Tryptophan là một chất có tác dụng hiệu quả trong việc cải thiện chất lượng giấc ngủ và sức khỏe tâm thần. Một trong những cách giúp cơ thể có sức khỏe tinh thần tốt hơn bằng cách bổ sung các loại thực phẩm chứa nhiều tryptophan. Để hiểu rõ hơn về loại axit amin này, cùng Bệnh viện Đa khoa Phương Đông tìm hiểu chi tiết qua bài viết sau.
Tryptophan là một trong 9 loại axit amin quan trọng đối với cơ thể do Frederick Hopkins khám phá ra vào năm 1901. Cơ thể không thể tự tổng hợp các loại axit amin này mà cần được bổ sung qua các thực phẩm hàng ngày.
Tryptophan là một thành phần tham gia vào quá trình tạo nên protein, đồng thời đây cũng là tiền chất của phân tử hydroxytryptophan (5-HTP) được sản xuất bởi não. Phân tử này giúp kích thích tạo ra hormone dễ chịu (serotonin).
Tryptophan có 2 dạng là D-tryptophan và L-tryptophan, trong đó dạng L thường có trong tự nhiên (các loại thực phẩm) và dạng D được tổng hợp trong phòng thí nghiệm.
Tryptophan có công dụng chính là cân bằng nội tiết tố và giúp cải thiện tâm trạng. Những loại thực phẩm chứa nhiều tryptophan giúp sức khỏe tinh thần trở nên tốt hơn, chống lại sự lo lắng, thức đẩy cảm xúc bình tĩnh và hỗ trợ giấc ngủ. Bên cạnh đó, tryptophan cũng giúp đốt cháy chất béo, giảm cảm giác thèm đồ ngọt và carb.
Tryptophan là một thành phần tham gia vào quá trình tạo nên protein
Chất lượng giấc ngủ không tốt, ngủ không đủ giấc có thể ảnh hưởng đến sức khỏe tinh thần như giảm khả năng tập trung, trí nhớ kém, có nguy cơ mắc bệnh trầm cảm,... Tryptophan giúp cải thiện tình trạng này, thúc đẩy giấc ngủ. Khi tryptophan đi vào cơ thể, chất này được chuyển hóa thành serotonin dẫn truyền thần kinh và cuối cùng là melatonin - hormone giúp điều chỉnh chu kỳ ngủ. Chính vì vậy, tinh thần sẽ được thư giãn và dễ đi vào giấc ngủ.
Tryptophan còn giống như thuốc tự nhiên giúp chống lại căn bệnh trầm cảm, giảm lo âu và triệu chứng căng thẳng khác. Trên thực tế, lượng tryptophan thấp có thể khiến tâm trạng trở nên không vui vẻ, hạnh phúc, đặc biệt nếu thiếu trầm trọng sẽ làm tăng hành vi gây hấn, bốc đồng.
Bổ sung tryptophan như thói quen giúp thúc đẩy cảm giác bình tĩnh, hạnh phúc lâu dài và có giấc ngủ sâu và trọn vẹn hơn.
Sự thiếu hụt tryptophan gây ra tình trạng đau đầu, đau nửa đầu do căng thẳng trầm trọng. Do đó, tăng tổng hợp tryptophan sẽ giúp giảm triệu chứng đau đầu, đau nửa đầu kèm khó tiêu, buồn nôn, nhạy cảm với ánh sáng,...
Vì tryptophan có tác động đến quá trình tổng hợp serotonin, do đó việc nồng độ axit amin bị giảm trong máu sẽ gây ra các triệu chứng ADHD. Sự thiếu hụt tryptophan trong chế độ ăn sẽ làm giảm khả năng chú ý, đồng thời bổ sung đủ trong chế độ ăn của trẻ.
Mức tryptophan thấp gây hại cho trí nhớ dài hạn, đặc biệt đối với ký ức về sự kiện hay những trải nghiệm. Lý do là bởi mức tryptophan thấp làm giảm serotonin, đây là chất quan trọng trong việc cải thiện trí nhớ.
Giúp cải thiện trí nhớ hiệu quả
Tryptophan đóng vai trò quan trọng trong việc hỗ trợ giảm cân theo hướng lành mạnh thông qua mối liên hệ chặt chẽ với serotonin. Khi nồng độ serotonin trong cơ thể được duy trì ở mức ổn định, cảm giác lo âu và thèm ăn có xu hướng giảm xuống, đồng thời quá trình trao đổi chất cũng được cải thiện. Nhờ đó, cơ thể dễ dàng kiểm soát cân nặng, góp phần hạn chế nguy cơ thừa cân và béo phì.
Bên cạnh đó, tryptophan còn tham gia vào quá trình tổng hợp niacin, một dạng vitamin B cần thiết cho chuyển hóa năng lượng. Niacin giúp cơ thể chuyển đổi các chất dinh dưỡng đa lượng như chất béo, protein và carbohydrate thành năng lượng, đồng thời hỗ trợ hình thành hormone và enzyme liên quan đến điều hòa cảm giác thèm ăn.
Trong y văn, L-tryptophan thường được nhắc đến như một dạng bổ sung có thể hỗ trợ cải thiện tâm trạng, chất lượng giấc ngủ và sức khỏe tinh thần. Một số đối tượng thường được đề cập bao gồm: Người mắc rối loạn ám ảnh cưỡng chế, trầm cảm, rối loạn cảm xúc lưỡng cực hoặc phụ nữ gặp rối loạn cảm xúc liên quan đến hội chứng tiền kinh nguyệt.
Tuy nhiên, hiện nay vẫn chưa có đủ bằng chứng khoa học thống nhất để khẳng định tryptophan có tác dụng điều trị bệnh lý một cách trực tiếp. Nhiều nghiên cứu vẫn tồn tại sự khác biệt và chưa đi đến kết luận cuối cùng. Do đó, có thể hiểu rằng tryptophan chỉ đóng vai trò hỗ trợ cải thiện triệu chứng và nâng cao chất lượng sống, không được xem là thuốc và không thể thay thế các phác đồ điều trị y khoa.
Xem thêm:
Tryptophan hiện diện tự nhiên trong nhiều loại thực phẩm quen thuộc hằng ngày, bao gồm:
Ngoài thực phẩm tự nhiên, tryptophan cũng có mặt với hàm lượng cao trong các sản phẩm bổ sung dinh dưỡng như whey protein, sữa tăng cân hoặc EAA, giúp đáp ứng nhu cầu ở những người có chế độ ăn chưa cân đối.
Nguồn thực phẩm giàu tryptophan
Nhu cầu tryptophan ở mỗi người không giống nhau và phụ thuộc vào nhiều yếu tố như cân nặng, độ tuổi, tình trạng sức khỏe, hệ tiêu hóa và khả năng hấp thu của cơ thể.
Theo các khuyến nghị phổ biến hiện nay, liều bổ sung tryptophan thường dao động từ 0.5-5gram/ngày. Trong đó, mức 2 gram được xem là liều lượng thông dụng và phù hợp với đa số đối tượng. Một số người trưởng thành khỏe mạnh có thể sử dụng liều tối đa 5 gram mỗi ngày mà vẫn đảm bảo an toàn.
Trường hợp chế độ ăn không cung cấp đủ tryptophan, việc sử dụng thực phẩm chức năng là một giải pháp hỗ trợ. Tuy nhiên, để đảm bảo an toàn và hiệu quả, người dùng nên tham khảo ý kiến bác sĩ hoặc chuyên gia y tế trước khi sử dụng.
Việc bổ sung Tryptophan vượt quá nhu cầu hoặc không đúng chỉ định có thể dẫn đến một số tác dụng phụ như:
Đặc biệt, nguy cơ gặp tác dụng phụ có thể tăng cao nếu người dùng đang sử dụng các loại thuốc ảnh hưởng đến nồng độ serotonin, chẳng hạn như thuốc chống trầm cảm.
Tryptophan là một axit amin thiết yếu có vai trò quan trọng đối với sức khỏe thể chất và tinh thần. Khi được bổ sung với liều lượng hợp lý, dưỡng chất này mang lại nhiều lợi ích tích cực cho cơ thể. Tuy nhiên, việc sử dụng cần có kiểm soát, tránh lạm dụng và tuyệt đối không xem tryptophan là thuốc điều trị hay thay thế thuốc chữa bệnh.
Qua bài viết này của Bệnh viện Đa khoa Phương Đông, hy vọng đã cung cấp những thông tin hữu ích về tryptophan. Nếu Quý khách có nhu cầu thăm khám có thể liên hệ BVĐK Phương Đông qua Hotline 1900 1806 hoặc Đặt lịch khám để được nhân viên tư vấn và hỗ trợ nhanh chóng.
BỆNH VIỆN ĐA KHOA PHƯƠNG ĐÔNG
Địa chỉ: Số 9, Phố Viên, Phường Đông Ngạc, Thành phố Hà Nội, Việt Nam
Tổng đài tư vấn: 19001806
Website: https://benhvienphuongdong.vn
Lưu ý: Thông tin trong bài viết chỉ mang tính chất tham khảo, vui lòng liên hệ với Bác sĩ, Dược sĩ hoặc chuyên viên y tế để được tư vấn cụ thể.
Valine là một axit amin thiết yếu, chúng là một trong ba axit amin thiết yếu gồm valine, leucine và isoleucine đóng vai trò quan trọng với sức khỏe
