Viêm dây thần kinh tiền đình là một bệnh lý thần kinh ở tai trong, được phân loại là một hội chứng tiền đình cấp tính như bệnh đa xơ cứng, đau nửa đầu tiền đình, đột quỵ,... Đây là tình trạng lành tính nhưng có thể gây ra nhiều khó chịu cho người bệnh. Để hiểu hơn về viêm dây thần kinh tiền đình, cùng Bệnh viện Đa khoa Phương Đông tìm hiểu chi tiết qua bài viết sau.
Viêm dây thần kinh tiền đình là một hội chứng rối loạn bởi một cơn chóng mặt dữ dội đột ngột (sau khi di chuyển hoặc quay cuồng) do viêm dây thần kinh tiền đình, nhánh của dây thần kinh số 8 giúp kiểm soát sự thăng bằng.
Viêm dây thần kinh tiền đình được phân loại là một hội chứng tiền đình cấp tính. Có thể hiểu là chỉ viêm dây thần kinh tiền đình cấp tính chứ không có viêm dây thần kinh tiền định mạn tính.
Viêm dây thần kinh tiền đình là tình trạng viêm dây thần kinh số 8 tại tai trong
Nguyên nhân chính xác của Viêm dây thần kinh tiền đình hiện chưa được xác định rõ. Tuy nhiên, một số cơ chế được ghi nhận có liên quan mật thiết:
Nhiễm virus được xem là nguyên nhân phổ biến nhất. Các tác nhân thường liên quan gồm:
Khoảng 43-46% người bệnh có tiền sử nhiễm trùng đường hô hấp trên trước đó. Trong đó, Herpes simplex type 1 được xem là nguyên nhân thường gặp nhất.
Tình trạng giảm tưới máu tại động mạch tiền đình trước có thể gây tổn thương dây thần kinh. Cơ chế bệnh sinh liên quan đến:
Hậu quả là cơ quan tiền đình bị thiếu máu, dẫn đến rối loạn chức năng.
Sự mất cân bằng giữa tế bào T hỗ trợ và T ức chế có thể đóng vai trò trong cơ chế bệnh sinh, tương tự như một số bệnh tự miễn như đa xơ cứng.
Viêm dây thần kinh tiền đình thường khởi phát đột ngột với các biểu hiện rõ rệt, ảnh hưởng trực tiếp đến khả năng giữ thăng bằng của người bệnh. Những triệu chứng điển hình bao gồm:
Người bệnh cảm thấy chóng mặt dữ dội khi mắc bệnh
Đặc điểm đáng chú ý là các triệu chứng này thường kéo dài liên tục, không xuất hiện theo từng cơn như một số bệnh lý tiền đình ngoại biên khác.
Ngoài ra có thế xuất hiện các triệu chứng như:
Ở nhiều trường hợp, người bệnh ghi nhận có nhiễm virus đường hô hấp trước đó hoặc đồng thời với thời điểm khởi phát bệnh.
Bên cạnh các biểu hiện điển hình, người bệnh còn có thể gặp những triệu chứng không đặc hiệu, dễ nhầm lẫn với bệnh lý khác như:
Người bệnh nghi ngờ viêm dây thần kinh tiền đình thường được khám tại chuyên khoa Tai Mũi Họng và Nội thần kinh, trong đó bác sĩ tập trung phân biệt giữa nguyên nhân tiền đình trung ương và ngoại biên để định hướng điều trị phù hợp. Bác sĩ sẽ khai thác triệu chứng, đánh giá mức độ chóng mặt và thực hiện các thăm khám lâm sàng chuyên sâu.
Chóng mặt do nguyên nhân trung ương thường biểu hiện liên tục, kèm mất thăng bằng rõ rệt, dáng đi loạng choạng, rối loạn nói hoặc các dấu hiệu thần kinh khu trú. Ngược lại, chóng mặt từng cơn thường liên quan đến nguyên nhân ngoại biên như rối loạn tiền đình lành tính hoặc bệnh Meniere.
Một công cụ có giá trị trong chẩn đoán là nghiệm pháp HINTS, bao gồm kiểm tra xung động đầu, rung giật nhãn cầu và độ lệch trục mắt. Khi được thực hiện đúng kỹ thuật, phương pháp này có độ nhạy và độ đặc hiệu rất cao trong phân biệt nguyên nhân trung ương và ngoại biên.
Bệnh nhân được yêu cầu nhìn cố định vào một điểm trong khi bác sĩ xoay đầu nhanh về hai phía. Nếu mắt không giữ được điểm nhìn và xuất hiện động tác bù trừ, kết quả gợi ý tổn thương ngoại biên như viêm dây thần kinh tiền đình. Ngược lại, nếu bệnh nhân giữ được ánh nhìn ổn định, cần nghĩ nhiều đến nguyên nhân trung ương.
Chụp MRI não có thể được chỉ định khi nghi ngờ các tổn thương nguy hiểm như u não, nhồi máu hoặc xuất huyết, giúp loại trừ nguyên nhân trung ương.
Bác sĩ có thể chỉ định chụp MRI não nêu nghi ngờ có tổn thương
Hướng và đặc điểm rung giật nhãn cầu giúp định hướng chẩn đoán. Trong tổn thương ngoại biên, rung giật thường một hướng và tăng khi nhìn về phía pha nhanh. Nếu rung giật theo chiều dọc hoặc thay đổi hướng, khả năng cao liên quan đến tổn thương trung ương.
Bác sĩ lần lượt che từng mắt để đánh giá sự cân đối. Nếu xuất hiện lệch trục và phải điều chỉnh khi mở mắt, đây là dấu hiệu bất thường hướng đến nguyên nhân trung ương. Người mắc Viêm dây thần kinh tiền đình thường duy trì được sự cân bằng hai mắt.
Điều trị viêm dây thần kinh tiền đình thường kết hợp giữa kiểm soát triệu chứng, dùng thuốc đặc hiệu và phục hồi chức năng tiền đình. Đồng thời, tư vấn tâm lý cũng đóng vai trò quan trọng vì bệnh có thể gây lo lắng kéo dài cho người bệnh.
Trong giai đoạn cấp, người bệnh thường buồn nôn, nôn nhiều và khó ăn uống, do đó cần nghỉ ngơi, ăn thức ăn dễ tiêu và sử dụng thuốc phù hợp để kiểm soát triệu chứng. Việc đảm bảo an toàn, tránh té ngã cũng rất cần thiết.
Các thuốc ức chế tiền đình giúp giảm chóng mặt và buồn nôn thông qua tác động lên hệ dẫn truyền thần kinh. Ngoài ra, thuốc chống nôn hỗ trợ kiểm soát triệu chứng đường tiêu hóa. Trong trường hợp nặng, có thể sử dụng đường tiêm để đạt hiệu quả nhanh hơn.
Tuy nhiên, các thuốc này có thể gây buồn ngủ nên cần thận trọng khi sử dụng, đặc biệt với người lái xe hoặc làm việc cần sự tỉnh táo. Sử dụng kéo dài không được khuyến khích vì có thể làm chậm quá trình hồi phục tự nhiên của hệ tiền đình.
Liệu pháp corticosteroid, điển hình như methylprednisolone, được chứng minh có khả năng cải thiện triệu chứng và thúc đẩy phục hồi chức năng tiền đình nếu dùng sớm. Trong khi đó, thuốc kháng virus chưa cho thấy hiệu quả rõ rệt trong điều trị bệnh này.
Đây là phương pháp quan trọng giúp cải thiện khả năng giữ thăng bằng, ổn định thị giác và phục hồi sinh hoạt thường ngày. Cơ chế chính là thúc đẩy quá trình bù trừ của hệ thần kinh trung ương.
Các bài tập bao gồm vận động mắt, xoay đầu, luyện thăng bằng và tập đi. Người bệnh cần tập luyện đều đặn mỗi ngày và nhiều lần trong ngày giúp rút ngắn thời gian hồi phục và nâng cao hiệu quả điều trị.
Các bài tập vận động mắt giúp cải thiện tình trạng bệnh
Viêm dây thần kinh tiền đình là tình trạng viêm cấp tính của dây thần kinh số VIII tại tai trong, thường liên quan đến nhiễm virus. Bệnh khởi phát đột ngột với các triệu chứng điển hình như chóng mặt dữ dội, buồn nôn và rối loạn thăng bằng. Mặc dù đa số trường hợp có thể tự hồi phục sau vài tuần, một số bệnh nhân vẫn có triệu chứng kéo dài. Điều trị chủ yếu tập trung kiểm soát chóng mặt bằng thuốc và kết hợp phục hồi chức năng tiền đình để cải thiện khả năng thăng bằng.
Qua bài viết này của Bệnh viện Đa khoa Phương Đông, hy vọng đã cung cấp những thông tin hữu ích về viêm dây thần kinh tiền đình. Nếu Quý khách có bất kỳ thắc mắc nào có thể liên hệ BVĐK Phương Đông qua Hotline 1900 1806 hoặc Đặt lịch khám để được nhân viên tư vấn và hỗ trợ nhanh chóng.
BỆNH VIỆN ĐA KHOA PHƯƠNG ĐÔNG
Địa chỉ: Số 9, Phố Viên, Phường Đông Ngạc, Thành phố Hà Nội, Việt Nam
Tổng đài tư vấn: 19001806
Website: https://benhvienphuongdong.vn
Lưu ý: Thông tin trong bài viết chỉ mang tính chất tham khảo, vui lòng liên hệ với Bác sĩ, Dược sĩ hoặc chuyên viên y tế để được tư vấn cụ thể.
Viêm dây thần kinh tiền đình là một tình trạng viêm cấp tính ở dây thần kinh trong tai gây ra một số triệu chứng điển hình như chóng mặt,...
