Bệnh suy tụy: Nguyên nhân, triệu chứng và phương pháp điều trị bệnh

Bích Ngọc

22-10-2025

goole news
16

Bệnh suy tụy có thể gặp ở cả người trưởng thành lẫn trẻ nhỏ, thường do các nguyên nhân như viêm tụy mạn tính, xơ nang hoặc rối loạn di truyền. Khi mắc bệnh, phần lớn bệnh nhân cần được điều trị bằng liệu pháp thay thế enzyme tuyến tụy kết hợp điều chỉnh chế độ ăn uống để cải thiện khả năng tiêu hóa và hấp thu dinh dưỡng. Cùng Bệnh viện Đa khoa Phương Đông tìm hiểu chi tiết về bệnh suy tụy qua bài viết sau. 

Bệnh suy tụy là gì?

Bệnh suy tụy hay còn gọi là suy tụy ngoại tiết là tình trạng tuyến tụy không sản xuất đủ lượng enzyme cần thiết cho quá trình tiêu hóa, đặc biệt là enzyme lipase giúp phân giải chất béo. Sự thiếu hụt này khiến thức ăn không được tiêu hóa hoàn toàn, dẫn đến rối loạn hấp thu và suy dinh dưỡng. Tình trạng này có thể xảy ra do tế bào tuyến tụy bị tổn thương, giảm tiết enzyme hoặc do tắc nghẽn ống dẫn dịch tụy.

Tuyến tụy là một cơ quan mềm nằm phía sau phúc mạc, có vai trò vừa nội tiết vừa ngoại tiết. Tuyến này tham gia điều hòa chuyển hóa carbohydrate, protein và chất béo, đồng thời hỗ trợ quá trình tiêu hóa tại ruột non. Khi tuyến tụy bị rối loạn chức năng, hoạt động hấp thu dưỡng chất sẽ bị ảnh hưởng nghiêm trọng.

Bệnh suy tụy là tình trạng tuyến tụy sản xuất không đủ lượng enzyme cho cơ thểBệnh suy tụy là tình trạng tuyến tụy sản xuất không đủ lượng enzyme cho cơ thể

Nếu không được điều trị kịp thời, bệnh suy tụy có thể gây ra tình trạng kém hấp thu dinh dưỡng kéo dài. Khi cơ thể không nhận đủ protein, chất béo và carbohydrate, người bệnh dễ rơi vào tình trạng suy dinh dưỡng với các biểu hiện như da khô, tóc rụng, móng giòn, mệt mỏi, phù nề, giảm trí nhớ và mất cơ. Về lâu dài, bệnh có thể gây loãng xương, thiếu máu và ảnh hưởng nặng nề đến hệ miễn dịch cũng như chất lượng cuộc sống.

Nguyên nhân gây bệnh suy tụy

Bệnh suy tụy ngoại tiết thường do hai nguyên nhân chính: viêm tụy mạn tính ở người lớn và xơ nang ở trẻ em. Ngoài ra, còn có nhiều yếu tố khác góp phần làm suy giảm chức năng tuyến tụy như: viêm tụy cấp tái phát, khối u tụy, đái tháo đường, bệnh celiac, viêm ruột, hậu phẫu thuật dạ dày hoặc tác dụng phụ của một số thuốc.

Các nhóm nguyên nhân cụ thể bao gồm:

  • Rối loạn chuyển hóa và tác động từ chất độc: Lạm dụng rượu bia, hút thuốc lá, tăng triglyceride máu, tăng canxi máu và một số bệnh lý toàn thân có thể làm tổn thương tuyến tụy, đặc biệt khi dẫn đến viêm tụy mạn tính.
  • Nguyên nhân vô căn: Một số trường hợp suy tụy không xác định được nguyên nhân cụ thể sau khi thăm khám và thực hiện các xét nghiệm cần thiết.
  • Nguyên nhân di truyền: Các đột biến gen như CFTR, SPINK1 và một số gen liên quan đến viêm tụy di truyền có thể làm tăng nguy cơ tổn thương tuyến tụy, dẫn đến suy giảm chức năng ngoại tiết.
  • Nguyên nhân tự miễn: Viêm tụy tự miễn có thể gây tổn thương mô tụy và làm giảm khả năng sản xuất enzyme tiêu hóa. Bệnh có thể xuất hiện đơn độc hoặc đi kèm một số bệnh lý tự miễn khác.
  • Nguyên nhân tắc nghẽn: Hẹp hoặc tắc ống tụy do bất thường bẩm sinh, sẹo xơ sau viêm tụy, chấn thương hoặc khối u chèn ép có thể cản trở quá trình vận chuyển dịch tụy xuống ruột non, gây suy giảm chức năng tiêu hóa.

Ở trẻ em, xơ nang là một trong những nguyên nhân quan trọng gây suy tụy ngoại tiết. Bệnh khiến dịch tiết của tuyến tụy trở nên đặc và quánh, dễ gây tắc các ống dẫn tụy, làm enzyme tiêu hóa không thể vận chuyển đầy đủ đến ruột non. Khoảng 85% người mắc xơ nang có biểu hiện suy tụy ngoại tiết, tuy nhiên tỷ lệ này không đồng nghĩa với việc tất cả trẻ đều mắc bệnh ngay sau sinh.

Ngoài ra, suy tụy ngoại tiết cũng có thể xuất hiện ở người mắc bệnh celiac hoặc bệnh viêm ruột. Trong một số trường hợp, chức năng tụy có thể được cải thiện khi bệnh nền được kiểm soát hiệu quả và tình trạng dinh dưỡng được điều chỉnh phù hợp.

Triệu chứng của bệnh suy tụy

Người mắc bệnh suy tụy thường gặp khó khăn trong việc tiêu hóa chất béo. Các biểu hiện phổ biến gồm:

  • Đau hoặc co thắt vùng bụng
  • Đầy hơi, chướng bụng, khó tiêu
  • Rối loạn đại tiện như táo bón hoặc tiêu chảy
  • Phân nhạt màu, nổi váng, có mùi hôi và nhờn do chứa nhiều chất béo chưa tiêu hóa
  • Sụt cân không rõ nguyên nhân
  • Trẻ nhỏ có thể chậm tăng cân, kém phát triển so với độ tuổi

Những triệu chứng này không chỉ ảnh hưởng đến chất lượng cuộc sống mà còn là dấu hiệu cảnh báo tình trạng hấp thu kém kéo dài.

Người bệnh có những biểu hiện phổ biến như đau bụng, đầy hơi, khó tiêuNgười bệnh có những biểu hiện phổ biến như đau bụng, đầy hơi, khó tiêu

Phương pháp chẩn đoán và điều trị bệnh suy tụy

Chẩn đoán 

Để xác định bệnh suy tụy, bác sĩ thường chỉ định một số xét nghiệm đặc hiệu, bao gồm:

  • Xét nghiệm elastase trong phân: đánh giá nồng độ enzyme elastase - một chỉ số phản ánh trực tiếp hoạt động của tuyến tụy.
  • Định lượng chất béo trong phân: giúp xác định mức độ hấp thu chất béo của cơ thể.
  • Xét nghiệm chức năng tụy bằng secretin: bác sĩ truyền secretin qua đường tĩnh mạch để kích thích tuyến tụy tiết enzyme, sau đó thu thập dịch tụy kiểm tra phản ứng.
  • Chẩn đoán hình ảnh: siêu âm, chụp CT hoặc MRI giúp phát hiện bất thường cấu trúc của tuyến tụy.

Điều trị

Suy tụy ngoại tiết là tình trạng tuyến tụy không sản xuất hoặc giải phóng đủ enzyme tiêu hóa, khiến cơ thể giảm khả năng hấp thu chất dinh dưỡng. Việc điều trị tập trung vào bổ sung enzyme còn thiếu, cải thiện tình trạng dinh dưỡng và kiểm soát nguyên nhân gây bệnh. Các phương pháp thường được áp dụng gồm:

  • Liệu pháp thay thế enzyme tuyến tụy (PERT): Người bệnh sử dụng chế phẩm chứa enzyme tiêu hóa theo chỉ định của bác sĩ, thường dùng cùng bữa ăn hoặc bữa phụ để hỗ trợ phân giải và hấp thu chất dinh dưỡng.
  • Điều chỉnh chế độ ăn uống: Xây dựng khẩu phần ăn cân đối, chia thành nhiều bữa nhỏ nếu cần. Hạn chế thực phẩm nhiều chất béo bão hòa, đồ chiên rán và tuyệt đối tránh rượu bia, đặc biệt ở người có bệnh lý tuyến tụy liên quan đến rượu.
  • Bổ sung vitamin và vi chất: Theo dõi tình trạng thiếu hụt các vitamin tan trong chất béo (A, D, E, K) và bổ sung khi có chỉ định nhằm phòng ngừa biến chứng do kém hấp thu.
  • Theo dõi và điều trị bệnh lý nền: Kiểm soát nguyên nhân gây suy tụy, đánh giá cân nặng, tình trạng dinh dưỡng và khả năng đáp ứng với liệu pháp thay thế enzyme để điều chỉnh phác đồ khi cần thiết.

Người bệnh cần duy trì điều trị và tái khám theo hướng dẫn của bác sĩ. Việc kết hợp sử dụng enzyme đúng cách, chế độ dinh dưỡng phù hợp và kiểm soát bệnh lý nền giúp cải thiện khả năng hấp thu, hạn chế suy dinh dưỡng và nâng cao chất lượng cuộc sống.

Sử dụng liệu pháp thay thế enzyme để đảm bảo chức năng tiêu hóaSử dụng liệu pháp thay thế enzyme để đảm bảo chức năng tiêu hóa

Biện pháp phòng ngừa bệnh suy tụy

Để giảm nguy cơ mắc bệnh suy tụy, mỗi người nên chủ động bảo vệ tuyến tụy bằng các biện pháp sau:

  • Không hút thuốc và hạn chế sử dụng rượu bia để tránh tổn thương tế bào tụy.
  • Theo dõi các dấu hiệu bất thường của tiêu hóa và đi khám sớm khi có biểu hiện nghi ngờ.
  • Duy trì chế độ ăn uống cân đối, giàu rau xanh và chất xơ.
  • Khám sức khỏe định kỳ để phát hiện sớm các bệnh lý liên quan đến tụy, đặc biệt ở người có tiền sử viêm tụy hoặc rối loạn chuyển hóa.

Qua bài viết này của Bệnh viện Đa khoa Phương Đông, hy vọng đã cung cấp những thông tin hữu ích về bệnh suy tụy. Nếu Quý khách có bất kỳ thắc mắc hoặc có nhu cầu thăm khám và điều trị có thể liên hệ BVĐK Phương Đông qua Hotline 1900 1806 hoặc Đặt lịch khám để được nhân viên tư vấn và hỗ trợ nhanh chóng.

*Nội dung bài viết đã được update từ ngày 18/11/2026

BỆNH VIỆN ĐA KHOA PHƯƠNG ĐÔNG

Địa chỉ: Số 9, Phố Viên, Phường Đông Ngạc, Thành phố Hà Nội, Việt Nam
Tổng đài tư vấn: 19001806
Website: https://benhvienphuongdong.vn

 

Lưu ý: Thông tin trong bài viết chỉ mang tính chất tham khảo, vui lòng liên hệ với Bác sĩ, Dược sĩ hoặc chuyên viên y tế để được tư vấn cụ thể.

1,450

Bài viết hữu ích?

Đăng ký nhận tư vấn

Vui lòng để lại thông tin và nhu cầu của Quý khách để được nhận tư vấn

19001806 Đặt lịch khám