Sinh thiết hạch dưới hướng dẫn siêu âm là gì? Khi nào cần thực hiện?

Hạch bạch huyết là gì?

Hạch bạch huyết là một thành phần quan trọng của hệ bạch huyết – hệ thống bao gồm các mạch và hạch phân bố khắp cơ thể, có nhiệm vụ vận chuyển dịch bạch huyết. Đây là loại dịch chứa các tế bào miễn dịch, đóng vai trò thiết yếu trong việc bảo vệ cơ thể trước các tác nhân gây bệnh.

Hệ thống hạch bạch huyết trong cơ thể người

Ghi chú: 

• Head and neck: Đầu và cổ
• Bloodstream: Dòng máu
• Armpit: Nách
• Groin: Vùng bẹn
• Back of the knees: Sau đầu gối

Các hạch bạch huyết hoạt động như những “bộ lọc sinh học”, giúp làm sạch dịch bạch huyết khi lưu thông qua hệ thống này. Tại đây, vi khuẩn, virus cũng như các tế bào bất thường, bao gồm tế bào ung thư, có thể bị giữ lại và tiêu diệt. Chính vì vậy, hạch bạch huyết còn được gọi là tuyến bạch huyết và giữ vai trò quan trọng trong hệ miễn dịch.

Hạch bạch huyết phân bố ở nhiều vị trí trên cơ thể, tuy nhiên đa số có kích thước nhỏ và không dễ nhận biết bằng tay. Trong một số trường hợp, hạch có thể sờ thấy rõ hơn tại các vùng:

• Cổ
• Dưới cánh tay
• Vùng háng

Xem thêm: 

• Cách nhận biết sưng hạch bạch huyết là gì? Báo hiệu bệnh lý gì?

Như thế nào là sinh thiết hạch?

Sinh thiết hạch là một thủ thuật xâm lấn nhằm lấy mẫu mô tại các hạch có dấu hiệu nghi ngờ bất thường để phục vụ chẩn đoán. Hệ thống hạch bạch huyết trong cơ thể bao gồm nhiều cấu trúc nhỏ, với số lượng ước tính khoảng 500 – 600 hạch, đóng vai trò quan trọng trong việc nhận diện và chống lại các tác nhân gây nhiễm trùng.

Sinh thiết, đặc biệt là sinh thiết hạch bạch huyết, được thực hiện nhằm đánh giá chính xác tình trạng bệnh lý cũng như mức độ tiến triển của bệnh trong cơ thể. Thông qua kết quả giải phẫu bệnh từ mẫu sinh thiết, bác sĩ có cơ sở khoa học để đưa ra chẩn đoán chính xác và xây dựng phác đồ điều trị phù hợp, tối ưu hiệu quả cho từng bệnh nhân.

Khi nào cần sinh thiết hạch dưới hướng dẫn siêu âm?

Sinh thiết hạch lympho dưới hướng dẫn siêu âm là kỹ thuật chẩn đoán quan trọng, thường được bác sĩ chỉ định khi cần xác định chính xác nguyên nhân gây sưng hạch hoặc nghi ngờ bệnh lý tiềm ẩn. Phương pháp này giúp phân tích mô bệnh học, từ đó hỗ trợ chẩn đoán và định hướng điều trị hiệu quả.

Sinh thiết hạch thường được cân nhắc thực hiện trong các trường hợp sau:

• Hạch có biểu hiện phản ứng bất thường, nghi ngờ nhiễm trùng hoặc viêm kéo dài.
• Các bệnh lý ác tính liên quan đến hệ lympho như lymphoma (u lympho) hoặc bạch cầu cấp.
• Lao hạch – một dạng lao ngoài phổi phổ biến.
• Hạch nghi ngờ di căn từ các ung thư nguyên phát ở cơ quan khác.
• Tình trạng sưng hạch liên quan đến một số bệnh ký sinh trùng, điển hình như nhiễm Trypanosoma,...

Chọc sinh thiết hạch tiền liệt tuyến dưới hướng dẫn của siêu âm

Tuy nhiên, không phải trường hợp nào cũng có thể thực hiện sinh thiết hạch. Phương pháp này có một số chống chỉ định cần lưu ý như sau:

• Người bệnh không thể hợp tác trong quá trình thực hiện, bao gồm trẻ nhỏ, bệnh nhân rối loạn tâm thần, hôn mê hoặc rối loạn ý thức.
• Bệnh nhân đang mắc các bệnh lý toàn thân nghiêm trọng hoặc có tình trạng suy hô hấp, tim mạch nặng.
• Người có rối loạn đông máu, làm tăng nguy cơ chảy máu trong và sau thủ thuật.
• Bệnh nhân có tiền sử dị ứng với thuốc gây tê hoặc gây mê.

Quy trình thực hiện sinh thiết hạch dưới hướng dẫn của siêu âm 

Sinh thiết hạch dưới hướng dẫn của siêu âm là một thủ thuật y khoa ít xâm lấn, giúp bác sĩ lấy được mẫu mô chuẩn xác từ hạch bạch huyết để chẩn đoán bản chất khối u (lành tính hay ác tính).

Dưới đây là các bước chi tiết trong quy trình thực hiện:

Chuẩn bị trước thủ thuật

• Hồ sơ và hội chẩn: Bác sĩ kiểm tra lại các kết quả chẩn đoán hình ảnh trước đó và các xét nghiệm đông máu để đảm bảo an toàn.
• Trao đổi với bệnh nhân: Giải thích về mục đích, các nguy cơ có thể xảy ra và ký cam kết thực hiện thủ thuật.
• Tư thế bệnh nhân: Bệnh nhân nằm trên giường thủ thuật với tư thế phù hợp sao cho vùng hạch cần sinh thiết bộc lộ rõ nhất (ví dụ: nằm ngửa, nghiêng đầu nếu là hạch cổ).

Các bước thực hiện chuyên môn

Quy trình thường kéo dài từ 15 đến 30 phút với các giai đoạn chính:

• Xác định vị trí: Bác sĩ sử dụng máy siêu âm để quét lại vùng hạch, đánh giá kích thước, hình thái và mạch máu xung quanh để chọn đường chọc kim an toàn nhất.
• Sát trùng và gây tê: Vùng da phía trên hạch được sát khuẩn kỹ lưỡng. Sau đó, bác sĩ tiến hành gây tê tại chỗ để bệnh nhân không cảm thấy đau trong suốt quá trình.
• Tiến hành sinh thiết: Bác sĩ đưa kim sinh thiết qua da vào vị trí hạch dưới sự giám sát trực tiếp của màn hình siêu âm. Điều này giúp kim đi chính xác vào vùng nghi ngờ và tránh làm tổn thương mạch máu hay các cơ quan lân cận. Mẫu mô được lấy ra (thường là 2-3 mẫu nhỏ) bằng dụng cụ chuyên dụng (súng bắn sinh thiết hoặc kim nhỏ tùy mục đích).
• Kiểm tra sau thủ thuật: Sau khi rút kim, bác sĩ sẽ ép nhẹ vào vị trí chọc kim trong vài phút để cầm máu và dán băng cá nhân.

Theo dõi sau sinh thiết

• Tại bệnh viện: Bệnh nhân được nghỉ ngơi và theo dõi tại chỗ khoảng 30 phút đến 1 tiếng để đảm bảo không có biến chứng chảy máu hay sưng đau bất thường.
• Tại nhà: Giữ vùng sinh thiết khô ráo trong vòng 24 giờ. Có thể có cảm giác hơi đau hoặc bầm tím nhẹ tại chỗ, thường sẽ tự hết sau vài ngày. Kết quả giải phẫu bệnh thường sẽ có sau khoảng 3 đến 5 ngày làm việc.

Lưu ý quan trọng: Nếu bạn thấy các dấu hiệu như chảy máu không ngừng, sưng tấy nhanh, sốt cao hoặc đau chói tại vùng sinh thiết, hãy liên hệ ngay với bác sĩ hoặc đến cơ sở y tế gần nhất.

Sinh thiết hạch dưới hướng dẫn của siêu âm có nguy hiểm không? 

Sinh thiết hạch dưới hướng dẫn của siêu âm là thủ thuật được thực hiện với sự hỗ trợ của hình ảnh thời gian thực, giúp bác sĩ xác định chính xác vị trí cần lấy mẫu. Nhờ đó, mức độ an toàn của phương pháp này được đánh giá cao và nguy cơ xảy ra biến chứng nghiêm trọng là rất thấp. Tuy nhiên, do đây vẫn là một thủ thuật có xâm lấn, người bệnh vẫn có thể gặp phải một số rủi ro nhất định sau khi thực hiện.

• Nhiễm trùng: Đây là biến chứng hiếm gặp, nhưng vẫn có khả năng xảy ra nếu vùng sinh thiết không được chăm sóc đúng cách sau thủ thuật.
• Đau và chảy máu: Người bệnh có thể cảm thấy đau nhẹ hoặc xuất hiện tình trạng chảy máu tại vị trí sinh thiết trong vài ngày đầu. Đây là phản ứng thường gặp và thường tự cải thiện theo thời gian.
• Tổn thương dây thần kinh: Trong quá trình lấy mẫu hạch, các dây thần kinh lân cận có thể bị ảnh hưởng, gây cảm giác tê bì hoặc giảm cảm giác trên da. Tình trạng này thường chỉ mang tính tạm thời và có thể kéo dài từ vài tuần đến vài tháng tùy từng trường hợp.

Câu hỏi thường gặp 

1. Sinh thiết hạch có tiềm ẩn rủi ro nào không?

Mặc dù là thủ thuật an toàn, ít xâm lấn, sinh thiết hạch vẫn tiềm ẩn một số rủi ro nhất định. Tuy nhiên, các biến chứng này thường hiếm gặp và có thể kiểm soát tốt nếu thực hiện tại cơ sở y tế uy tín. 

2. Bao lâu sau sinh thiết sẽ có kết quả?

Quá trình sinh thiết thường chỉ mất khoảng từ 3-5 ngày. Người bệnh có thể nhận được kết quả sinh thiết trong lần tái khám tiếp theo, khi đó bác sĩ tiến hành giải thích kết quả và đưa ra hướng điều trị phù hợp. 

3. Chi phí sinh thiết hạch là bao nhiêu?

Chi phí phụ thuộc vào nhiều yếu tố như tình trạng sức khỏe của bệnh nhân, kỹ thuật thực hiện, vị trí của hạch, cơ sở vật chất tại nơi thực hiện, trình độ chuyên môn và kinh nghiệm của bác sĩ, kỹ thuật viên,...nên có sự chênh lệch. Thông thường sẽ dao động từ vài trăm đến vài triệu đồng. Một số trường hợp đặc biệt người bệnh cần lấy mẫu sinh thiết ở các vị trí khác nhau nhiều lần, vì thế chi phí sẽ phát sinh nhiều hơn. 

Kết luận

Sinh thiết hạch dưới hướng dẫn siêu âm không chỉ giúp làm rõ nguyên nhân hạch bất thường mà còn đóng vai trò quyết định trong việc định hướng điều trị, đặc biệt với các bệnh lý nghiêm trọng. Việc hiểu đúng bản chất kỹ thuật và nhận biết thời điểm cần thực hiện sẽ giúp người bệnh chủ động hơn trong quá trình thăm khám, từ đó tránh bỏ lỡ “thời điểm vàng” để can thiệp hiệu quả.