Vàng da ở trẻ sơ sinh

Trẻ sơ sinh thường gặp tình trạng vàng da. Vàng da là hiện tượng tăng nồng độ bilirubin trong máu của trẻ, đó có thể là tình trạng vàng da sinh lý hoặc vàng da bệnh lý. Vàng da sinh lý thường tự hết mà không ảnh hưởng đến sức khỏe của trẻ. 

Trong khi đó, vàng da bệnh lý nếu không được phát hiện và điều trị kịp thời có thể để lại các di chứng nghiêm trọng cho trẻ, thậm chí tử vong. Vì vậy cha mẹ cần nhận biết các dấu hiệu bất thường của tình trạng vàng da để có thể đưa trẻ đi khám kịp thời.

Trẻ sơ sinh thường gặp tình trạng vàng da

Phân biệt vàng da sinh lý và vàng da bệnh lý

Vàng da sinh lý

• Vàng da xuất hiện sau 24h tuổi, thường bắt đầu từ ngày thứ 3 sau sinh
• Vàng da mức độ nhẹ ( vàng sáng, vàng các vùng như củng mạc mắt, mặt, ngực, vùng bụng trên rốn)
• Vàng da đơn thuần, không đi kèm các triệu chứng bất thường khác như sốt, li bì, bỏ bú, khóc thét, co giật, gồng cứng người, phân bạc màu,..
• Vàng da không tăng quá nhanh: tốc độ tăng bilirubin ≤ 5 mg/dl/ngày hay ≤ 0,2 mg/dl/giờ,
• Vàng da sinh lý thường kéo dài < 2 tuần với trẻ đủ tháng và < 3 tuần với trẻ non tháng.

Vàng da bệnh lý

• Vàng da xuất hiện sớm trước 24 giờ tuổi,
• Vàng da nhiều ( vàng đến cẳng tay, cẳng chân hoặc bàn tay, bàn chân)
• Vàng da đi kèm một trong các triệu chứng bất thường khác như sốt, li bì, bỏ bú, khóc thét, co giật, gồng cứng người, phân bạc màu,...
• Vàng da tăng nhanh
• Vàng da kéo dài > 14 ngày tuổi với trẻ đủ tháng và > 21 ngày tuổi với trẻ non tháng.

Khi trẻ có một trong các dấu hiệu trên, cha mẹ cần cho trẻ đi khám ngay tại các cơ sở y tế.

Các phương pháp điều trị vàng da

Với các trường hợp vàng da do tăng bilirubin gián tiếp:

• Chiếu đèn: là phương pháp đơn giản, an toàn và hiệu quả. Sử dụng ánh sáng màu xanh với bước sóng phù hợp để hỗ trợ chuyển hoá bilirubin trong máu và đào thải ra ngoài qua phân và nước tiểu.
• Thay máu: Các trường hợp vàng da nặng thất bại với điều trị bằng chiếu đèn, hoặc khi  có các dấu hiệu bất thường về thần kinh, trẻ có thể cần được thay máu.

Với các trường hợp vàng da do tăng bilirubin trực tiếp: điều trị kháng sinh khi nhiễm trùng đường mật, hoặc phẫu thuật trong các trường hợp teo đường mật bẩm sinh

Chiếu đèn là phương pháp điều trị đơn giản và hiệu quả

Dự phòng vàng da ở trẻ sơ sinh

• Theo dõi và quản lý thai kỳ chặt chẽ, phát hiện sớm và điều trị kịp thời các bệnh lý bất thường trong thai kỳ, từ đó hạn chế các tình trạng sinh non, nhẹ cân, thừa cân, hoặc nhiễm trùng sơ sinh sớm
• Cho trẻ bú sữa mẹ sớm và tích cực
• Phòng trẻ phải có đủ ánh sáng để có thể theo dõi màu sắc da của trẻ.

Một số lưu ý khi cha mẹ theo dõi vàng da cho trẻ

Hiện tượng vàng da rất dễ phát hiện bằng mắt thường khi có đầy đủ ánh sáng. Vì vậy, hàng ngày bố mẹ cần quan sát màu da toàn thân của trẻ ở nơi sáng. Trong trường hợp khó nhận biết, nên ấn nhẹ ngón tay cái nên các vùng da của trẻ trong vài giây sau đó buông tay và quan sát, nếu trẻ có vàng da thì vùng da nơi ấn ngón tay sẽ có màu vàng.

Tắm nắng thông thường không thể điều trị được vàng da bệnh lý ở trẻ sơ sinh. Ánh nắng mặt trời giúp cho cơ thể trẻ tổng hợp vitamin D, tránh còi xương, không mang lại tác dụng với lượng bilirubin trong cơ thể trẻ. Ngược lại, nếu tắm nắng quá lâu khiến trẻ tiếp xúc nhiều với tia cực tím, có thể khiến da trẻ bị tổn thương.