Chỉ số SGOT trong xét nghiệm chức năng gan có ý nghĩa gì?

Chỉ số SGOT là gì?

SGOT (Glutamic Oxaloacetic Transaminase), còn được gọi là AST, là một loại enzym thuộc nhóm transaminase tham gia vào quá trình chuyển hóa axit amin trong cơ thể. Enzym này tồn tại ở nhiều mô và cơ quan khác nhau, chủ yếu nằm trong bào tương (khoảng 30%) và ti thể (khoảng 70%) của tế bào. Trong đó, tế bào gan là nơi chứa SGOT nhiều nhất, tiếp đến là cơ tim, cơ xương, não, thận, tủy xương, phổi, cũng như trong bạch cầu và hồng cầu.

Ở người có chức năng gan bình thường, SGOT chủ yếu nằm bên trong tế bào gan và đóng vai trò là enzym xúc tác các phản ứng sinh hóa, giúp gan thực hiện hiệu quả nhiệm vụ chuyển hóa và cân bằng các chất trong cơ thể. Do được giữ ổn định trong tế bào, nồng độ SGOT trong máu khi gan khỏe mạnh thường ở mức thấp.

Ngược lại, khi gan hoặc các mô chứa SGOT bị tổn thương, đặc biệt trong các bệnh lý như viêm gan, xơ gan, hoại tử tế bào gan hoặc ung thư gan, màng tế bào bị phá vỡ sẽ khiến enzym SGOT thoát ra ngoài và đi vào máu, làm chỉ số này tăng cao. Trong bối cảnh đó, SGOT được xem là một dấu ấn sinh học quan trọng, phản ánh mức độ tổn thương tế bào gan và hỗ trợ bác sĩ trong việc đánh giá, theo dõi các bệnh lý gan mật. 

Chỉ số SGOT trong xét nghiệm gan có ý nghĩa thế nào?

SGOT (hay còn gọi là AST) là một enzym được tìm thấy chủ yếu trong tế bào gan, tim, cơ và một số mô khác. Trong xét nghiệm chức năng gan, chỉ số SGOT giúp phản ánh mức độ tổn thương tế bào, đặc biệt là tế bào gan.

Mức SGOT bình thường thường dao động trong khoảng 5–40 U/L huyết thanh. Tuy nhiên, khoảng tham chiếu này có thể thay đổi nhẹ tùy theo phương pháp xét nghiệm, hệ thống máy phân tích và tiêu chuẩn của từng phòng xét nghiệm. Khi kết quả SGOT nằm ngoài giới hạn cho phép, đặc biệt là tăng cao rõ rệt, đây có thể là dấu hiệu cảnh báo gan hoặc các cơ quan khác đang gặp vấn đề.

Trường hợp SGOT tăng cao

Khi nồng độ SGOT trong máu tăng, điều này cho thấy các tế bào chứa enzym AST bị tổn thương, khiến enzym thoát ra ngoài và đi vào máu. Tình trạng này không chỉ gặp trong bệnh gan mà còn có thể liên quan đến nhiều cơ quan khác.

Một số nguyên nhân thường gặp bao gồm:

SGOT được sử dụng để đánh giá tình trạng sức khỏe của gan và phát hiện các tổn thương gan

• Bệnh lý về gan: gan nhiễm mỡ (đặc biệt là gan nhiễm mỡ không do rượu), viêm gan virus, xơ gan, ung thư gan hoặc tổn thương gan do rượu.
• Tổn thương ngoài gan: các bệnh lý hoặc tổn thương liên quan đến tim, thận, cơ xương.
• Yếu tố tạm thời: tập luyện thể lực cường độ cao, chấn thương cơ hoặc sử dụng một số loại thuốc có thể làm tăng SGOT thoáng qua.
• Trường hợp nghiêm trọng: nồng độ AST tăng rất cao có thể gợi ý viêm gan cấp hoặc tổn thương gan đang tiến triển nhanh.

Vì vậy, khi chỉ số SGOT tăng, người bệnh cần được thăm khám và đánh giá bởi bác sĩ, kết hợp thêm các xét nghiệm liên quan để xác định nguyên nhân chính xác, tránh tự ý chẩn đoán hoặc điều trị.

Trường hợp SGOT giảm thấp

So với tình trạng tăng SGOT, việc chỉ số SGOT giảm thấp gặp ít hơn và thường ít được chú ý trong thực hành lâm sàng. Tuy nhiên, trong một số trường hợp đặc biệt, SGOT thấp có thể liên quan đến:

• Thiếu vitamin B6 (pyridoxine): vitamin B6 là coenzyme cần thiết cho hoạt động của AST; khi thiếu hụt, hoạt tính enzym trong huyết thanh có thể giảm.
• Xơ gan giai đoạn muộn: khi số lượng tế bào gan chức năng suy giảm nghiêm trọng, khả năng tổng hợp enzym giảm, dẫn đến mức AST thấp.
• Một số rối loạn chuyển hóa hoặc bệnh lý di truyền hiếm gặp: có thể ảnh hưởng đến quá trình tạo thành hoặc hoạt động của enzym gan.

Trên thực tế, SGOT thấp thường không mang nhiều giá trị chẩn đoán đơn độc. Việc đánh giá cần được đặt trong bối cảnh lâm sàng tổng thể, kết hợp cùng các chỉ số khác như ALT, albumin, INR và các xét nghiệm chức năng gan toàn diện. Nếu nghi ngờ thiếu vitamin hoặc rối loạn chuyển hóa, bác sĩ sẽ chỉ định các xét nghiệm bổ sung phù hợp để làm rõ nguyên nhân.

Xem thêm:

• Xơ gan là gì? Những biến chứng nguy hiểm của căn bệnh này
  

Khi nào thì cần thực hiện xét nghiệm SGOT?

Xét nghiệm SGOT thường được chỉ định trong những trường hợp nghi ngờ có tổn thương gan hoặc khi người bệnh thuộc nhóm nguy cơ cao mắc các bệnh lý gan mật. Việc thực hiện xét nghiệm sớm giúp phát hiện bất thường và hỗ trợ chẩn đoán chính xác nguyên nhân gây tổn thương gan.

Xét nghiệm SGOT thường được thực hiện khi bác sĩ nghi ngờ bệnh lý liên quan đến gan hoặc các cơ quan khác trong cơ thể

Người có dấu hiệu nghi ngờ mắc bệnh gan

Bác sĩ sẽ chỉ định xét nghiệm chỉ số SGOT khi người bệnh xuất hiện các triệu chứng lâm sàng gợi ý gan đang bị tổn thương, bao gồm:

• Cảm giác mệt mỏi kéo dài, không cải thiện dù không lao động nặng
• Suy nhược cơ thể, ăn uống kém, chán ăn
• Da và củng mạc mắt chuyển sang màu vàng, kèm theo ngứa da
• Phù nhẹ ở mắt cá chân hoặc bàn chân
• Nước tiểu sẫm màu bất thường
• Bụng chướng, cảm giác nặng tức vùng hạ sườn phải

Những biểu hiện này có thể liên quan đến viêm gan, ứ mật hoặc suy giảm chức năng gan, cần được đánh giá sớm bằng xét nghiệm SGOT.

Người có yếu tố nguy cơ cao gây tổn thương gan

Ngoài các triệu chứng rõ ràng, xét nghiệm SGOT cũng được khuyến nghị cho những đối tượng có nguy cơ cao, ngay cả khi chưa có biểu hiện lâm sàng cụ thể, bao gồm:

• Thừa cân, béo phì
• Nghi ngờ hoặc có tiền sử nhiễm virus viêm gan B
• Rối loạn chuyển hóa, đái tháo đường
• Thường xuyên sử dụng bia rượu hoặc đồ uống có cồn
• Đang dùng thuốc có khả năng gây độc cho gan
• Gan nhiễm mỡ không do rượu

Ở những nhóm đối tượng này, xét nghiệm SGOT giúp theo dõi chức năng gan và phát hiện sớm tổn thương tiềm ẩn.

Bên cạnh xét nghiệm SGOT, bác sĩ có thể chỉ định thêm các xét nghiệm và thăm dò chuyên sâu khác như xét nghiệm viêm gan A, B, C, thử nghiệm Ethanol, đánh giá tác động của thuốc và các chất gây độc cho gan, hoặc sinh thiết gan trong trường hợp cần thiết, nhằm xác định chính xác nguyên nhân và mức độ tổn thương gan.

Kết luận

Chỉ số SGOT là một thông số quan trọng trong xét nghiệm chức năng gan, giúp phát hiện sớm tình trạng tổn thương tế bào gan và một số bệnh lý ngoài gan. Tuy nhiên, việc đánh giá SGOT cần được đặt trong mối tương quan với các chỉ số khác như SGPT (ALT), GGT, bilirubin và tình trạng lâm sàng cụ thể. Vì vậy, khi chỉ số SGOT bất thường, người bệnh không nên tự chẩn đoán mà cần tham khảo ý kiến bác sĩ chuyên khoa để được xác định nguyên nhân và hướng theo dõi phù hợp. Hiểu đúng chỉ số SGOT chính là bước đầu để kiểm soát và bảo vệ sức khỏe gan một cách khoa học.