết quả đôi khi thấp hơn so với giá trị thực tế.

Định lượng glucose bằng enzyme glucose oxidase

Định lượng glucose máu bằng enzyme hexokinase

Đây là phương pháp có độ chính xác cao và thường được sử dụng trong các phòng xét nghiệm hiện đại tại bệnh viện.

Đặc điểm của phương pháp:

• Sử dụng hệ thống máy phân tích sinh hóa tự động
• Độ đặc hiệu và độ chính xác cao
• Ít chịu ảnh hưởng từ các yếu tố bên ngoài

Tuy nhiên, kỹ thuật này đòi hỏi thiết bị chuyên dụng nên chi phí xét nghiệm thường cao hơn.

Định lượng glucose bằng enzyme glucose dehydrogenase

Phương pháp này cũng được ứng dụng phổ biến trong các thiết bị đo đường huyết cầm tay.

Ưu điểm gồm:

• Thực hiện đơn giản
• Cho kết quả nhanh
• Phù hợp để theo dõi đường huyết tại nhà

Tuy nhiên, để đảm bảo độ chính xác, người bệnh nên lựa chọn máy đo đường huyết chất lượng và sử dụng đúng hướng dẫn.

Những ai nên thực hiện xét nghiệm định lượng glucose máu?

Thực tế cho thấy tỷ lệ mắc tiểu đường và các rối loạn chuyển hóa đang ngày càng gia tăng, thậm chí có xu hướng trẻ hóa. Nhiều trường hợp mắc bệnh nhưng không có triệu chứng rõ ràng trong nhiều năm.

Vì vậy, các chuyên gia khuyến cáo nên thực hiện định lượng glucose máu định kỳ mỗi năm nhằm phát hiện sớm những bất thường.

Đặc biệt, những nhóm đối tượng sau có nguy cơ cao mắc tiểu đường:

• Người trên 45 tuổi
• Người thừa cân hoặc béo phì
• Người bị rối loạn lipid máu
• Người có tiền sử gia đình mắc tiểu đường
• Người ít vận động thể lực
• Người bị tăng huyết áp
• Phụ nữ đang mang thai
• Người từng bị hội chứng ngưng thở khi ngủ
• Người có tiền sử kháng insulin
• Người đang ở giai đoạn tiền tiểu đường

Một số biểu hiện có thể gợi ý tình trạng tăng đường huyết bao gồm:

• Thường xuyên cảm thấy đói
• Khát nước nhiều và uống nước liên tục
• Tiểu nhiều lần trong ngày
• Khô miệng
• Mờ mắt
• Ngứa ở tay chân
• Sụt cân không rõ nguyên nhân
• Vết thương lâu lành

Ngoài ra, phụ nữ mang thai cũng cần xét nghiệm định lượng glucose máu để tầm soát tiểu đường thai kỳ, đặc biệt khi có các yếu tố nguy cơ như:

• Tăng cân quá mức trong thai kỳ
• Béo phì
• Hội chứng buồng trứng đa nang
• Tiền sử tiền tiểu đường

Phụ nữ mang thai cần thực hiện định lượng glucose máu để tầm soát tiểu đường thai kỳ

Xem thêm:

• Glucose trong máu tăng do đâu? Dấu hiệu và hướng điều trị
  

Nguyên nhân khiến chỉ số định lượng glucose máu bất thường

Thông qua xét nghiệm định lượng glucose máu, bác sĩ có thể phát hiện tình trạng tăng hoặc giảm đường huyết. Những bất thường này có thể liên quan đến nhiều nguyên nhân khác nhau.

Nguyên nhân khiến glucose máu giảm

Tình trạng hạ đường huyết có thể xảy ra trong các trường hợp sau:

• Bệnh lý tuyến tụy khiến cơ thể sản xuất quá nhiều insulin
• Chế độ ăn uống thiếu năng lượng kéo dài
• Lao động hoặc vận động quá mức
• Rối loạn chức năng tuyến thượng thận, tuyến giáp, gan hoặc tuyến yên
• Sau phẫu thuật cắt dạ dày
• Bệnh nhân tiểu đường sử dụng thuốc quá liều

Nguyên nhân khiến glucose máu tăng

Tăng đường huyết có thể do:

• Bệnh tiểu đường
• Viêm tụy
• Rối loạn tuyến thượng thận
• Bệnh lý tuyến yên
• Sử dụng thuốc chứa corticoid hoặc hormone kích thích vỏ thượng thận
• Nhiễm độc giáp
• Tình trạng căng thẳng kéo dài

Qua bài viết này của Bệnh viện Đa khoa Phương Đông, hy vọng đã cung cấp những thông tin hữu ích về định lượng glucose máu. Nếu Quý khách có bất kỳ thắc mắc nào có thể liên hệ BVĐK Phương Đông qua Hotline 1900 1806 hoặc Đặt lịch khám để được nhân viên tư vấn và hỗ trợ nhanh chóng.