Hạch bạch huyết là một phần quan trọng của hệ miễn dịch, có nhiệm vụ lọc vi khuẩn, virus và các tế bào bất thường trong cơ thể. Trong nhiều trường hợp, hạch có thể to lên bất thường hoặc kéo dài, khiến bác sĩ nghi ngờ các bệnh lý như viêm nhiễm, lao hạch, u lympho hoặc di căn ung thư. Để xác định chính xác nguyên nhân, một trong những phương pháp được sử dụng phổ biến hiện nay là sinh thiết hạch dưới hướng dẫn siêu âm. Đây là kỹ thuật hiện đại, ít xâm lấn, giúp lấy mẫu mô hạch để phân tích giải phẫu bệnh và đưa ra chẩn đoán chính xác
Sinh thiết hạch là gì?
Sinh thiết hạch là thủ thuật lấy mẫu tế bào hoặc mô từ hạch bạch huyết để phân tích dưới kính hiển vi. Mẫu bệnh phẩm sau khi lấy sẽ được gửi tới phòng xét nghiệm giải phẫu bệnh để xác định bản chất tổn thương, từ đó giúp bác sĩ chẩn đoán các bệnh lý như viêm hạch, lao hạch, lymphoma hoặc di căn ung thư. Khi thực hiện dưới hướng dẫn của siêu âm, bác sĩ có thể quan sát trực tiếp hạch trên màn hình, xác định chính xác vị trí cần sinh thiết và đưa kim vào đúng vùng tổn thương. Điều này giúp tăng độ chính xác của thủ thuật, đồng thời hạn chế tổn thương các cấu trúc lân cận như mạch máu hoặc thần kinh.
Hình ảnh siêu âm nghi ngờ có hạch bạch huyết bất thường của bệnh nhân
Các loại sinh thiết hạch dưới siêu âm
- Hiện nay, sinh thiết hạch dưới siêu âm thường được thực hiện bằng hai phương pháp chính.
- Chọc hút kim nhỏ (Fine Needle Aspiration – FNA) là kỹ thuật sử dụng kim nhỏ để hút các tế bào từ hạch. Mẫu thu được sẽ được phân tích bằng tế bào học. Phương pháp này ít đau, thực hiện nhanh và thường được chỉ định khi nghi ngờ hạch di căn từ các ung thư khác.
- Sinh thiết lõi kim (Core Needle Biopsy) sử dụng kim lớn hơn để lấy một mảnh mô nhỏ của hạch, cho phép đánh giá cấu trúc mô học đầy đủ. Phương pháp này thường được ưu tiên khi nghi ngờ u lympho hoặc các bệnh lý cần đánh giá mô học chi tiết.
Chỉ định sinh thiết hạch
- Hạch bạch huyết to kéo dài chưa rõ nguyên nhân
- Hạch có đặc điểm nghi ngờ ác tính trên siêu âm hoặc các phương tiện chẩn đoán hình ảnh khác
- Nghi ngờ di căn hạch ở bệnh nhân đã hoặc đang được chẩn đoán ung thư
- Nghi ngờ u lympho (lymphoma)
- Nghi ngờ lao hạch hoặc các bệnh nhiễm trùng đặc hiệu
Chống chỉ định
Mặc dù là thủ thuật tương đối an toàn, sinh thiết hạch vẫn có một số chống chỉ định tương đối, bao gồm:
- Rối loạn đông máu nặng hoặc bệnh nhân đang dùng thuốc chống đông chưa được kiểm soát
- Nhiễm trùng tại vùng da dự kiến chọc kim
- Bệnh nhân không hợp tác hoặc không thể nằm yên trong quá trình thực hiện thủ thuật
Trong nhiều trường hợp, các yếu tố này có thể được điều chỉnh trước khi tiến hành sinh thiết để đảm bảo an toàn cho người bệnh.
Chuẩn bị bệnh nhân
Trước khi thực hiện sinh thiết, bệnh nhân sẽ được khám lâm sàng và siêu âm đánh giá hạch để lựa chọn vị trí phù hợp. Bác sĩ cũng sẽ hỏi về tiền sử bệnh, các thuốc đang sử dụng, đặc biệt là thuốc chống đông hoặc thuốc ảnh hưởng đến đông máu.
Thông thường, sinh thiết hạch dưới siêu âm không yêu cầu nhịn ăn và được thực hiện dưới gây tê tại chỗ, do đó bệnh nhân vẫn tỉnh táo trong suốt quá trình thủ thuật.
Quy trình sinh thiết hạch dưới hướng dẫn siêu âm
Quy trình thường kéo dài khoảng 10–20 phút và bao gồm các bước chính
- Bác sĩ xác định vị trí hạch và đường chọc kim an toàn bằng siêu âm. 2. Vùng da được sát khuẩn và gây tê tại chỗ.
- Kim sinh thiết được đưa vào hạch dưới sự quan sát trực tiếp của siêu âm.
- Bác sĩ lấy mẫu tế bào hoặc mảnh mô từ hạch.
- Sau khi lấy mẫu, kim được rút ra, vị trí chọc kim được ép cầm máu và băng lại.
Nguy cơ và biến chứng
Sinh thiết hạch dưới siêu âm là thủ thuật có tỷ lệ biến chứng thấp. Một số biến chứng hiếm gặp có thể bao gồm:
- Đau nhẹ tại vị trí sinh thiết
- Chảy máu hoặc tụ máu nhỏ dưới da
- Nhiễm trùng tại chỗ
- Tổn thương cấu trúc lân cận (rất hiếm nhờ có hướng dẫn siêu âm)
Hầu hết các triệu chứng nếu có đều nhẹ và tự hết sau một thời gian ngắn.
Kết luận
Sinh thiết hạch dưới hướng dẫn siêu âm là một phương pháp chẩn đoán hiện đại, an toàn và hiệu quả trong đánh giá các bệnh lý hạch bạch huyết. Nhờ khả năng định vị chính xác tổn thương và lấy mẫu mô nhanh chóng, kỹ thuật này giúp bác sĩ xác định sớm bản chất bệnh lý và đưa ra chiến lược điều trị phù hợp, góp phần nâng cao hiệu quả chăm sóc và điều trị cho người bệnh.
Trung tâm Chẩn đoán hình ảnh và Điện quang can thiệp BVĐKQT Phương Đông là một trong những địa chỉ sinh thiết hạch uy tín, chất lượng hiện nay được nhiều người lựa chọn. Với đội ngũ chuyên gia, bác sĩ nhiều năm kinh nghiệm trong chẩn đoán, điều trị, tư vấn, bệnh viện nhận được sự tin tưởng của rất nhiều người bệnh đến đây thăm khám, chăm sóc sức khỏe.
Bệnh viện Đa khoa Phương Đông – Nâng niu từng sự sống luôn sẵn sàng đồng hành cùng bạn
Bài viết được tư vấn chuyên môn bởi: BsCK2: Ngô Quang Định, Ths. Bsnt Trần Văn Giang; BSCK: Nguyễn Việt Hà - Trung tâm Chẩn đoán hình ảnh và Can thiệp mạch, Bệnh viện Đa khoa Phương Đông
