Tắc mạch não là gì? Vai trò của chẩn đoán hình ảnh trong chẩn đoán và sàng lọc?

Thu Hiền

30-03-2026

goole news
16

Tắc mạch não là tình trạng một mạch máu dẫn máu lên não bị tắc nghẽn. Khi máu không thể lưu thông, phần não do mạch máu đó nuôi dưỡng sẽ bị thiếu oxy và chất dinh dưỡng, dẫn đến tổn thương hoặc chết tế bào đây là tình trạng nhồi máu não.

Tắc mạch não

Tắc mạch não là tình trạng một mạch máu dẫn máu lên não bị tắc nghẽn. Khi máu không thể lưu thông, phần não do mạch máu đó nuôi dưỡng sẽ bị thiếu oxy và chất dinh dưỡng, dẫn đến tổn thương hoặc chết tế bào đây là tình trạng nhồi máu não.

Nguyên nhân gây tắc mạch máu não

  • Xơ vữa động mạch: Đây là nguyên nhân phổ biến nhất dẫn đến tắc mạch máu não. Trong đó do xơ vữa các mạch máu lớn ngoài sọ, hay trong sọ hoặc tắc các nhánh động mạch xuyên nằm trong não. Các mảng xơ vữa loét ra gây tắc mạch cấp tính hoặc hẹp từ từ gây tắc mạn tính.
  • Huyết khối: do cục máu đông di chuyển gây bít tắc lòng mạch ( thường gặp do bệnh van tim và bong các mảng xơ vữa từ các mạch lớn).

Dấu hiệu nhận biết thường gặp

Tắc mạch não thường xuất hiện rất đột ngột. Một số dấu hiệu cảnh báo phổ biến gồm:

  • Yếu hoặc liệt một bên mặt, tay hoặc chân.
  • Nói khó, nói ngọng hoặc không nói được.
  • Méo miệng.
  • Nhìn mờ hoặc mất thị lực một bên.
  • Chóng mặt, mất thăng bằng.
  • Đau đầu dữ dội bất thường.
  • Hôn mê.

Biến chứng của bệnh tắc nghẽn mạch máu não

Tắc nghẽn mạch máu não sẽ gây ra đột quỵ nhồi máu não Những biến chứng có thể gặp phải bao gồm:

  • Liệt nửa người: Biến chứng này vô cùng nặng nề và nguy hiểm, khiến người bệnh không thể cử động và không tự làm được những việc cá nhân. Người bệnh không sinh hoạt được như bình thường và dẫn đến tàn phế.
  • Rối loạn ngôn ngữ:  Người bệnh có thể không nói được hoặc không hiểu người khác nói hoặc xảy ra cả hai cùng lúc, gây cản trở trong giao tiếp và sinh hoạt hằng ngày của người bệnh.
  • Hôn mê và tử vong .

Như vậy chúng ta có thể thấy tắc mạch máu não là một bệnh lý vô cùng nghiêm trọng và cần được kịp thời chẩn đoán và điều trị để không gây nên những biến chứng nguy hiểm.

Làm thế nào để sàng lọc chẩn đoán sớm tắc mạch não trước khi xảy ra tắc nghẽn mạch máu não gây ra đột quỵ nhồi máu não?

Hẹp tắc mạch não có thể được xác định một cách chính xác qua các kỹ thuật chẩn đoán hình ảnh.  Thông qua hình ảnh được ghi lại, bác sĩ có thể xem được tình trạng các động mạch lớn, mạch máu nhỏ và cả nhu mô não. 

Chẩn đoán sớm tắc mạch não bằng chẩn đoán hình ảnh như thế nào ?

Trong chẩn đoán và sàng lọc bệnh lý tắc mạch máu não bằng chẩn đoán hình ảnh có các phương pháp chính:  

  • Siêu âm doppler tim, mạch máu.
  • Chụp cắt lớp vi tính sọ não thường quy ( CT sọ não) và chụp cắt lớp vi tính mạch máu não (chụp CTA).
  • Chụp cộng hưởng từ sọ não.

Siêu âm Doppler tim, mạch máu

  • Ưu điểm: chi phí thấp, đánh giá hiệu quả tình trạng xơ vữa của các mạch máu bên ngoài và có thể gợi ý tình trạng hẹp của mạch trong sọ. cũng như tình trạng tim mạch.
  • Nhược điểm: với mạch máu nuôi não thì chỉ đánh giá được các mạch máu vùng ngoài sọ.

Bệnh nhân nữ có triệu chứng yếu nửa người trái, các bác sỹ siêu âm thấy động mạch cảnh và động mạch đốt sống đoạn bên ngoài sọ không có xơ vữa trên siêu âm 2D nhưng trên siêu âm doppler xung, phổ doppler lại tăng trở kháng, rất gợi ý có hẹp ở đoạn trong sọ. 

Chụp MRI

Đây là một phương pháp có độ chính xác cực cao trong chẩn đoán sớm và sàng lọc tắc mạch não.

Máy chụp MRI hiện đại với cường độ từ trường lên đến 3 Tesla tại bệnh viện đa khoa Phương Đông.


Ưu điểm: 

  • Hình ảnh chất lượng cao cho phép chẩn đoán rất sớm nhồi máu đôi khi chỉ vài chục phút sau khi xảy ra tắc mạch.
  • Có chuỗi xung mạch máu đánh giá rất tốt tình trạng hẹp mạch máu, ngoài ra còn có thể đánh giá được các túi phình mạch máu não.
  • Sử dụng sóng điện từ nên không có phóng xạ, rất thích hợp cho sàng lọc chẩn đoán.

Nhược điểm: 

  • Thời gian lâu.
  • Chi phí cao hơn các phương pháp khác.
  • Những ai có dị vật kim loại trong người có thể chống chỉ định.
  • Chuỗi xung mạch hay nhiễu, đánh giá độ chính xác kém so với CT mạch máu.

Vẫn là bệnh nhân nữ ở trên sau đó được đưa đi chụp MRI tại Bệnh viện đa khoa Phương Đông : 

Hình ảnh các ổ nhồi máu tại thùy đảo, thùy thái dương bên phải và cầu nãoHình ảnh các ổ nhồi máu tại thùy đảo, thùy thái dương bên phải và cầu não

Trên chuỗi xung mạch máu (TOF 3D) thấy tắc hoàn toàn động mạch não giữa hai bên và động mạch đốt sống bên trái.

Ngoài ra MRI còn có thể phát hiện các ổ phình và dị dạng mạch máu đây là nguyên nhân phổ biến nhất gây đột quỵ ở người trẻ tuổi :

Bệnh nhân nam trẻ, 43 tuổi, hoàn toàn khỏe mạnh, đi khám sàng lọc đột quỵ tại BVĐK Phương Đông. Các chuyên gia tại khoa CĐHA đã phát hiện túi phình động mạch não kích thước ~ 7mm, nếu không được phát hiện và điều trị, túi phình này có thể vỡ và gây đột quỵ, để lại  hậu quả vô cùng nặng nề không chỉ cho khách hàng mà còn khiến hạnh phúc một gia đình sụp đổ.


Bệnh nhân 66 tuổi đi sàng lọc đột quỵ tại bệnh viện đa khoa Phương Đông phát hiện ổ dị dạng mạch (AVM) giống như búi giun. Nếu không được phát hiện và điều trị, ổ dị dạng này có thể vỡ và gây hậu quả vô cùng nặng nề.

Chụp cắt lớp vi tính ( CT) thường quy và chụp cắt lớp vi tính mạch máu (CTA) 

Ưu điểm: 

  • Chụp rất nhanh, dùng trong trường hợp cấp cứu.
  • Với  cắt lớp vi tính mạch máu (CTA) hình ảnh mạch máu rất rõ nét, giúp chẩn đoán chính xác mức độ hẹp mạch não.
  • Có thể dùng khi bệnh nhân có dị vật kim loại.

Nhược điểm: 

    • Phát hiện nhồi máu não chậm hơn MRI.
    • Với chụp CTA phải dùng thuốc cản quang.
    • Tia X là phóng xạ chụp nhiều không tốt cho sức khỏe. 

 

  • Hiện tại BVĐK Phương Đông có triển khai máy CT Photon hiện đại bậc nhất thế giới giúp tăng chất lượng hình ảnh và giảm phần lớn liều phóng xạ, hỗ trợ tốt hơn cho sàng lọc đột quỵ.

 

Máy CT Photon với công nghệ lượng tử hiện đại bậc nhất thế giới, cùng với đội ngũ chuyên gia có trình độ cao và giàu kinh nghiệm giúp sàng lọc và chẩn đoán sớm các bệnh lý hiểm nghèo như đột quỵ, ung thư.

Vùng màu đen tương ứng vị trí nhồi máu của bệnh nhân trên phim chụp cắt lớp vi tính(CT) .

Bệnh nhân nam 30 tuổi xuất hiện đau đầu nhiều, chụp mạch máu não (CTA) trên máy CT Photon tại BVĐK Phương Đông. Các chuyên gia đã phát hiện thấy có hẹp 87% diện tích động mạch cảnh trong trái.

Hiện tại đây là phương pháp tối ưu nhất trên thế giới trong việc sàng lọc đánh giá xơ vữa, hẹp tắc mạch máu.

Phòng ngừa tắc nghẽn mạch máu não

 Dù có công nghệ chẩn đoán hình ảnh ngày càng hiện đại cùng với đội ngũ chuyên gia nhiều kinh nghiệm thì phòng bệnh vẫn luôn là quan trọng nhất. Một số biện pháp giúp giảm nguy cơ tắc mạch não gồm:

  • Kiểm soát huyết áp và đường huyết
  • Điều trị tốt các bệnh tim mạch
  • Không hút thuốc lá
  • Hạn chế rượu bia
  • Ăn uống lành mạnh, giảm muối và chất béo
  • Tập thể dục đều đặn
  • Khám sức khỏe định kỳ

Kết luận

Tắc mạch não là một bệnh lý nguy hiểm nhưng hoàn toàn có thể phòng ngừa nếu được phát hiện và điều trị sớm. Các phương tiện chẩn đoán hình ảnh hiện đại cũng như những chuyên gia giàu kinh nghiệm đóng vai trò quan trọng nhất trong việc giúp xác định nhanh nguyên nhân đột quỵ, đánh giá tổn thương não và lựa chọn phương pháp điều trị phù hợp.

 

14

Bài viết hữu ích?

Đăng ký nhận tư vấn

Vui lòng để lại thông tin và nhu cầu của Quý khách để được nhận tư vấn

19001806 Đặt lịch khám