Tê bì ngón tay út, yếu lực cầm nắm hay cảm giác châm chích dọc cẳng tay có thể là những dấu hiệu sớm của tổn thương dây thần kinh trụ. Khi dây thần kinh này bị chèn ép hoặc tổn thương, các chức năng vận động và cảm giác của bàn tay sẽ dần suy giảm, thậm chí có thể dẫn đến teo cơ và biến dạng bàn tay nếu không được xử trí kịp thời.
Nhận biết vị trí của dây thần kinh trụ
Dây thần kinh trụ (ulnar nerve), thường được nhiều người gọi quen là dây thần kinh ở vùng “xương khuỷu tay”, là một trong ba dây thần kinh chính của cánh tay. Dây thần kinh này xuất phát từ đám rối thần kinh cánh tay, sau đó chạy dọc xuống cánh tay và đi ra phía sau khuỷu tay. Tại khuỷu, dây thần kinh trụ đi qua rãnh ròng rọc phía sau lồi cầu trong xương cánh tay, vòng quanh vùng khuỷu rồi tiếp tục đi ra phía trước cẳng tay. Từ đây, dây thần kinh chạy dọc xuống cổ tay, đi qua vùng xương đậu (pisiform) và cuối cùng chia thành hai nhánh tận gồm nhánh vận động và nhánh cảm giác để chi phối cho bàn tay.
Về chức năng vận động, dây thần kinh trụ có vai trò điều khiển nhiều nhóm cơ quan trọng ở cẳng tay và bàn tay, bao gồm cơ gấp cổ tay trụ, cơ gấp sâu các ngón tay, các cơ vùng ô mô út, các cơ gian cốt ở bàn tay, cơ giun thứ ba và thứ tư, cùng với cơ khép ngón cái. Nhờ đó, dây thần kinh trụ giúp thực hiện các động tác tinh tế của bàn tay như gấp ngón, khép ngón và phối hợp vận động các ngón tay.
Về chức năng cảm giác, dây thần kinh trụ đảm nhiệm việc truyền cảm giác cho vùng mặt lưng cổ tay, một phần lưng bàn tay, bờ trong của bàn tay, toàn bộ ngón tay út và phần trong của ngón áp út. Chính vì vậy, khi dây thần kinh trụ bị chèn ép hoặc tổn thương, người bệnh thường xuất hiện các triệu chứng như tê bì, giảm cảm giác hoặc yếu lực ở khu vực hai ngón tay này.
Có nhiều yếu tố khác nhau có thể gây tổn thương dây thần kinh trụ – dây thần kinh quan trọng giúp kiểm soát cảm giác và vận động ở cẳng tay, bàn tay và một số ngón tay. Những nguyên nhân thường gặp bao gồm:
Nguyên nhân gây tổn thương dây thần kinh trụ
Chấn thương do tai nạn: Các tai nạn như va chạm mạnh, tai nạn giao thông, té ngã hoặc chấn thương khi chơi thể thao có thể tạo áp lực lớn lên vùng khuỷu tay – nơi dây thần kinh trụ đi qua. Trong một số trường hợp nghiêm trọng, dây thần kinh có thể bị kéo căng, chèn ép hoặc thậm chí đứt. Khi dây thần kinh trụ bị tổn thương, người bệnh thường xuất hiện các triệu chứng như đau nhức, tê bì hoặc giảm cảm giác ở cẳng tay và bàn tay, làm suy giảm khả năng cầm nắm và thực hiện các hoạt động sinh hoạt hàng ngày.
Sai tư thế trong thời gian dài: Việc duy trì những tư thế không phù hợp trong thời gian dài, chẳng hạn như chống khuỷu tay lên bàn, gập khuỷu tay quá mức hoặc lặp đi lặp lại các động tác khiến dây thần kinh trụ bị căng, có thể gây chèn ép thần kinh. Tình trạng này thường gặp ở người làm việc văn phòng, người sử dụng máy tính nhiều hoặc lao động chân tay thực hiện các động tác lặp lại. Vì vậy, việc điều chỉnh tư thế làm việc đúng cách và nghỉ ngơi hợp lý đóng vai trò quan trọng trong việc hạn chế nguy cơ tổn thương dây thần kinh trụ.
Viêm hoặc chèn ép thần kinh: Dây thần kinh trụ cũng có thể bị ảnh hưởng khi các mô xung quanh như gân, cơ hoặc cấu trúc xương gây áp lực lên đường đi của dây thần kinh. Tình trạng viêm hoặc chèn ép này làm gián đoạn quá trình truyền tín hiệu thần kinh từ não đến bàn tay, dẫn đến cảm giác đau, tê hoặc yếu ở cẳng tay và bàn tay. Những người mắc các bệnh lý như viêm khớp, viêm bao gân hoặc hội chứng chèn ép thần kinh thường có nguy cơ gặp phải tình trạng này cao hơn.
Khi dây thần kinh trụ bị tổn thương, người bệnh có thể xuất hiện nhiều biểu hiện đặc trưng liên quan đến vận động và cảm giác ở bàn tay. Những triệu chứng này thường ảnh hưởng rõ rệt đến chức năng cầm nắm và sự linh hoạt của các ngón tay. Một số dấu hiệu thường gặp bao gồm:
Dấu hiệu bàn tay vuốt trụ: Các cơ gian cốt và cơ giun của bàn tay bị teo, làm khớp bàn – ngón bị duỗi quá mức trong khi các khớp liên đốt lại gấp lại, tạo nên hình dạng giống như bàn tay đang “vuốt”. Tình trạng này thường thấy rõ nhất ở ngón nhẫn và ngón út.
Biến đổi hình dạng bàn tay: Các ngón tay có xu hướng dạng nhẹ ra ngoài. Cơ vùng mô út bị teo nhỏ và dẹt, đồng thời các khe gian cốt lõm xuống khiến xương bàn tay lộ rõ hơn bình thường.
Giảm khả năng nắm bàn tay: Khi thực hiện động tác nắm tay, ngón nhẫn, ngón út và một phần ngón giữa thường không thể gập hoàn toàn, làm giảm lực cầm nắm.
Dấu hiệu kẹp giấy (dấu Froment): Khi kẹp một tờ giấy giữa ngón cái và ngón trỏ, do cơ khép ngón cái bị liệt nên người bệnh không thể giữ tờ giấy bằng ngón cái duỗi thẳng. Thay vào đó, họ phải gấp ngón cái tại khớp liên đốt để giữ tờ giấy.
Rối loạn cảm giác: Người bệnh có thể bị giảm hoặc mất cảm giác tại ngón út, vùng mô út và một nửa ngón nhẫn, đây là khu vực cảm giác do dây thần kinh trụ chi phối.
Tổn thương dây thần kinh trụ, cũng như các dạng tổn thương thần kinh ngoại biên khác, thường được phân loại theo hệ thống Seddon với ba mức độ tổn thương khác nhau. Việc lựa chọn phương pháp điều trị phụ thuộc vào mức độ tổn thương của dây thần kinh và khả năng phục hồi tự nhiên của cơ thể.
Điều trị bảo tồn tại nhà cho bệnh nhân bị tổn thương dây thần kinh trụ
Điều trị bảo tồn thường là lựa chọn đầu tiên đối với người bệnh bị tổn thương dây thần kinh trụ ở mức độ nhẹ hoặc trung bình. Phương pháp này tập trung vào việc giảm áp lực lên dây thần kinh và tạo điều kiện để mô thần kinh tự phục hồi. Người bệnh được khuyến cáo nghỉ ngơi hợp lý, kết hợp đeo nẹp cố định vùng tay hoặc khuỷu tay để hạn chế các cử động gây chèn ép. Việc duy trì tư thế ổn định trong một khoảng thời gian nhất định giúp giảm đau, hạn chế cảm giác tê bì và ngứa ran ở các ngón tay, đồng thời hỗ trợ quá trình hồi phục tự nhiên của dây thần kinh.
Trong trường hợp tổn thương dây thần kinh trụ nghiêm trọng hoặc khi điều trị bảo tồn không mang lại hiệu quả, bác sĩ có thể chỉ định phẫu thuật giải phóng dây thần kinh trụ. Mục tiêu của phương pháp này là loại bỏ hoặc giảm bớt các yếu tố gây chèn ép lên dây thần kinh, từ đó cải thiện tình trạng đau, tê bì và suy giảm chức năng bàn tay. Sau phẫu thuật, nhiều bệnh nhân có thể phục hồi khả năng vận động và sinh hoạt gần như bình thường nếu được điều trị và theo dõi đúng cách.
Phục hồi chức năng đóng vai trò quan trọng trong quá trình điều trị tổn thương dây thần kinh trụ, đặc biệt sau giai đoạn điều trị bảo tồn hoặc sau phẫu thuật. Các bài tập vật lý trị liệu nhẹ nhàng, chẳng hạn như bài tập co – duỗi khớp, tăng cường sức mạnh cơ tay và cải thiện độ linh hoạt, giúp phục hồi khả năng vận động và hạn chế tình trạng yếu cơ. Việc luyện tập cần được thực hiện đều đặn và theo hướng dẫn của bác sĩ hoặc chuyên gia vật lý trị liệu để đạt hiệu quả tối ưu và giảm nguy cơ tái phát.
Chế độ dinh dưỡng hợp lý cũng góp phần quan trọng trong quá trình phục hồi tổn thương thần kinh. Việc bổ sung các vitamin nhóm B, vitamin C, vitamin D cùng các khoáng chất thiết yếu có thể hỗ trợ tăng cường hệ miễn dịch và thúc đẩy quá trình tái tạo mô thần kinh. Một chế độ ăn cân đối, giàu dưỡng chất không chỉ giúp cơ thể nhanh hồi phục mà còn cải thiện sức khỏe tổng thể, tạo điều kiện thuận lợi cho hoạt động của hệ thần kinh và nâng cao khả năng phục hồi sau tổn thương.
Tổn thương dây thần kinh trụ không chỉ gây tê bì hay khó chịu ở bàn tay mà còn có thể ảnh hưởng trực tiếp đến khả năng vận động và sinh hoạt hằng ngày. Khi các triệu chứng kéo dài hoặc ngày càng rõ rệt, việc thăm khám sớm giúp xác định nguyên nhân chèn ép và lựa chọn phương pháp điều trị phù hợp, từ điều trị bảo tồn đến can thiệp chuyên sâu nếu cần thiết. Chủ động nhận biết và xử lý kịp thời chính là cách tốt nhất để bảo vệ chức năng bàn tay và hạn chế những tổn thương thần kinh khó hồi phục về sau.
BỆNH VIỆN ĐA KHOA PHƯƠNG ĐÔNG
Địa chỉ: Số 9, Phố Viên, Phường Đông Ngạc, Thành phố Hà Nội, Việt Nam
Tổng đài tư vấn: 19001806
Website: https://benhvienphuongdong.vn
Lưu ý: Thông tin trong bài viết chỉ mang tính chất tham khảo, vui lòng liên hệ với Bác sĩ, Dược sĩ hoặc chuyên viên y tế để được tư vấn cụ thể.
Tổn thương dây thần kinh trụ không chỉ gây tê bì hay khó chịu ở bàn tay mà còn có thể ảnh hưởng trực tiếp đến khả năng vận động...
