Hội chứng chèn ép tuỷ là tình trạng xảy ra khi tủy sống bị tác động bởi một hoặc nhiều yếu tố gây tăng áp lực, làm ảnh hưởng đến quá trình dẫn truyền thần kinh. Người bệnh thường gặp các biểu hiện như đau, tê bì và suy giảm sức cơ. Để hiểu hơn về hội chứng chèn ép tủy, cùng Bệnh viện Đa khoa Phương Đông tìm hiểu chi tiết qua bài viết sau.
Hội chứng chèn ép tuỷ là gì?
Hội chứng chèn ép tuỷ là hậu quả của các tình trạng làm gia tăng áp lực lên tủy sống. Tủy sống là một bó sợi thần kinh dài nằm ở trung tâm ống sống, có vai trò truyền tín hiệu giữa não bộ và các cơ quan trong cơ thể. Cấu trúc này được bao bọc và bảo vệ bởi cột sống gồm nhiều đốt xương liên kết chặt chẽ với nhau, giúp duy trì sự ổn định của trục thần kinh trung ương.
Từ tủy sống, các rễ thần kinh đi qua những khoảng trống giữa các đốt sống để chi phối vận động và cảm giác của các chi. Khi không gian này bị thu hẹp hoặc xuất hiện khối bất thường, tủy sống sẽ bị chèn ép và gây rối loạn chức năng thần kinh.
Tốc độ xuất hiện triệu chứng có thể khác nhau tùy nguyên nhân. Một số trường hợp tiến triển chậm, biểu hiện tăng dần theo thời gian. Ngược lại, chấn thương hoặc tổn thương cấp tính có thể khiến triệu chứng xuất hiện đột ngột và nghiêm trọng.
Hội chứng chèn ép tủy là tình trạng tủy sống bị tác động gây áp lực
Các biểu hiện thường gặp của hội chứng chèn ép tuỷ bao gồm:
- Rối loạn thăng bằng khi đi lại
- Đau và cảm giác cứng vùng cổ, lưng trên hoặc lưng dưới
- Cảm giác bỏng rát lan xuống tay, mông hoặc chân do đau kiểu rễ thần kinh
- Tê bì, yếu cơ hoặc co rút ở tay chân
- Giảm hoặc mất cảm giác ở bàn chân
- Giảm khả năng phối hợp vận động tinh tế của bàn tay
- Yếu một hoặc hai chân gây dáng đi bất thường
Ngoài ra, hội chứng chèn ép tuỷ còn ảnh hưởng rõ rệt đến các kỹ năng vận động tinh vi như viết, cài nút áo, cầm nắm đồ vật. Người bệnh có thể gặp rối loạn dáng đi, thay đổi phản xạ, hạn chế biên độ vận động và giảm sức mạnh cơ. Trong những trường hợp nặng, chức năng vận động cơ bản bị suy giảm nghiêm trọng, làm ảnh hưởng lớn đến chất lượng cuộc sống.
Nguyên nhân gây hội chứng chèn ép tuỷ
Hội chứng chèn ép tuỷ có thể xuất phát từ nhiều nguyên nhân khác nhau. Một số trường hợp khởi phát đột ngột và không xác định được yếu tố rõ ràng. Các nguyên nhân thường gặp bao gồm:
- Thoái hóa cột sống: Quá trình lão hóa tự nhiên khiến đĩa đệm bị mòn, giảm chiều cao và mất tính đàn hồi, làm hẹp không gian quanh tủy sống
- Viêm khớp dạng thấp: Phản ứng tự miễn gây viêm màng hoạt dịch kéo dài, phá hủy cấu trúc khớp cột sống và dẫn đến chèn ép
- Thoát vị đĩa đệm: Khi nhân tủy thoát ra khỏi vòng sợi và lồi về phía ống sống, áp lực lên tủy sống sẽ gia tăng
- Chấn thương cột sống: Tai nạn giao thông, chấn thương thể thao hoặc té ngã có thể làm biến dạng cấu trúc cột sống
- Gai xương: Sự hình thành gai xương là phản ứng bù trừ của cơ thể khi đĩa đệm xẹp, dẫn đến hẹp ống sống
- Khối u: U lành tính hoặc ác tính phát triển gần tủy sống có thể gây chèn ép từ bên ngoài
Thoái hóa cột sống là một trong những nguyên nhân gây bệnh
Các triệu chứng theo giai đoạn
Triệu chứng của hội chứng chèn ép tuỷ có thể chia thành các giai đoạn lâm sàng rõ rệt.
Giai đoạn đau rễ thần kinh
Người bệnh thường đau vùng cổ hoặc lưng kèm theo dị cảm như tê bì, kiến bò. Cơn đau khởi phát âm thầm, tăng dần và lan theo đường đi của rễ thần kinh. Một số trường hợp ghi nhận tăng phản xạ hoặc rối loạn cảm giác khu trú.
Giai đoạn chèn ép tủy sống thực sự
Triệu chứng phụ thuộc vào vị trí tổn thương. Tổn thương vùng tủy cổ có thể gây liệt cả bốn chi. Tổn thương vùng tủy ngực hoặc thắt lưng thường dẫn đến liệt hai chân. Trong trường hợp tiến triển nhanh hoặc cấp tính, người bệnh có thể xuất hiện liệt, thay đổi phản xạ, dấu hiệu Babinski dương tính, rối loạn kiểm soát đại tiểu tiện và giảm cảm giác theo khoanh tủy tổn thương.
Xem thêm:
Chẩn đoán hội chứng chèn ép tuỷ
Việc chẩn đoán dựa trên khai thác triệu chứng, thăm khám thần kinh và các phương tiện cận lâm sàng. Bác sĩ sẽ đánh giá sức cơ, phản xạ và cảm giác ở tay chân nhằm phát hiện dấu hiệu tổn thương tủy sống.
Các phương pháp hỗ trợ chẩn đoán bao gồm:
- Chụp X quang cột sống giúp phát hiện gai xương và bất thường trục cột sống
- Chụp CT hoặc MRI cho hình ảnh chi tiết của tủy sống, đĩa đệm và mô mềm xung quanh
- Các thăm dò chuyên sâu như chụp tủy đồ, đo điện cơ giúp đánh giá mức độ tổn thương thần kinh
Chụp MRI giúp cung cấp hình ảnh của tủy sống và các mô xung quanh
Điều trị hội chứng chèn ép tuỷ
Phương pháp điều trị phụ thuộc vào nguyên nhân, mức độ tổn thương và biểu hiện lâm sàng.
Trong các trường hợp nhẹ, điều trị bảo tồn có thể được áp dụng nhằm kiểm soát triệu chứng và cải thiện chức năng sinh hoạt. Tuy nhiên, nhiều trường hợp cần can thiệp ngoại khoa khẩn cấp để giải phóng chèn ép và ngăn ngừa tổn thương thần kinh vĩnh viễn. Các phương pháp điều trị bao gồm:
Giảm đau tại chỗ
Chườm nóng, chườm lạnh, mát xa và tắm nước ấm có thể giúp giảm đau và viêm trong giai đoạn mạn tính.
Điều trị bằng thuốc
Một số loại thuốc được bác sĩ chỉ định bao gồm:
- Thuốc chống viêm không steroid giúp giảm đau và viêm
- Corticosteroid đường uống hỗ trợ kiểm soát phản ứng viêm
- Tiêm steroid ngoài màng cứng giúp giảm viêm tại chỗ dù không giải phóng áp lực cơ học
- Thuốc giảm đau nhóm opioid chỉ sử dụng ngắn hạn trong trường hợp đau nặng
Vật lý trị liệu
Các bài tập được thiết kế chuyên biệt giúp tăng cường sức mạnh cơ, cải thiện độ linh hoạt và duy trì khả năng vận động. Nắn chỉnh cột sống không được khuyến cáo trong hội chứng chèn ép tuỷ.
Đeo nẹp cố định
Nẹp cổ hoặc nẹp thắt lưng giúp ổn định cột sống và hạn chế tác động cơ học lên tủy sống.
Phẫu thuật
Phẫu thuật được chỉ định khi điều trị bảo tồn không hiệu quả hoặc trong các tình huống cấp tính do chấn thương hay khối u. Can thiệp sớm giúp bảo tồn tối đa chức năng thần kinh.
Phẫu thuật thường được thực hiện khi người bệnh có khối u
Hội chứng chèn ép tuỷ là một bệnh lý thần kinh nghiêm trọng, có thể để lại hậu quả nặng nề nếu không được phát hiện và điều trị kịp thời. Việc duy trì lối sống lành mạnh, giữ cân nặng hợp lý, tập luyện thường xuyên và tuân thủ nguyên tắc vận động đúng cách có thể góp phần giảm nguy cơ mắc bệnh. Khi xuất hiện các dấu hiệu nghi ngờ, người bệnh cần được thăm khám chuyên khoa sớm để bảo vệ chức năng vận động và chất lượng cuộc sống lâu dài.
Qua bài viết này của Bệnh viện Đa khoa Phương Đông, hy vọng đã cung cấp những thông tin hữu ích về hội chứng chèn ép tủy. Nếu Quý khách có nhu cầu thăm khám bệnh có thể liên hệ BVĐK Phương Đông qua Hotline 1900 1806 hoặc để được nhân viên tư vấn và hỗ trợ nhanh chóng.