Các yếu tố nguy cơ gây đột quỵ và cách phòng ngừa

Các yếu tố nguy cơ gây đột quỵ có thể kiểm soát

Đột quỵ là hậu quả của nhiều yếu tố nguy cơ tích lũy theo thời gian, trong đó có những yếu tố hoàn toàn có thể chủ động kiểm soát thông qua thay đổi lối sống và điều trị y khoa phù hợp. Dưới đây là các yếu tố quan trọng cần lưu ý:

Tăng huyết áp

Tăng huyết áp là nguyên nhân hàng đầu trong các yếu tố nguy cơ gây đột quỵ. Nguy cơ bắt đầu gia tăng khi huyết áp vượt mức 115/75 mmHg. Tình trạng này làm tổn thương thành mạch, thúc đẩy quá trình xơ vữa và tăng hình thành huyết khối, từ đó dẫn đến đột quỵ thiếu máu não.

Kiểm soát huyết áp hiệu quả có thể giảm nguy cơ đột quỵ từ 2 đến 6 lần. Biện pháp bao gồm:

• Duy trì chế độ ăn khoa học, giảm muối
• Tăng cường vận động thể lực
• Sử dụng thuốc hạ áp theo chỉ định của bác sĩ khi cần thiết

Tăng huyết áp là nguyên nhân hàng đầu trong các yếu tố nguy cơ gây đột quỵ

Hút thuốc lá

Hút thuốc làm tăng gấp đôi nguy cơ đột quỵ. Trong khói thuốc chứa khoảng 7000 hóa chất độc hại như carbon monoxide, arsenic, formaldehyde và cyanide. Các chất này khi đi vào máu sẽ gây tổn thương nội mạc mạch máu, thúc đẩy xơ vữa động mạch và làm tăng huyết áp.

Có khoảng 50% bệnh nhân đột quỵ trẻ có liên quan đến hút thuốc, đặc biệt nguy cơ tăng theo số lượng thuốc lá sử dụng mỗi ngày. Ngay cả hút thuốc thụ động cũng làm tăng nguy cơ. Tuy nhiên, nếu ngừng hút thuốc, sau 2 đến 5 năm, nguy cơ đột quỵ có thể giảm về mức tương đương người chưa từng hút.

Rối loạn lipid máu

Mức cholesterol toàn phần nên duy trì dưới 200 mg/dL. Khi cholesterol tăng cao, các mảng xơ vữa sẽ tích tụ trong lòng mạch, gây hẹp hoặc tắc mạch máu não. Trên thực tế cho thấy có khoảng 50-60%bệnh nhân trẻ bị nhồi máu não có rối loạn mỡ máu. Nam giới có xu hướng mắc nhiều hơn nữ

Chế độ ăn nhiều đồ ăn nhanh, thực phẩm chế biến sẵn đang khiến tình trạng này gia tăng ở người trẻ.

Thừa cân và ít vận động

Chỉ số BMI trên 30 có liên quan trực tiếp đến nguy cơ đột quỵ. Ngoài ra, các chỉ số như vòng bụng hoặc tỷ lệ vòng bụng trên chiều cao cũng phản ánh nguy cơ tim mạch.

Tình trạng thừa cân làm gia tăng gánh nặng cho hệ tuần hoàn, các bệnh lý nền như tăng huyết áp trở nên nặng hơn. Đặc biệt, với lối sống ít vận động, thường xuyên sử dụng thiết bị điện tử khiến nguy cơ đột quỵ ở người trẻ ngày càng tăng.

Thừa cân làm tăng nguy cơ đột quỵ

Sử dụng rượu bia

Việc tiêu thụ rượu bia, đặc biệt là rượu mạnh, có liên quan mật thiết đến nguy cơ xuất huyết não. Theo nghiên cứu đăng trên Tạp chí Lancet, mức tiêu thụ rượu tại Việt Nam tăng gần 90% từ năm 2010, cho thấy xu hướng đáng báo động.

Các yếu tố nguy cơ gây đột quỵ không thể kiểm soát

Bên cạnh các yếu tố có thể kiểm soát, một số yếu tố nguy cơ mang tính cố định nhưng vẫn cần được nhận diện để có chiến lược phòng ngừa phù hợp:

• Tuổi tác: Nguy cơ đột quỵ tăng gấp đôi sau mỗi 10 năm kể từ tuổi 55
• Giới tính: Nam giới có nguy cơ cao hơn nữ giới
• Chủng tộc: Một số nhóm chủng tộc có nguy cơ cao hơn, điển hình như người Mỹ gốc Phi
• Tiền sử gia đình: Có người thân từng bị đột quỵ làm tăng nguy cơ mắc bệnh

Ngoài ra, các bệnh lý nền và tình trạng sức khỏe cũng có nguy cơ gây đột quỵ như:

• Đái tháo đường: Rối loạn chuyển hóa đường huyết gây tổn thương hệ mạch máu, làm tăng nguy cơ đột quỵ ngay cả khi đã kiểm soát đường huyết.
• Bệnh tim mạch và rung nhĩ: Rung nhĩ là rối loạn nhịp tim khiến tâm nhĩ co bóp không hiệu quả, có thể đạt tới 400 nhịp mỗi phút. Tình trạng này làm tăng nguy cơ hình thành cục máu đông và tăng nguy cơ đột quỵ từ 4-6 lần nếu không điều trị.
• Tiền sử đột quỵ hoặc cơn thiếu máu não thoáng qua: Đột quỵ có nguy cơ tái phát cao nhất trong vài tháng đầu. Cơn thiếu máu não thoáng qua là dấu hiệu cảnh báo sớm, nguy cơ đột quỵ thực sự có thể xảy ra trong vòng vài ngày đến vài tuần
• Dị dạng mạch máu não: Các bất thường như phình mạch hoặc bóc tách mạch có thể dẫn đến đột quỵ xuất huyết hoặc nhồi máu não. Những bất thường này có thể được phát hiện sớm thông qua các kỹ thuật chẩn đoán hình ảnh hiện đại.

Xuất hiện cơn thiếu máu não thoáng qua là dấu hiệu cảnh báo sớm

Biện pháp phòng ngừa đột quỵ hiệu quả

Đột quỵ gây hậu quả nặng nề với khoảng 80% bệnh nhân để lại di chứng và 30% không thể phục hồi hoàn toàn. Vì vậy, phòng ngừa đóng vai trò quan trọng giúp ngăn ngừa đột quỵ hiệu quả. 

Thay đổi lối sống lành mạnh

• Tăng cường rau xanh, trái cây tươi
• Hạn chế chất béo xấu, đồ ăn nhanh, thực phẩm chế biến sẵn
• Giảm lượng muối dưới 5g mỗi ngày
  
  
• Không hút thuốc, hạn chế rượu bia
• Duy trì vận động 30 đến 60 phút mỗi ngày
• Giữ tinh thần ổn định, ngủ đủ giấc

Quản lý bệnh lý nền

• Tuân thủ điều trị tăng huyết áp, đái tháo đường, rối loạn lipid máu
• Tái khám định kỳ theo hướng dẫn của bác sĩ

Tầm soát sớm và chẩn đoán chính xác

Phát hiện sớm các tổn thương mạch máu não là “chìa khóa vàng” giúp giảm thiểu nguy cơ đột quỵ và bảo vệ chức năng não bộ. Với định hướng đầu tư công nghệ y khoa hiện đại, Bệnh viện Đa khoa Phương Đông mang đến giải pháp tầm soát đột quỵ toàn diện, chính xác cao, hỗ trợ phát hiện sớm ngay cả khi chưa xuất hiện triệu chứng.

Hệ thống trang thiết bị tiên tiến tại bệnh viện bao gồm:

• Máy CT Photon thế hệ mới, duy nhất tại miền Bắc, cho hình ảnh siêu nét, phát hiện tổn thương mạch máu não ở giai đoạn rất sớm với liều tia tối ưu an toàn
• Hệ thống chụp cộng hưởng từ MRI hiện đại, đánh giá chi tiết cấu trúc não và mạch máu
• Máy siêu âm Doppler tim và mạch máu, giúp khảo sát dòng chảy và phát hiện bất thường tuần hoàn
• Hệ thống xét nghiệm tự động, hỗ trợ đánh giá toàn diện các yếu tố nguy cơ gây đột quỵ

Nhờ sự kết hợp đồng bộ giữa công nghệ và chuyên môn, quá trình tầm soát không chỉ nhanh chóng mà còn đạt độ chính xác cao, giúp bác sĩ đưa ra hướng can thiệp kịp thời và hiệu quả.

Chủ động tầm soát đột quỵ tại BVĐK Phương Đông

Các yếu tố nguy cơ gây đột quỵ rất đa dạng, bao gồm cả yếu tố có thể kiểm soát và không thể thay đổi. Tuy nhiên, phần lớn nguy cơ hoàn toàn có thể giảm thiểu nếu mỗi người chủ động xây dựng lối sống lành mạnh, kiểm soát tốt bệnh lý nền và thực hiện tầm soát định kỳ.

Hiện nay, Bệnh viện Đa khoa Phương Đông đã triển khai các gói tầm soát đột quỵ được thiết kế khoa học, cá thể hóa theo từng nhóm đối tượng, giúp khách hàng chủ động bảo vệ sức khỏe ngay từ sớm.Nếu Quý khách có nhu cầu thăm khăm có thể liên hệ BVĐK Phương Đông qua Hotline 1900 1806 hoặc Đặt lịch khám để được nhân viên tư vấn và hỗ trợ nhanh chóng.