Viêm khớp tự phát thiếu niên: Triệu chứng, nguyên nhân và cách điều trị

Viêm khớp tự phát thiếu niên là bệnh gì?

Viêm khớp tự phát thiếu niên (Juvenile Idiopathic Arthritis – JIA) là bệnh lý thuộc nhóm viêm khớp vô căn, xảy ra đối với trẻ em và thanh thiếu niên. Điểm đặc trưng là tình trạng sưng, nóng, đỏ, đau ở khớp kéo dài trên 6 tuần mà không tìm thấy nguyên nhân cụ thể.

Bệnh thuộc nhóm bệnh tự miễn, tức các bệnh xảy ra khi hệ miễn dịch của cơ thể nhầm lẫn và tấn công chính khớp xương của trẻ. Nếu không được phát hiện và điều trị sớm, viêm khớp tự phát thiếu niên có thể dẫn đến sưng viêm, cứng khớp kèm cơn đau, sốt nhiều,  biến dạng khớp, hạn chế vận động và ảnh hưởng sự phát triển thể chất của trẻ.

Theo các bác sĩ chuyên khoa, đây là bệnh lý được chia ra thành 6 loại viêm khớp như sau:

• Thể ít khớp (viêm dưới 5 khớp)
• Thể đa khớp (viêm trên 5 khớp)
• Thể liên quan đến viêm ruột
• Viêm  khớp vảy nến
• Thể không phân loại
• Viêm khớp tự phát thiếu niên thể hệ thống

Về cơ bản, bệnh lý này có thể điều trị được và thường có tiên lượng tốt nếu được phát hiêjn và điều trị sớm. Tuy nhiên, bệnh vẫn có thể gây ra các biến chứng nặng nề khi trưởng thành. Bởi ngoài khớp, người bệnh còn có thể gặp các vấn đề sức khoẻ ở cơ quan khác như da, mắt,...

Bệnh viêm khớp có thể kéo theo các cơn sưng đau, cứng khớp

Phân loại các bệnh lý viêm khớp thiếu niên

Như đã nhắc đến ở trên, bệnh viêm khớp tự phát có thể được chia thành các thể bệnh như sau:

Triệu chứng viêm khớp tự phát thiếu niên

Không ít các bậc phụ huynh thắc mắc nguy hiểm là vật, liệu bệnh lý này có triệu chứng hay không? Trên thực tế, bệnh sẽ có các biểu hiện khác nhau nếu tình trạng viêm xảy ra ở các vị trí khớp khác nhau. 

Về cơ bản, bệnh lý sẽ có các triệu chứng khác nhau: 

• Sưng, đau, cứng khớp, vận động kém linh hoạt tại vùng bị viêm
• Đỏ, nóng tại khớp bị viêm

Ngoài các triệu chứng ở khớp kể trên, bệnh nhi có thể gặp một số các triệu chứng ở các bộ phận khác trên toàn cơ thể như sau:

• Viêm màng bồ đào
• Sưng hạch bạch huyết
• Vẩy nến
• Ngón tay hình khúc đồi
• Giảm chức năng thị lực, bị khô mắt, đỏ viền mắt
• Sốt cao, nổi hạch, da ban hình cá hồi

Nguyên nhân gây bệnh

Hiện nay y học hiện đại vẫn chưa tìm ra nguyên nhân trực tiếp gây ra bệnh tự niễn này. Việc hệ thống miễn dịch của cơ thể tự phá huỷe các tế bào khoẻ mạnh bên trong vẫn chưa được lý giải.

Riêng với trường hợp bệnh viêm khớp có liên quan đến viêm ruột thì nguyên nhân gây bệnh có thể đến từ các bệnh lý nhiễm trùng đường tiêu hoá làm mất cân bằng hệ vi sinh đường ruột . Trong khi đó, tiền đề của bệnh viêm ruột và viêm khớp thiếu niên thể viêm ruột. 

Một số yếu tố khác là nhân tố kích thích bệnh viêm khớp tự phát thiếu niên bao gồm:

• Nhiễm trùng
• Tiêm vaccine
• Tác dụng phụ của việc dùng quá nhiều kháng sinh
• Stress, sức khoẻ tâm thần suy yếu
• Thiếu hụt vitamin D trong cơ thể
• Biến chứng của chấn thương đột ngột

Ngoài các yếu tố kể trên, các yếu tố khác cũng góp phần thúc đẩy bệnh lý diễn ra nhanh chóng hơn như sau:

• Môi trường thiếu vệ sinh, tích tụ nhiều vi khuẩn
• Thai phụ hút thuốc lá thụ động hoặc chủ động
• Gen di truyền

Bất thường về gen có thể cũng liên quan đến bệnh lý này

Phương pháp chẩn đoán viêm khớp tự phát 

Để chẩn đoán chính xác, các bác sĩ có thể chẩn đoán bằng cách khám lâm sàng, kiểm tra khớp sưng, biên độ vận động, triệu chứng kèm theo. Một số tiêu chuẩn mà các bác sĩ sẽ căn cứ để chẩn đoán bao gồm:

• Trẻ khởi phát viêm khớp nhỏ hơn 16 tuổi
• Tình trạng sưng đau và giới hạn vận động xảy ra tại ít nhất 1 khớp
• Thời gian triệu chứng xuất hiện ít nhất 6 tuần
• Loại bỏ nguyên nhân gây sưng đau khớp

Tiếp theo, bạn sẽ được yêu cầu thực hiện một số xét nghiệm cận lâm sàng như sau:

• Xét nghiệm chỉ số ANA để đo nồng độ kháng thể trong máu
• Xét nghiệm công thúc máu để kiểm tra lượng hồng cầu, bạch cầu và tiểu cầi
• Xét nghiệm tốc độ máu lắng, CRP để đánh giá tình trạng viêm
• Xét nghiệm yếu tố dạng thấp RF

Trong một số trường hợp, bạn sẽ cần kiểm tra mức độ tổn thương của khớp và sẽ được chỉ định chụp CT, chụp MRI hay chụp X Quang. 

Viêm khớp tự phát thiếu niên có nguy hiểm không

Viêm khớp tự phát thiếu niên không gây tử vong ngay lập tức, nhưng bệnh kéo dài và gây ra những biến chứng khó lường. Nếu không điều trị kịp thời, trẻ có thể gặp các vấn đề sức khoẻ như sau:

• Biến dạng khớp, hạn chế vận động.

• Chậm phát triển chiều cao, thể chất.
• Nguy cơ cao mắc biệnh viêm khớp dạng thấp ở người lớn và các bệnh lý về cơ xương khớp khác khi trưởng thành

Bạn có thể bị biến dạng khớp

Điều trị viêm khớp tự phát thiếu niên như thế nào?

Hiện chưa có phương pháp chữa khỏi hoàn toàn, nhưng điều trị sớm và đúng cách có thể hỗ trợ kiểm soát bệnh và giảm biến chứng. Dùng thuốc là phương pháp điều trị chính. Người bệnh có thể được chỉ định dùng các nhóm thuốc như sau:

• Thuốc giảm đau, kháng viêm không steroid (NSAIDs).
• Thuốc chống thấp khớp tác dụng chậm (DMARDs) như Methotrexate.
• Thuốc sinh học (biologics) ức chế TNF, IL-1, IL-6 khi bệnh nặng.

Để nâng cao hiệu quả điều trị, người bệnh có thể kết hợp tập vật lý trị liệu, dùng sóng ngắn, tia hồng ngoại,...

Phòng tránh viêm khớp tự phát thiếu niên ra sao

Hiện chưa có biện pháp phòng ngừa tuyệt đối, nhưng phụ huynh có thể giúp trẻ giảm nguy cơ và hạn chế biến chứng bằng cách áp dụng các gợi ý dưới đây:

• Hạn chế tối đa việc hút thuốc chủ động và thụ động
• Giữ gìn môi trường sống sạch sẽ, giảm nguy cơ bị nhiễm trùng và mắc vi khuẩn gây hại từ môi trường
• Bổ sung vitamin D vừa đủ cho cơ thể
• Chăm sóc và quản lý sức khoẻ cơ xương khớp, đặc biệt là sau khi chấn thương đột ngột
• Dành thời gian rèn luyện thể dục thể thao 

Có thể nói, viêm khớp tự phát thiếu niên là bệnh mạn tính phức tạp, ảnh hưởng trực tiếp đến sức khỏe, sự phát triển và tương lai của trẻ. Phụ huynh cần nhận biết sớm triệu chứng, đưa trẻ đi khám kịp thời, tuân thủ phác đồ điều trị và hỗ trợ trẻ trong sinh hoạt hàng ngày để góp phần kiểm soát bệnh hiệu quả.