Thoát vị bẹn trẻ em - Nguyên nhân và phương pháp điều trị hiệu quả

Thoát vị bẹn ở trẻ em là gì?

Thoát vị bẹn trẻ em là tình trạng các mô, cơ quan trong khoang bụng rò rỉ qua một lỗ trên lớp cơ của khoang bụng vào vùng bẹn, tạo thành một khối thoát vị.

Thoát vị bẹn thường gặp ở trẻ em và bé trai sinh non. Thoát vị bẹn bên phải phổ biến hơn thoát vị bẹn ở bên trái. Ở nam giới thoát vị khối tạng phổ biến nhất là ruột non, trong khi ở nữ giới thường là buồng trứng.

Độ tuổi phát hiện thoát vị thường không rõ ràng. Nó có thể được phát hiện ở trẻ em, thanh thiếu niên, thậm chí cả đàn ông đã lập gia đình, người già chỉ sau khi kiểm tra xem họ có bị thoát vị hay không mới được phát hiện. Bạn nên cho bé đi khám nếu con bạn có bất kỳ triệu chứng bất thường nào, bất kể độ tuổi xuất hiện các triệu chứng đó.

Ép vào phần thoát vị bẹn sẽ mềm và di chuyển đi chỗ khác 

Nguyên nhân thoát vị bẹn ở trẻ em

Thoát vị bẹn bẩm sinh là do khoang phúc mạc của trẻ em (nam giới) và ống bụng của trẻ em gái không được đóng lại hoặc bị tắc hoàn toàn. Ở một đứa trẻ bình thường, phúc mạc sẽ tự đóng lại ở cuối thai kỳ. Tuy nhiên, nếu vì lý do nào đó ống không được đóng lại và lỗ mở rộng, ruột và các cơ quan nội tạng có thể trồi lên bẹn (bìu) và gây thoát vị.

Trẻ bị thoát vị bẹn thường gặp ở bé trai hơn bé gái và thường xảy ra trong các trường hợp sau:

• Sinh non: do ống phúc mạc không đóng lại trước khi trẻ được sinh ra.
• Trẻ em bị thoát vị bẹn do cha mẹ hoặc anh chị em ruột của trẻ đã từng bị thoát vị bẹn.
• Ở trẻ em có tinh hoàn ẩn.
• Xơ nang.
• Ở khớp háng loạn sản phát triển.

Những triệu chứng nhận biết thoát vị bẹn trẻ em

Thoát vị ở trẻ em thường xuất hiện đầu tiên dưới dạng một chỗ phình ra ở bẹn. Sưng tấy này cũng có thể kéo dài đến bìu ở bé trai và đến vùng mu lớn ở bé gái. Sưng tấy tăng lên khi vận động mạnh, chạy, bồn chồn, ho hoặc co giật và thường biến mất khi trẻ nằm.

Trẻ mắc thoát vị bẹn có dấu hiệu sưng tấy và đau nhức ở bìu nổi lên

Ấn vào ống bẹn sờ thấy khối thoát vị mềm, không đau và có thể ép khối thoát vị tự di chuyển. Khi khối thoát vị bị nghẹt không thể quay trở lại niêm mạc khiến vùng lồi ra sưng tấy, đau nhức, đau bụng dữ dội. Trẻ bị sưng tấy sau đó buồn nôn và nôn.

Ngoài ra, trẻ có thể mắc một số bệnh lý xảy ra ở vùng bẹn và bìu như: xoắn tinh hoàn, tràn dịch tinh mạc, viêm tinh hoàn, viêm ống bẹn, bìu… Vì vậy, nếu thấy trẻ có những biểu hiện trên cha mẹ phải đưa trẻ đi khám càng sớm càng tốt. 

Thoát vị bẹn ở trẻ em có nguy hiểm không?

Mắc dù khi thoát vị không cản trở các hoạt động hàng ngày, nhưng không nên bỏ qua các triệu chứng của trẻ thoát vị bẹn. Vì khối thoát vị là dấu hiệu báo trước nguy cơ biến chứng nghẹt của khối thoát vị (thoát vị nghẹt ở bẹn). Thông thường trẻ sẽ đau, quấy khóc, đột nhiên cảm thấy khó chịu vì khối u phồng lên không chịu nổi. Nếu không nhanh chóng xử lý ruột sẽ bị thiếu máu và dễ bị hoại tử.

Các biến chứng thoát vị ở trẻ em nếu không được xử lý nhanh chóng có thể xảy ra chèn ép nội tạng hoặc thoát vị. Trẻ có thể bị đau vùng bẹn (bìu) cạnh chỗ thoát vị, nôn và khối thoát vị cứng, thậm chí vị trí thoát vị có thể sưng tấy, đỏ tấy. Đây cũng chính là trường hợp thường hay gọi là thoát vị bẹn cầm tù. 

Khi các mạch máu nghẹt tạng bị tổn thương làm hẹp vòng bẹn, vòng bẹn sâu dẫn đến hẹp vòng bẹn thì gọi là thoát vị bẹn, nghẹt háng. Nếu không được phát hiện sớm có thể dẫn đến hoại tử khối thoát vị, thậm chí gây tổn thương tinh hoàn do giảm lưu lượng máu đến tinh hoàn. Tiếp xúc lâu dài có thể gây ra máu trong phân, viêm phúc mạc và sốc. Các triệu chứng nghi ngờ bao gồm là khi trẻ khóc, đau dữ dội và các dấu hiệu tắc ruột như: nôn mửa, đầy hơi và đi đại tiện thường xuyên trong thời gian ngắn. Khi sờ khối thoát vị có cảm giác căng tức, bất động và rất đau khi ấn vào.

Điều trị bệnh thoát vị bẹn ở trẻ như thế nào?

Dựa vào kết quả thăm khám lâm sàng và các xét nghiệm hỗ trợ, bác sĩ chẩn đoán chính xác bệnh và đưa ra phương án điều trị thoát vị bẹn trẻ em hiệu quả.

Mổ hở vùng bẹn

Trước khi phẫu thuật háng, đứa trẻ được gây mê để giảm thiểu cơn đau trong quá trình phẫu thuật. Sau khi bác sĩ đặt ruột và các cơ quan vào túi thoát vị, họ rạch một đường nhỏ khoảng 2cm ở nếp gấp da của bụng dưới. Nếu nhìn rõ ống phúc mạc, bác sĩ soi kiểm tra và thắt ống.

Phẫu thuật nội soi thoát vị bẹn cho trẻ

Ngày càng có nhiều phụ huynh lựa chọn phương pháp phẫu thuật thoát vị nội soi cho con trẻ của họ. Bởi phương pháp này ít gây sang chấn đến mạch máu và ống phúc mạc, nên hạn chế tối đa ảnh hưởng đến khả năng sinh sản sau này của trẻ. Phẫu thuật nội soi không chỉ đảm bảo an toàn mà còn mang lại tính thẩm mỹ, không để lại sẹo nhờ vết mổ ngắn chỉ khoảng 2mm.

Sau khi đưa dụng cụ vào ổ bụng, nhờ có camera nội soi sẽ hỗ trợ bác sĩ để xem các mạch máu ở cả hai bên bẹn. Điều này đồng nghĩa với việc thắt ống dẫn tinh luôn diễn ra nhanh chóng và dễ dàng, đồng thời không bị lơ là hay nhầm lẫn với các cơ quan khác trong cùng một khu vực phẫu thuật.

Cách chăm sóc sau phẫu thuật thoát vị bẹn ở trẻ em

Chăm sóc trẻ sau khi mổ thoát vị bẹn ở trẻ em là việc làm rất quan trọng giúp, trẻ có trở lại hoạt động bình thường sau ca mổ nhanh hay chậm là do cách chăm sóc. Tùy theo phương pháp mổ, độ tuổi của trẻ và mức độ phức tạp của ca mổ mà có phương án điều trị, chăm sóc sau khi phẫu thuật khác nhau. 

Cụ thể chăm sóc trẻ sau khi phẫu thuật thoát vị bẹn trẻ em nên chú ý đến các vấn đề sau:

• Cần chắc chắn quan sát vết thương kỹ càng, giúp phát hiện bất kỳ triệu chứng bất thường nào. 
• Cho trẻ nghỉ ngơi hợp lý và ăn thức ăn dễ tiêu hóa.
• Đưa trẻ đi khám định kỳ để đảm bảo sức khỏe của trẻ ổn định và hồi phục hoàn toàn.
• Nếu trẻ có các biểu hiện như sốt cao, chảy máu từ vết thương, nôn trớ… cha mẹ nên nhanh chóng đưa con đến bệnh viện để được kiểm tra.

Chế độ ăn hằng ngày dễ tiêu hóa sau khi phẫu thuật 

Cách phòng ngừa nguy cơ mắc thoát vị bẹn ở trẻ em 

Thoát vị bẹn trẻ em là nguyên nhân bẩm sinh nên chỉ có thể phòng ngừa bệnh khi trẻ còn trong giai đoạn bào thai. Theo các chuyên gia, để giảm thiểu nguy cơ mắc bệnh cha mẹ cần lưu ý:

Các bài tập đơn giản, dễ thực hiện cho trẻ bị thoát vị bẹn 

Đối với trẻ bị thoát vị bẹn, cha mẹ có thể cho trẻ thực hiện các bài tập nhẹ nhàng, an toàn nhằm tăng cường sức mạnh cơ nhưng vẫn hạn chế tối đa áp lực lên vùng thoát vị. Việc tập luyện đúng cách không chỉ hỗ trợ cải thiện thể trạng mà còn giúp giảm nguy cơ tiến triển nặng hơn. Cụ thể:

Bài tập thở bụng

Bài tập thở bụng dành cho trẻ thoát vị bẹn

Đây là bài tập hít thở sâu giúp kích hoạt cơ bụng một cách nhẹ nhàng mà không cần vận động mạnh. Đồng thời, bài tập còn hỗ trợ trẻ kiểm soát nhịp thở tốt hơn và giảm áp lực lên vùng bụng.

Hướng dẫn:

• Cho trẻ nằm ngửa, đặt một tay lên bụng.
• Hướng dẫn trẻ hít sâu bằng mũi để bụng phồng lên, sau đó thở ra từ từ bằng miệng để bụng xẹp xuống.
• Lặp lại bài tập khoảng 5–10 lần mỗi lần tập.

Bài tập nâng chân thẳng

Bài tập này giúp tăng cường cơ bụng dưới và cơ đùi mà không tạo áp lực lớn lên vùng thoát vị, phù hợp cho trẻ trong giai đoạn cần vận động nhẹ.

Hướng dẫn:

• Cho trẻ nằm ngửa, giữ một chân duỗi thẳng và từ từ nâng lên khỏi mặt sàn khoảng 30 độ, sau đó hạ xuống nhẹ nhàng.
• Thực hiện lặp lại 5–10 lần cho mỗi chân.

Bài tập Kegel cho trẻ lớn hơn

Với những trẻ đã đủ nhận thức để làm theo hướng dẫn, bài tập Kegel có thể giúp củng cố cơ sàn chậu, từ đó giảm áp lực ổ bụng và hỗ trợ hạn chế nguy cơ tái phát thoát vị.

Hướng dẫn:

• Hướng dẫn trẻ siết chặt cơ sàn chậu (tương tự như khi nhịn tiểu), giữ trong vài giây rồi thả lỏng.
• Lặp lại 5–10 lần trong mỗi buổi tập.

Bài tập ngồi nhấc chân

Thao tác thực hiện bài tập ngồi nhấc chân

Đây là bài tập đơn giản giúp tăng cường nhóm cơ bụng mà không gây căng thẳng lên vùng thoát vị, phù hợp để thực hiện hàng ngày.

Hướng dẫn:

• Cho trẻ ngồi trên ghế, giữ lưng thẳng, từ từ nhấc một chân lên khỏi mặt sàn, giữ vài giây rồi hạ xuống.
• Lặp lại 5–10 lần cho mỗi chân.

Bài tập kéo giãn cơ nhẹ nhàng

Các động tác kéo giãn cơ đơn giản như ngồi cúi người về phía trước hoặc đứng cúi xuống chạm ngón chân giúp duy trì sự linh hoạt của cơ thể mà không làm tăng áp lực lên vùng bụng.

Kết luận

Đọc xong bài viết trên chắc hẳn bạn đã biết thoát vị bẹn ở trẻ em là gì. Để kịp thời nhận biết căn bệnh này ba mẹ nên chú ý đến những dấu hiệu và khi phát hiện ra các triệu chứng thoát vị bẹn ở trẻ em cần đưa trẻ đi khám ngay.

Nếu có thắc mắc nào về bệnh, quý khách hàng có thể để lại thông tin tại phần Đặt lịch khám để đặt lịch hoặc bấm máy gọi tới Hotline 1900 1806 của Phương Đông để được hỗ trợ.

Bài viết được tư vấn chuyên môn bởi PGS.TS.BS Nguyễn Anh Tuấn - Giám đốc Ngoại Khoa, Bệnh viện đa khoa Phương Đông.