Trên thực tế, ngày càng nhiều trẻ em được phát hiện tăng huyết áp hoặc rối loạn huyết áp từ rất sớm, nhưng lại bị bỏ qua do cha mẹ không nghĩ rằng trẻ cũng cần đo và theo dõi huyết áp. Việc chủ quan này có thể khiến bệnh tiến triển âm thầm, ảnh hưởng trực tiếp đến tim mạch, thận và sự phát triển lâu dài của trẻ.
Huyết áp có thể ảnh hưởng lớn đến sức khỏe và phát triển của trẻ
Trong những năm gần đây, tình trạng thừa cân – béo phì ở trẻ em gia tăng rõ rệt, kéo theo nguy cơ tăng huyết áp sớm. Nếu không được kiểm soát kịp thời, huyết áp cao từ nhỏ có thể tiến triển âm thầm và làm tăng nguy cơ tăng huyết áp mạn tính khi trưởng thành, bệnh tim mạch hay đột quỵ sớm
Một số nguyên nhân thường gặp có thể ảnh hưởng trực tiếp đến huyết áp của trẻ, bao gồm:
Việc đo và theo dõi huyết áp định kỳ cho trẻ trong giai đoạn phát triển giúp cha mẹ:
Đây là bước quan trọng giúp giảm nguy cơ biến chứng tim mạch trong tương lai, đồng thời góp phần bảo vệ sức khỏe lâu dài cho trẻ.
Huyết áp ở trẻ em không có một con số cố định như ở người lớn mà thay đổi theo độ tuổi, giới tính và chiều cao. Thông thường, huyết áp ở bé trai có xu hướng cao hơn bé gái và sẽ tăng dần khi trẻ lớn lên hoặc có chiều cao vượt trội hơn so với bạn đồng trang lứa. Do đó, để đánh giá chính xác huyết áp của trẻ có nằm trong giới hạn bình thường hay không, bác sĩ cần đối chiếu với biểu đồ bách phân vị huyết áp dành riêng cho trẻ em.
Theo khuyến cáo của các chuyên gia nhi khoa, cha mẹ nên cho trẻ đo huyết áp định kỳ từ khi trẻ đủ 3 tuổi, đặc biệt nếu trẻ có tiền sử gia đình mắc bệnh tim mạch, béo phì hoặc rối loạn chuyển hóa.
|
Độ tuổi |
Chỉ số huyết áp |
|
Trẻ em từ 1 - 12 tháng |
Mức ổn định là 75/50 mmHg, tối đa 100/70 mmHg |
|
Trẻ em từ 1 - 4 tuổi |
Mức ổn định là 80/50 mmHg, tối đa 110/70 mmHg |
|
Trẻ em từ 6 - 13 tuổi |
Mức ổn định là 85/55 mmHg, tối đa 120/80 mmHg |
|
Trẻ em từ 13 - 15 tuổi |
Mức ổn định là 95/60 mmHg, tối đa 104/70 mmHg |
|
Thanh thiếu niên từ 15 - 19 tuổi |
Mức ổn định là 117/77 mmHg, tối đa 120/81 mmHg |
Về mặt y khoa, tăng huyết áp ở trẻ em được xác định khi chỉ số huyết áp bằng hoặc cao hơn bách phân vị thứ 95, so với những trẻ cùng giới tính, cùng độ tuổi và cùng chiều cao. Điều quan trọng cần lưu ý là không tồn tại một ngưỡng huyết áp cố định áp dụng cho tất cả trẻ em, bởi chỉ số được coi là bất thường ở thời điểm hiện tại có thể trở thành bình thường khi trẻ lớn hơn và phát triển về thể chất.
Xem thêm:
Huyết áp ở trẻ em không phải là một chỉ số cố định mà có thể thay đổi dưới tác động của nhiều yếu tố khác nhau. Một số nguyên nhân và yếu tố nguy cơ phổ biến có thể khiến huyết áp của trẻ trở nên “bất ổn”, bao gồm:
Tuổi, chiều cao, cân nặng: Huyết áp của trẻ có xu hướng tăng dần theo độ tuổi và sự phát triển thể chất. Khi trẻ lớn lên, cơ thể tăng kích thước và khối lượng, tim cần hoạt động mạnh hơn để bơm máu đi khắp cơ thể, từ đó làm chỉ số huyết áp cao hơn so với giai đoạn sơ sinh hoặc trẻ nhỏ.
Tình trạng căng thẳng: Khi trẻ rơi vào trạng thái lo lắng, stress hoặc chịu áp lực tâm lý, hệ thần kinh giao cảm sẽ bị kích thích. Điều này gây co mạch máu tạm thời, làm tăng sức cản dòng máu và khiến huyết áp tăng trong thời gian ngắn.
Vận động thể chất: Trong quá trình vận động hoặc hoạt động mạnh, huyết áp của trẻ có thể tăng tạm thời do tim phải bơm máu nhiều hơn để đáp ứng nhu cầu oxy của các cơ. Sau khi trẻ nghỉ ngơi và cơ thể trở lại trạng thái bình thường, huyết áp thường sẽ giảm xuống mức ổn định.
Thói quen ăn uống: Chế độ ăn nhiều muối có thể làm tăng huyết áp ở trẻ vì natri khiến cơ thể giữ nước, làm tăng thể tích máu và áp lực lên thành mạch. Bên cạnh đó, chế độ dinh dưỡng thiếu cân đối, giàu chất béo và đường còn làm tăng nguy cơ thừa cân, béo phì – một yếu tố nguy cơ quan trọng của tăng huyết áp ở trẻ em.
Yếu tố di truyền: Huyết áp cao có thể mang tính gia đình. Trẻ có bố hoặc mẹ mắc tăng huyết áp sẽ có nguy cơ cao hơn so với những trẻ không có tiền sử gia đình liên quan đến bệnh lý này.
Một số bệnh lý nền: Một số bệnh có thể ảnh hưởng trực tiếp đến huyết áp của trẻ, đặc biệt là:
Những bệnh lý này có thể làm rối loạn cơ chế điều hòa huyết áp, khiến chỉ số huyết áp của trẻ tăng hoặc giảm bất thường nếu không được phát hiện và kiểm soát kịp thời.
Theo dõi huyết áp cho trẻ tại nhà cần được thực hiện đúng kỹ thuật để đảm bảo kết quả đo phản ánh chính xác tình trạng sức khỏe tim mạch của trẻ. Cha mẹ nên lưu ý các bước sau:
Cha mẹ nên thực hiện đo huyết áp vào cùng một thời điểm mỗi ngày để có những so sánh chính xác
Chuẩn bị: Phụ huynh cần chuẩn bị máy đo huyết áp (loại điện tử hoặc cơ học) có vòng bít phù hợp với chu vi cánh tay của trẻ. Việc lựa chọn vòng bít đúng kích thước đóng vai trò quan trọng, giúp hạn chế sai số trong quá trình đo.
Tư thế khi đo: Trẻ cần được ngồi ở tư thế thoải mái, lưng thẳng, chân đặt song song trên sàn và không cử động trong ít nhất 5 phút trước khi tiến hành đo. Cánh tay đo nên được đặt ngang mức tim để đảm bảo độ chính xác của chỉ số huyết áp.
Quy trình:
Nếu nhận thấy trẻ có các dấu hiệu bất thường, cha mẹ cần đi trẻ đi gặp bác sĩ ngay lập tức;
Huyết áp ở trẻ em không phải là vấn đề hiếm gặp, cũng không nên xem nhẹ. Việc hiểu rõ chỉ số huyết áp theo độ tuổi, nhận biết sớm dấu hiệu bất thường và theo dõi định kỳ sẽ giúp cha mẹ bảo vệ sức khỏe tim mạch cho con ngay từ những năm đầu đời. Thay vì chờ đến khi trẻ có triệu chứng rõ ràng, hãy chủ động kiểm tra huyết áp trong các lần khám sức khỏe và xây dựng lối sống lành mạnh cho trẻ.
BỆNH VIỆN ĐA KHOA PHƯƠNG ĐÔNG
Địa chỉ: Số 9, Phố Viên, Phường Đông Ngạc, Thành phố Hà Nội, Việt Nam
Tổng đài tư vấn: 19001806
Website: https://benhvienphuongdong.vn
Lưu ý: Thông tin trong bài viết chỉ mang tính chất tham khảo, vui lòng liên hệ với Bác sĩ, Dược sĩ hoặc chuyên viên y tế để được tư vấn cụ thể.
Huyết áp ở trẻ em có thể thay đổi theo độ tuổi, giới tính và chiều cao, không phải là vấn đề hiếm gặp, cũng không nên xem nhẹ.
