VMAT có tốt hơn IMRT không? Tại sao?

Tìm hiểu về phương pháp xạ trị VMAT và xạ trị IMRT

Cả VMAT và IMRT đều thuộc nhóm xạ trị điều biến. Điều này đồng nghĩa với việc bác sĩ có thể kiểm soát hình dạng và cường độ tia xạ trong khi điều trị để phù hợp từng milimet đối với hình dạng và kích thước khối u. Điểm khác biệt chính nằm ở cách phân phối tia bức xạ trong quá trình thực hiện.

Thế nào là xạ trị VMAT 

Để giải đáp câu hỏi “VMAT có tốt hơn IMRT không”, trước tiên, chúng ta phải tìm hiểu về về xạ trị VMAT (Volumetric Modulated Arc Therapy). VMAT là kỹ thuật xạ trị hiện đại trong đó máy gia tốc tuyến tính quay quanh cơ thể người bệnh theo hình vòng cung liên tục. Các bác sĩ chuyên khoa Ung bướu của Bệnh viện Đa khoa Phương Đông cho hay, đặc điểm của kỹ thuật này nằm ở chỗ trong lúc máy quay:

• Tia bức xạ được phát ra liên tục từ nhiều góc khác nhau
• Cường độ tia xạ thay đổi theo thời gian thực
• Hình dạng chùm tia được điều chỉnh nhờ hệ thống lá chắn đa lá (MLC)
• Tốc độ quay và liều xạ được kiểm soát đồng thời bằng máy tính

So với phương pháp xạ trị truyền thống chỉ chiếu tia từ vài hướng cố định, VMAT phát ra các tia bức xạ bao trọn khối u bằng một vòng tròn chuyển động. Nhờ vậy, kỹ thuật này mang lại những lợi ích thiết thực cho người bệnh, có thể kể đến như:

• Chỉ tập trung phát tia xạ liều cao vào khối u
• Giảm thời gian chiếu xạ mỗi buổi và cảm giác khó chịu sau khi điều trị 
• Hạn chế ảnh hưởng của bức xạ đến các tế bào xung quanh

Với xạ trị VMAT, người bệnh được điều trị ung thư nhẹ nhàng hơn mà vẫn đảm bảo kiểm soát được sự phát triển của khối u

Thế nào là xạ trị IMRT

Nếu VMAT nổi bật nhờ khả năng phát tia liên tục theo vòng cung, thì IMRT lại được phát triển theo hướng kiểm soát tia xạ chi tiết hơn ở từng góc chiếu. Vì vậy, để hiểu rõ sự khác biệt, cần tìm hiểu thêm về kỹ thuật IMRT. Đây là kỹ thuật ra đời sớm hơn nhưng vẫn được xem là tiêu chuẩn vàng trong nhiều chỉ định xạ trị. So với VMAT,  sự khác biệt của IMRT nằm ở chỗ:

• Mỗi chùm tia được chia thành nhiều tia nhỏ với cường độ khác nhau
• Các lá chắn đa lá di chuyển để tạo hình tia xạ theo khối u
• Tia được chiếu từ nhiều góc cố định quanh cơ thể.

Nhờ khả năng điều biến cường độ rất chi tiết đến từng góc độ và cường độ tia, IMRT hỗ trợ bác sĩ:

• Phân bố liều xạ ôm sát khối u chính xác, ngay cả với các khối u có hình dạng phức tạp
• Bảo vệ các cơ quan quan trọng gần vùng điều trị, hạn chế tác dụng phụ sau thời gian điều trị 
• Kiểm soát khối u hiệu quả trong nhiều loại ung thư phức tạp, bao gồm cả các khối u vùng đầu cổ hoặc gần tủy sống 

Tuy nhiên, do cần nhiều trường chiếu hơn, thời gian bệnh nhân điều trị xạ trị IMRT thường dài hơn so với VMAT.

VMAT có tốt hơn IMRT không?

Sau khi hiểu nguyên lý hoạt động của cả hai kỹ thuật, nhiều người bệnh bắt đầu đặt câu hỏi liệu VMAT có thực sự vượt trội hơn IMRT hay không.

Đây là câu hỏi rất phổ biến, nhưng Trên thực tế, không phải bệnh nhân nào cũng nhận được kết quả giống nhau dù sử dụng cùng một kỹ thuật xạ trị. VMAT và IMRT được xem là hai phương thức xạ trị khác nhau nhưng đều có chung mục tiêu hỗ trợ điều trị chính xác và an toàn hơn cho người bệnh. 

Vì sao chưa thể khẳng định phương pháp nào tốt hơn?

Các nghiên cứu cho thấy VMAT và IMRT đều có khả năng kiểm soát khối u tương đương trong nhiều trường hợp. Trên thực tế, hiệu quả điều trị ung thư còn phụ thuộc vào vị trí và hình dạng khối u, cơ địa và cấu trúc giải phẫu từng bệnh nhân, kinh nghiệm của đội ngũ lập kế hoạch xạ trị,... Điều quan trọng nhất không phải là công nghệ mới hơn, mà là phương pháp phù hợp hơn với từng người bệnh. 

Mỗi người bệnh sẽ phù hợp với phương pháp điều trị khác nhau 

Lợi ích nổi bật của VMAT

Chia sẻ về các phương pháp xạ trị ung thư, các bác sĩ của Trung tâm Ung bướu và Xạ trị Quốc tế Phương Đông cho hay, kỹ thuật VMAT thường được ưu tiên khi cần:

• Rút ngắn thời gian điều trị mỗi buổi cho bệnh nhân (Thích hợp cho các bệnh nhân phải xạ trị liên tục trong nhiều tuần 
• Điều trị vùng rộng hoặc hình dạng khối u phức tạp cần chiếu tia từ nhiều hướng
• Hỗ trợ giảm thời gian bệnh nhân nằm cố định

Ngoài ra, việc chiếu tia liên tục theo vòng cung giúp phân bố liều đồng đều và thuận lợi cho nhiều loại ung thư như đầu cổ, ung thư tuyến tiền liệt hoặc phổi.

Lợi ích nổi bật của IMRT

Trong khi đó, kỹ thuật IMRT có thể là lựa chọn tối ưu hơn khi bác sĩ ưu tiên sự kiểm soát cực kỳ chính xác thay vì tốc độ điều trị. Điều này đặc biệt quan trọng khi chỉ cần sai lệch nhỏ cũng có thể ảnh hưởng đến các mô lành xung quanh. Cụ thể, kỹ thuật IMRT phù hợp hơn với các trường hợp:

• Phù hợp khi khối u nằm sát cơ quan quan trọng (não, tủy sống, tuyến nước bọt…)
• Hình dạng khối u phức tạp

Nhìn chung, thay vì quá lo lắng VMAT có tốt hơn IMRT không, người bệnh nên nhớ rằng mỗi kế hoạch xạ trị đều đã được cá thể hóa. Bác sĩ sẽ lựa chọn phương pháp dựa trên nhiều yếu tố như vị trí khối u, thể trạng, mục tiêu điều trị và khả năng bảo vệ các cơ quan xung quanh.

Tại Trung tâm Ung bướu, Xạ trị và Y học hạt nhân Quốc tế Phương Đông, người bệnh được tiếp cận mô hình điều trị ung thư đa mô thức hiện đại, nơi các phương pháp như VMAT, IG-IMRT, SBRT hay xạ trị áp sát được triển khai đồng bộ trên hệ thống máy gia tốc tuyến tính VERSA HD chuẩn quốc tế. Không chỉ tập trung vào kiểm soát khối u, trung tâm còn hướng đến mục tiêu lớn hơn giảm tác dụng phụ, duy trì thể trạng và nâng cao chất lượng sống cho người bệnh trong suốt hành trình điều trị.

Bệnh nhân xạ trị dưới máy gia tốc tuyến tính VERSA HD tại Bệnh viện Đa khoa Phương Đông 

Với đội ngũ chuyên gia ung bướu đầu ngành cùng hệ thống chẩn đoán – điều trị công nghệ cao như CT đếm photon NAEOTOM Alpha, PET/CT, MRI 3.0 Tesla…, mỗi phác đồ đều được “may đo” theo từng cá nhân. Người bệnh không chỉ được điều trị mà còn được lắng nghe, tư vấn rõ ràng và chăm sóc toàn diện cả về thể chất lẫn tinh thần. 

Nếu bạn hoặc người thân đang cân nhắc lựa chọn phương pháp xạ trị phù hợp, việc thăm khám sớm tại Trung tâm Phương Đông có thể là bước khởi đầu giúp mở ra hướng điều trị hiệu quả và an tâm hơn.

Có thể nói, bài viết trên đã giải đáp chi tiết về “VMAT có tốt hơn IMRT không”. Mặt khác, hiện nay, cả VMAT và IMRT đều là những tiến bộ quan trọng trong xạ trị hiện đại giúp nâng cao hiệu quả điều trị và giảm bớt tác động không mong muốn lên cơ thể.