Gãy xương ổ cối điều trị như thế nào? Có thể gặp biến chứng gì?

Tìm hiểu về gãy xương ổ cối

Gãy xương ổ cối là gì?

Gãy xương ổ cối (acetabular fracture) là tình trạng gián đoạn cấu trúc bình thường của xương ổ cối - phần xương chậu tạo thành ổ khớp háng. Ổ cối là cấu trúc xương hình chén sâu, được tạo thành từ ba xương: xương chậu (ilium), xương mu (ischium) và xương mu trước (pubis).

Gãy ổ cối thường là tổn thương nặng, thường gặp trong trường hợp chấn thương năng lượng cao, thường gặp do tai nạn giao thông hoặc do té cao. Đây là loại chấn thương phức tạp do liên quan trực tiếp đến khớp háng - một khớp quan trọng chịu tải trọng toàn bộ cơ thể.

Xương ổ cối có thể bị gãy khi ngã từ trên cao xuống 

Vỡ ổ cối xương chậu có thể được chia thành các hình thức sau:

Như đã nhắc đến ở trên, nguyên nhân chính của vỡ xương ổ cối là chấn thương thường gặp do tai nạn giao thông hoặc do té ngã từ trên cao xuống. 

Biến chứng sau điều trị gãy xương ổ cối 

Biến chứng sớm

Gãy xương ổ cối không điều trị sớm có thể khiến người bệnh gặp các bất thường như sau:

• Tử vong: Tỷ lệ tử vong gãy ổ cối là 0 - 3,6% với những người trên 60 tuổi thì tỷ lệ này là 5,7%. Nguyên nhân dẫn đến tử vong thường là tắc mạch máu phổi
• Huyết khối tĩnh mạch sâu: Thường phát hiện ở bệnh nhân có chấn thương chi dưới, đặc biệt với các ca gãy ổ cối thì tỷ lệ này cao hơn. 
• Nhiễm khuẩn: Tình trạng nhiễm trùng sâu trong ổ cối có thể xuất phát từ kỹ thuật mổ không đảm bảo gây ra. Bất thường này có thể đến từ các bệnh nhân mổ kéo dài và bệnh nhân có đường mổ rộng
• Tổn thương thần kinh: Thần kinh toạ, đùi, đùi bì, thần kinh mông trên

Trong quá trình phẫu thuật ổ cối, tư thế trong khi mổ không đúng do dùng dao điện ở các vùng sát thần kinh. Sự hồi phục các dây thần kinh có thể kéo dài hàng năm sau phẫu thuật.

Biến chứng muộn

Các vấn đề sức khoẻ đôi khi xuất hiện muộn hơn, kể từ tháng thứ 3 sau mổ:

• Hoại tử chỏm xương đùi và ổ cối: Người bệnh có triệu chứng đau, hạn chế đi lại, chụp X quang thấy các khe khớp hẹp. Đôi khi bệnh nhân có thể bị trật khớp háng kèm theo. Hoặc trong khi mổ. các đường mổ mở rộng cắt nhiều cơ cũng gây ảnh hưởng đến sự tưới máu của chỏm xương đùi và ổ cối
• Thành lập các cầu xương do xương vụn của ổ gãy không lấy hết khi mổ hoặc do cắt, bóc tách cơ nhiều. Bất thường này có thể xuất hiện vào tháng thứ 3 sau khi mổ khiến các cầu xương nối mấu chuyển lớn với xương chày, dần dần các khớp háng bị hạn chế vận động.
• Can lệch: Xảy ra do bác sĩ nắn chỉnh không hiệu quả, trên X quang cho thấy hình ảnh ổ cối biến dạng mất sự đều đặn
• Thoái hoá khớp háng sau chấn thương: Bất thường này có thể xuất hiện khoảng hơn 2 năm sau mổ, bệnh nhân không đi lại được do đau, X quang có hình ảnh tiêu xương của chỏm xương đùi và ổ cối

Khớp háng có thể bị thoái hóa sau gãy xương 

Điều trị gãy xương ổ cối như thế nào?

Nguyên tắc điều trị các chấn thương ở ổ cối là khôi phục lại hình thể giải phẫu của cối, cố định đủ vững chắc để tập phục hồi chức năng sớm và xử lý đồng thời các tổn thương phối hợp khác nếu có. 

Hiện nay có hai phương pháp điều trị chính là điều trị bảo tồn và phẫu thuật. Với điều trị bảo tồn, người bệnh sẽ được chỉ định điều trị theo phương pháp này trong các trường hợp sau:

• Gãy cột trụ sau ổ cối không di lệch hoặc ít lệch
• Gãy cột trụ sau ổ cối không gây tổn thương vòm chịu lực xác định bằng đo góc của vòm với ổ gãy lớn hơn 45 độ hoặc đo trên phim CT phần chịu lực của vòm lớn hơn 10mm
• Gãy cột trụ sau ổ cối có mảnh nhỏ không gây mất vững khớp háng
• Loãng xương nặng, cản trở quá trình kết hợp xương
• Người có bệnh lý toàn thân nặng, không phẫu thuật được

Các biện pháp điều trị cụ thể bao gồm:

• Dành thời gian nghỉ ngơi, nằm ngủ tại giường
• Tập vận động khớp háng càng sớm càng tốt khi các triệu chứng đau thuyên giảm
• Tập đi chịu lực sau 6 - 12 tuần
• Kéo liên tục qua lồi cầu đùi 4 - 12 tuần trong trường hợp gãy di lệch nhưng có chống chỉ định phẫu thuật

Bên cạnh đó, đối với các trường hợp nhất định, bác sĩ sẽ tiến hành phẫu thuật cho bệnh nhân, chi tiết như sau:

Sau phẫu thuật, bạn cần tập luyện tại giường để duy trì khả năng vận động 

Có thể nói, gãy xương ổ cối kèm trật khớp háng là chấn thương nặng, thường đi kèm đa chấn thương. Nguyên nhân gây bệnh thường là do tai nạn giao thông hoặc do té ngã cao. Chấn thương này cần được điều trị càng sớm càng tốt trước khi xảy ra các vấn đề sức khoẻ nguy hiểm.