Tụ máu dưới da là gì?
Tụ máu dưới da là tình trạng thường gặp sau chấn thương, va đập hoặc té ngã. Khi da hoặc mô dưới da bị tác động mạnh, các mao mạch nhỏ bên dưới da có thể bị vỡ. Máu từ các mao mạch này rò rỉ ra ngoài và lan vào mô xung quanh, tạo thành các vết bầm tím nhìn thấy rõ trên bề mặt da.
Khác với vết thương hở, da trong trường hợp tụ máu dưới da không bị rách nên máu không chảy ra ngoài. Thay vào đó, máu sẽ chảy vào các mô xung quanh, tạo thành mảng bầm. Ở đa số trường hợp nhẹ, tình trạng này không gây nguy hiểm và có thể tự tan sau vài ngày đến vài tuần.

Đa số các vết máu bầm không nguy hiểm
Triệu chứng của tụ máu dưới da
Người bệnh có thể nhận biết bằng mắt thường và cảm giác tại chỗ. Khi máu tụ lại dưới da, vùng tổn thương có thể bị kích ứng và gây phản ứng viêm nhẹ.
Những dấu hiệu thường gặp bao gồm vùng da bị sưng đỏ, sau đó chuyển dần sang các màu đặc trưng như tím, xanh đen, rồi vàng nhạt trước khi mờ đi và biến mất. Đây là quá trình tự nhiên khi cơ thể hấp thu và phân giải lượng máu tụ bên dưới da.
Ngoài ra, người bệnh thường cảm thấy đau nhức tại vị trí tụ máu, đặc biệt khi chạm vào hoặc vận động vùng đó. Một số trường hợp có cảm giác nóng nhẹ hoặc căng tức tại chỗ, nhất là khi vết bầm có kích thước lớn.
Phần lớn các vết máu tụ sẽ tự cải thiện theo thời gian. Tuy nhiên, nếu thấy vết bầm ngày càng to, đau nhiều hơn hoặc không có dấu hiệu giảm sau vài ngày thì bạn nên sắp xếp thời gian đi thăm khám càng sớm càng tốt.
Đặc biệt, với các trường hợp có máu tụ vùng đầu hoặc tụ máu dưới da sau chấn thương cần được theo dõi cẩn thận. Với trẻ nhỏ, nếu sau khi té ngã có tụ máu dưới da đầu kèm theo các biểu hiện như nôn ói, buồn ngủ nhiều, thiếu tập trung, đi đứng loạng choạng hoặc hành vi khác thường, cha mẹ nên nhanh chóng đưa trẻ đến bệnh viện.
Nguyên nhân dẫn đến tình trạng tụ máu dưới da
Nhiều người thường nghĩ biểu hiện này chỉ xuất hiện sau va chạm mạnh (hay còn gọi là tụ máu dưới da sau chấn thương). Tuy nhiên trên thực tế, có không ít trường hợp tụ máu xảy ra dù chấn thương rất nhẹ, thậm chí không nhớ rõ nguyên nhân. Dưới đây là những nguyen nhân phổ biến có thể dẫn đến tình trạng này mà người bệnh cần lưu ý.
Chế độ ăn uống thiếu dinh dưỡng
Chế độ ăn thiếu cân đối, đặc biệt là thiếu vitamin và khoáng chất cần thiết, có thể khiến mạch máu trở nên yếu và dễ vỡ. Khi đó, chỉ một tác động rất nhỏ cũng đủ làm xuất hiện các vết tụ máu dưới da.
Một số vi chất quan trọng thường bị thiếu hụt bao gồm:
- Vitamin B12 tham gia vào quá trình tạo hồng cầu, giúp máu lưu thông ổn định.
- Vitamin K cần thiết cho quá trình đông máu.
- Vitamin C hỗ trợ sản xuất tế bào và tăng độ bền thành mạch.
- Vitamin P góp phần tạo collagen, giúp mao mạch dày và đàn hồi tốt hơn.
Khi cơ thể thiếu các vitamin này, thành mạch trở nên mong manh, dễ tổn thương và gây bầm tím kéo dài.

Bữa ăn thiếu chất dinh dưỡng có thể khiến người bệnh xuất hiện các vết máu bầm dưới da
Sử dụng các loại thuốc tác động đến máu
Một số loại thuốc có thể ảnh hưởng trực tiếp đến khả năng đông máu hoặc độ bền của mạch máu, từ đó làm tăng nguy cơ tụ máu dưới da. Có thể kể đến một số nhóm thuốc có tác dụng phụ này là thuốc giảm đau, thuốc chống trầm cảm, thuốc điều trị hen suyễn, thuốc bổ sung sắt và đặc biệt là Aspirin.
Nếu trong quá trình dùng thuốc, người bệnh nhận thấy các vết bầm tím xuất hiện nhiều hơn, lan rộng hoặc kéo dài lâu ngày cần chủ động đi khám để được bác sĩ điều chỉnh kịp thời.
Có tiền sử các bệnh lý về máu
Bên cạnh đó, theo các bác sĩ chuyên khoa Huyết học, những người mắc các bệnh lý về máu như rối loạn đông máu di truyền, suy giảm tiểu cầu,... có nguy cơ cao xuất hiện vết tụ máu bầm dưới da.
Đang điều trị ung thư máu
Bệnh ung thư máu, điển hình là bệnh bạch cầu có thể ảnh hưởng trực tiếp đến tủy xương và quá trình sản xuất tế bào máu. Một trong số các triệu chứng của bệnh là cơ thể dễ chảy máu, dễ bầm tím và hình thành các ổ tụ máu dưới da dù không có chấn thương rõ ràng.
Trong trường hợp đang điều trị ung thư máu mà xuất hiện nhiều vết bầm bất thường, người bệnh cần thông báo ngay cho bác sĩ điều trị để được theo dõi sát sao.
Rối loạn nội tiết tố
Rối loạn nội tiết tố, đặc biệt ở nữ giới giai đoạn tiền mãn kinh và mãn kinh cũng là nguyên nhân gây bệnh khá phổ biến. Sự suy giảm hormone estrogen khiến thành mạch yếu hơn, dễ tổn thương và xuất huyết dưới da.
Ngoài ra, khi tuổi càng cao, hệ thống mao mạch cũng mất dần độ đàn hồi. Vì vậy, các vết tụ máu thường xuất hiện nhiều ở vùng chân và lâu tan hơn so với người trẻ.

Người bị rối loạn nội tiết tố có nguy cơ cao xuất hiện các vết máu bầm
Có tiền sử đái tháo đường
Đái tháo đường là bệnh lý ảnh hưởng trực tiếp đến tuần hoàn máu và chất lượng thành mạch. Người bệnh tiểu đường không chỉ dễ xuất hiện tụ máu dưới da mà còn có thể kèm theo các triệu chứng như mệt mỏi kéo dài, khát nước nhiều, suy giảm thị lực.
Nếu các vết bầm xuất hiện cùng những dấu hiệu kể trên, người bệnh không nên chủ quan mà cần đi kiểm tra sớm để được chẩn đoán và điều trị kịp thời.
Chẩn đoán và điều trị tụ máu dưới da như thế nào?
Để tìm nguyên nhân của các ca máu tụ dưới da, người bệnh sẽ được thăm khám lâm sàng trước và thực hiện các chỉ định cụ thể để tìm nguyên nhân. Cụ thể, bác sĩ có thể chỉ định các xét nghiệm sau, bao gồm:
- Tổng phân tích tế bào máu (CBC) để đánh giá tình trạng máu.
- Xét nghiệm đông máu như INR, thời gian prothrombin nhằm phát hiện rối loạn đông máu.
- Sinh thiết tủy xương nếu nghi ngờ bệnh lý về máu.
- Các phương tiện chẩn đoán hình ảnh như X-quang, CT hoặc MRI để xác định vị trí, kích thước và mức độ lan rộng của khối máu tụ, đặc biệt khi tụ máu nằm sâu hoặc ở vùng nguy hiểm như đầu, ngực.
Về điều trị, không có một phương pháp chung áp dụng cho tất cả. Cách xử trí sẽ phụ thuộc vào nguyên nhân, vị trí tụ máu và triệu chứng đi kèm. Với các khối tụ máu nhỏ ở tay chân, không đau nhiều và không ảnh hưởng vận động, bác sĩ thường chỉ theo dõi. Ngược lại, tụ máu ở vùng đầu hoặc tụ máu lớn, tăng nhanh về kích thước có thể cần can thiệp phẫu thuật để tránh biến chứng nguy hiểm.
Lưu ý cho người bệnh trong chế độ sinh hoạt hàng ngày
Bên cạnh việc điều trị y tế, chế độ sinh hoạt phù hợp cũng góp phần quan trọng giúp khối máu tụ nhanh tan và hạn chế biến chứng. Với trường hợp tụ máu dưới da sau chấn thương nhẹ, bạn nên nghỉ ngơi đầy đủ là điều cần thiết để cơ thể có thời gian hồi phục.
Việc chườm lạnh đúng cách cũng giúp giảm sưng và đau rõ rệt. Người bệnh nên dùng túi đá bọc trong khăn sạch, chườm mỗi lần không quá 15 phút, lặp lại 4–8 lần/ngày trong 1–2 ngày đầu.
Sau khoảng 48 giờ, khi tình trạng sưng đã giảm, bạn có thể chuyển sang chườm ấm để thúc đẩy tuần hoàn máu giúp khối máu tụ tan nhanh hơn. Nếu vùng tổn thương ở tay hoặc chân, việc băng cố định nhẹ bằng gạc mềm và kê cao chi bị thương cũng giúp giảm sưng hiệu quả.
Nhìn chung, nếu phát hiện trên cơ thể xuất hiện các vết tụ máu dưới da bạn nên thực hiện chườm lạnh và theo dõi kỹ các triệu chứng. Nếu không may phát hiện các triệu chứng bất thường, hãy đến Bệnh viện thăm khám để được xử lý kịp thời (nếu cần).