Bệnh bướu giáp lan tỏa là gì? Có nguy hiểm và cần điều trị không?

Nguyễn Phương Thảo

19-03-2025

goole news
16

Bệnh bướu giáp lan tỏa có nguy hiểm không? Phần lớn trường hợp lành tính, nhưng mức độ ảnh hưởng phụ thuộc vào nguyên nhân và tình trạng hoạt động của tuyến giáp. Bệnh có thể không gây triệu chứng rõ ràng, song cũng có thể đi kèm cường giáp, suy giáp hoặc gây chèn ép khi tuyến giáp tăng kích thước. Do đó, người bệnh cần được thăm khám, siêu âm và kiểm tra chức năng tuyến giáp để xác định nguyên nhân, đánh giá mức độ bệnh và có hướng xử trí phù hợp.

Bệnh bướu giáp lan tỏa có nguy hiểm không?

Bệnh bướu giáp lan tỏa có thể không gây ảnh hưởng đáng kể đến sức khỏe trong giai đoạn đầu, đặc biệt khi kích thước tuyến giáp chưa tăng nhiều và chức năng nội tiết vẫn bình thường. Tuy nhiên, tình trạng này cũng có thể liên quan đến các bệnh lý như Basedow, viêm tuyến giáp Hashimoto hoặc những rối loạn chức năng tuyến giáp khác. Vì vậy, mức độ nguy hiểm không chỉ phụ thuộc vào kích thước bướu mà còn liên quan đến nguyên nhân gây bệnh, nồng độ hormone tuyến giáp và các triệu chứng đi kèm.

Bệnh lý bướu giáp lan tỏa là gì?Bướu giáp keo là tình trạng phì đại của tuyến giáp mà không kèm theo rối loạn chức năng, thường gặp hơn ở nữ giới

Người bệnh có thể gặp một số vấn đề sau:

  • Rối loạn chức năng tuyến giáp: Nếu tuyến giáp sản xuất quá nhiều hormone, người bệnh có thể bị cường giáp với biểu hiện hồi hộp, tim nhanh, run tay, sụt cân và rối loạn giấc ngủ. Ngược lại, khi hormone tuyến giáp suy giảm, cơ thể có thể xuất hiện tình trạng mệt mỏi, tăng cân, táo bón và nhạy cảm với lạnh.
  • Chèn ép các cơ quan vùng cổ: Khi tuyến giáp phát triển lớn, khối bướu có thể gây cảm giác vướng cổ, khó nuốt, khó thở hoặc khàn tiếng. Những biểu hiện này cần được đánh giá để xác định mức độ chèn ép và hướng xử trí.
  • Biến chứng liên quan đến bệnh lý nền: Nếu bướu giáp lan tỏa do Basedow, tình trạng cường giáp kéo dài có thể ảnh hưởng đến tim mạch, chuyển hóa và sức khỏe xương. Một số người bệnh còn xuất hiện tổn thương mắt đặc trưng của bệnh Basedow.

Khi nào người bệnh cần thăm khám?

Người bệnh nên chủ động kiểm tra tuyến giáp khi nhận thấy vùng cổ trước to bất thường, có cảm giác vướng khi nuốt hoặc xuất hiện những thay đổi về cân nặng, nhịp tim, thân nhiệt không rõ nguyên nhân.

Đặc biệt, cần sớm đến cơ sở y tế nếu có các dấu hiệu như:

  1. Tuyến giáp hoặc vùng cổ tăng kích thước nhanh.
  2. Khó nuốt, khó thở, nhất là khi nằm.
  3. Khàn tiếng kéo dài không rõ nguyên nhân.
  4. Tim đập nhanh, hồi hộp, run tay hoặc sụt cân dù chế độ ăn không thay đổi.
  5. Mắt lồi, sưng đau quanh mắt hoặc nhìn đôi.

Trường hợp khó thở rõ rệt, đau ngực, ngất hoặc tình trạng toàn thân xấu đi đột ngột cần được cấp cứu, không nên chờ lịch khám thông thường.

Theo Hiệp hội Tuyến giáp Hoa Kỳ (ATA), bướu giáp có thể xuất hiện khi tuyến giáp hoạt động bình thường, hoạt động quá mức hoặc suy giảm chức năng. Vì vậy, không thể chỉ dựa vào kích thước tuyến giáp để kết luận bệnh có nguy hiểm hay không.

Bệnh bướu giáp lan tỏa có những dạng nào? 

Bướu giáp lan tỏa là tình trạng toàn bộ tuyến giáp tăng kích thước tương đối đồng đều, thay vì chỉ xuất hiện một hoặc nhiều khối nhân khu trú trong nhu mô tuyến. Đây là mô tả về hình thái và kích thước tuyến giáp, không phải tên gọi của một bệnh lý có nguyên nhân duy nhất.

Tình trạng này có thể xuất hiện ở người có chức năng tuyến giáp bình thường, người bị cường giáp hoặc người mắc suy giáp. Do đó, để xác định bản chất bệnh, bác sĩ cần kết hợp thăm khám, xét nghiệm hormone và chẩn đoán hình ảnh khi có chỉ định.

Trong kết quả siêu âm, cụm từ bệnh lý tuyến giáp lan tỏa đôi khi được sử dụng để mô tả những thay đổi lan rộng trong cấu trúc nhu mô tuyến giáp. Tuy nhiên, đây vẫn là cách mô tả hình ảnh, chưa đủ để xác định chính xác nguyên nhân nếu chưa có các đánh giá chuyên môn khác.

Tùy theo tình trạng chức năng tuyến giáp, bệnh có thể được phân thành những nhóm sau:

Cách nhận diện điểm khác nhau của bướu giáp lan toảCách nhận diện điểm khác nhau của bướu giáp lan toả

Bướu giáp lan tỏa không độc (Simple diffuse goiter hay Nontoxic diffuse goiter)

Bướu giáp lan tỏa nhiễm độc (Toxic diffuse goiter)

 Bướu giáp lan tỏa không độc là tình trạng tuyến giáp tăng kích thước nhưng không có biểu hiện nhiễm độc giáp do tuyến sản xuất hormone quá mức. Chức năng tuyến giáp ở những trường hợp này thường vẫn được duy trì trong giới hạn bình thường, nhưng cần xét nghiệm để xác định cụ thể.

 Nguyên nhân: 

  • Thiếu i-ốt kéo dài, 
  • viêm tuyến giáp tự miễn
  • Những yếu tố ảnh hưởng đến quá trình tổng hợp hormon tuyến giáp

 Biểu hiện:

  •  Người bệnh có thể không xuất hiện triệu chứng rõ ràng ngoài tình trạng tuyến giáp to. Nếu bướu phát triển chậm, kích thước nhỏ và không gây chèn ép, bác sĩ có thể cân nhắc theo dõi định kỳ thay vì can thiệp ngay.

 Bướu giáp lan tỏa nhiễm độc là tình trạng tuyến giáp tăng kích thước đi kèm tình trạng dư thừa hormone tuyến giáp, gây nhiễm độc giáp. 

 Nguyên nhân:

  • Một trong những nguyên nhân quan trọng cần được xem xét là bệnh Basedow (hay còn gọi là bệnh Basedow là nguyên nhân phổ biến)

 Biểu hiện:

  • Tim đập nhanh,
  • Run tay
  • Đổ mồ hôi nhiều, 
  • Sụt cân, mất ngủ,
  • Một số trường hợp còn xuất hiện mắt lồi, cộm mắt, sưng quanh mắt hoặc nhìn đôi. 

Đối tượng dễ bị bướu giáp lan toả 

Một số đối tượng có nguy cơ cao mắc bệnh này bao gồm:

  • Phụ nữ trong độ tuổi từ 20 đến 40 có nguy cơ mắc bệnh cao hơn nam giới.
  • Những người có tiền sử gia đình mắc các bệnh về tuyến giáp.
  • Sự thiếu hụt i-ốt trong chế độ ăn uống, đặc biệt ở các vùng núi nơi i-ốt bị rửa trôi khỏi đất, cũng làm tăng nguy cơ phát triển bướu giáp lan tỏa. 
  • Các yếu tố khác: Môi trường nhiễm khuẩn, căng thẳng tinh thần, suy dinh dưỡng và sử dụng một số loại thuốc có thể góp phần làm tăng nguy cơ mắc bệnh này.

Bệnh bướu giáp lan tỏa điều trị như thế nào?

Không có một phác đồ điều trị chung cho tất cả người mắc bệnh bướu giáp lan tỏa. Hướng xử trí cần dựa trên nguyên nhân, tình trạng hormone tuyến giáp, kích thước bướu, triệu chứng chèn ép và các bệnh lý đi kèm.

Nếu bướu giáp lan tỏa có kích thước nhỏ, chức năng tuyến giáp bình thường, không có dấu hiệu nghi ngờ và không gây chèn ép, bác sĩ có thể chỉ định theo dõi thay vì điều trị ngay.

Người bệnh cần tái khám theo lịch để đánh giá sự thay đổi kích thước tuyến giáp, kiểm tra chức năng hormone và phát hiện sớm những bất thường nếu xuất hiện.

Điều trị bằng thuốc

Thuốc kháng giáp giúp giảm triệu chứng và kích thước bướu khi điều trị bướu giáp lan toả

Thuốc kháng giáp giúp giảm triệu chứng và kích thước bướu khi điều trị bướu giáp lan toả

Việc sử dụng thuốc phụ thuộc vào bệnh lý nền gây bướu giáp:

  • Bổ sung hormone tuyến giáp: Levothyroxine có thể được chỉ định khi người bệnh bị suy giáp, chẳng hạn trong một số trường hợp viêm tuyến giáp Hashimoto. Thuốc giúp bổ sung lượng hormone cơ thể thiếu hụt, không phải lựa chọn mặc định để thu nhỏ mọi trường hợp bướu giáp lan tỏa.
  • Thuốc kháng giáp: Được sử dụng trong một số trường hợp cường giáp, đặc biệt là bệnh Basedow, nhằm hạn chế quá trình tổng hợp hormone tuyến giáp. Việc sử dụng thuốc cần được bác sĩ theo dõi thông qua triệu chứng và kết quả xét nghiệm.
  • Điều chỉnh lượng i-ốt: Nếu nguyên nhân được xác định là thiếu i-ốt, bác sĩ có thể hướng dẫn bổ sung phù hợp. Người bệnh không nên tự sử dụng chế phẩm i-ốt liều cao vì việc bổ sung không đúng đối tượng có thể làm rối loạn chức năng tuyến giáp.

Tùy trường hợp, bác sĩ có thể kê thêm thuốc kiểm soát triệu chứng như thuốc chẹn beta khi người bệnh có biểu hiện tim nhanh, run tay do cường giáp. Nhóm thuốc này chỉ hỗ trợ kiểm soát triệu chứng, không giải quyết nguyên nhân gây bệnh.

>>> Tham khảo: 

Điều trị bằng i-ốt phóng xạ

I-ốt phóng xạ (I-131) là phương pháp được sử dụng trong một số trường hợp cường giáp, đặc biệt là bệnh Basedow. Sau khi được đưa vào cơ thể, i-ốt phóng xạ tập trung tại tuyến giáp và phát ra bức xạ tác động lên các tế bào tuyến, giúp giảm hoạt động sản xuất hormone.

Phương pháp này có thể được cân nhắc dựa trên tình trạng bệnh, kích thước tuyến giáp và các yếu tố sức khỏe đi kèm. Tuy nhiên, người bệnh cần được tư vấn về nguy cơ suy giáp sau điều trị và kế hoạch theo dõi chức năng tuyến giáp lâu dài.

I-ốt phóng xạ không phù hợp với phụ nữ đang mang thai hoặc cho con bú. Người có bệnh mắt do Basedow cũng cần được đánh giá kỹ trước khi lựa chọn phương pháp này.

Phẫu thuật tuyến giáp

Phẫu thuật là một phương pháp hiệu quả để điều trị bướu giáp lan tỏa 

Phẫu thuật là một phương pháp hiệu quả để điều trị bướu giáp lan tỏa 

Phẫu thuật có thể được cân nhắc trong những trường hợp bướu giáp phát triển lớn, gây chèn ép khí quản hoặc thực quản, nghi ngờ tổn thương ác tính hoặc không phù hợp với các phương pháp điều trị khác.

Tùy bệnh lý, bác sĩ có thể chỉ định cắt một phần hoặc toàn bộ tuyến giáp. Việc lựa chọn phạm vi phẫu thuật cần dựa trên kết quả thăm khám, hình ảnh học và tình trạng chức năng tuyến giáp của người bệnh.

Sau phẫu thuật, người bệnh cần theo dõi các nguy cơ như suy giáp, hạ canxi máu hoặc thay đổi giọng nói. Nếu tuyến giáp bị cắt toàn bộ, người bệnh thường cần sử dụng hormone tuyến giáp thay thế lâu dài theo chỉ định.

Chế độ dinh dưỡng và sinh hoạt

Dinh dưỡng không thể thay thế điều trị nguyên nhân nhưng có vai trò hỗ trợ duy trì hoạt động tuyến giáp và sức khỏe tổng thể.

Người mắc bệnh bướu giáp lan tỏa nên lưu ý:

  • Sử dụng muối i-ốt và thực phẩm chứa i-ốt ở mức phù hợp với nhu cầu cơ thể, không tự bổ sung viên i-ốt hoặc các chế phẩm chứa hàm lượng cao.
  • Xây dựng chế độ ăn cân bằng, đa dạng thực phẩm, bổ sung đủ protein, vitamin và khoáng chất.
  • Không tự ý kiêng hoàn toàn các nhóm thực phẩm như đậu nành, rau họ cải hoặc hải sản nếu không có chỉ định cụ thể.
  • Hạn chế hút thuốc lá, đặc biệt ở người mắc Basedow vì thuốc lá có thể làm tăng nguy cơ và mức độ nghiêm trọng của bệnh mắt do Basedow.
  • Duy trì giấc ngủ, vận động phù hợp và tái khám theo lịch của bác sĩ.

Đặc biệt, chế độ ăn hạn chế i-ốt chỉ nên áp dụng khi có chỉ định cụ thể, chẳng hạn chuẩn bị cho một số thủ thuật hoặc phương pháp điều trị bằng i-ốt phóng xạ.

Khi nhận thấy vùng cổ to bất thường, khó nuốt, tim đập nhanh, run tay hoặc có những dấu hiệu nghi ngờ rối loạn chức năng tuyến giáp, người bệnh nên chủ động thăm khám để được kiểm tra và tư vấn hướng xử trí phù hợp.

Bệnh viện Đa khoa Phương Đông tiếp nhận thăm khám và tư vấn sức khỏe. Người bệnh có thể liên hệ tổng đài 1900 1806 để được hỗ trợ thông tin và đặt lịch khám.

Câu hỏi thường gặp về bệnh bướu giáp lan tỏa

  • Bướu giáp lan tỏa không độc có cần điều trị không?

Không phải trường hợp nào cũng cần điều trị ngay. Nếu tuyến giáp tăng kích thước nhưng chức năng hormone vẫn bình thường, bướu không gây chèn ép và không có đặc điểm nghi ngờ, bác sĩ có thể chỉ định theo dõi định kỳ. Việc điều trị sẽ được cân nhắc khi xuất hiện rối loạn chức năng tuyến giáp, bướu phát triển lớn hoặc có nguyên nhân cần can thiệp.

  • Bướu giáp lan tỏa có phải bệnh Basedow không?

Không. Bướu giáp lan tỏa là tình trạng tuyến giáp tăng kích thước tương đối đồng đều, trong khi Basedow là bệnh tự miễn gây cường giáp. Basedow có thể khiến tuyến giáp to lan tỏa, nhưng không phải mọi trường hợp bướu giáp lan tỏa đều mắc bệnh này. Để xác định, người bệnh cần thực hiện các xét nghiệm chức năng tuyến giáp và kháng thể đặc hiệu khi có chỉ định.

  • Bướu giáp lan tỏa có chuyển thành ung thư không?

Bướu giáp lan tỏa là thuật ngữ mô tả hình thái tuyến giáp, không đồng nghĩa với ung thư hay một tổn thương tiền ung thư. Tuy nhiên, tuyến giáp to lan tỏa vẫn có thể đi kèm các nhân hoặc tổn thương cần đánh giá riêng. Nếu siêu âm phát hiện đặc điểm nghi ngờ, bác sĩ sẽ cân nhắc thêm các phương pháp kiểm tra như chọc hút tế bào bằng kim nhỏ.

  • Người mắc bướu giáp lan tỏa có nên ăn muối i-ốt không?

Người bệnh không nên tự ý loại bỏ hoàn toàn muối i-ốt khỏi chế độ ăn hoặc bổ sung i-ốt liều cao khi chưa xác định nguyên nhân. Nhu cầu i-ốt phụ thuộc tình trạng tuyến giáp và bệnh lý nền. Với một số trường hợp cường giáp hoặc chuẩn bị điều trị bằng i-ốt phóng xạ, bác sĩ có thể hướng dẫn điều chỉnh lượng i-ốt trong khẩu phần.

  • Bướu giáp lan tỏa có cần phẫu thuật không?

Phẫu thuật không phải phương pháp bắt buộc cho mọi trường hợp. Bác sĩ thường cân nhắc can thiệp khi bướu phát triển lớn gây chèn ép, có tổn thương nghi ngờ ác tính hoặc không phù hợp với những phương pháp điều trị khác. Những trường hợp bướu nhỏ, chức năng tuyến giáp ổn định và không có triệu chứng có thể chỉ cần theo dõi.

Kết luận

Bệnh bướu giáp lan tỏa không phải lúc nào cũng nguy hiểm hoặc cần điều trị ngay. Tuy nhiên, việc chủ quan không theo dõi có thể khiến các rối loạn chức năng tuyến giáp không được phát hiện kịp thời. Người bệnh nên kiểm tra sức khỏe định kỳ, tuân thủ hướng dẫn của bác sĩ và lựa chọn phương pháp điều trị dựa trên nguyên nhân, kích thước bướu cũng như chức năng tuyến giáp.

BỆNH VIỆN ĐA KHOA PHƯƠNG ĐÔNG

Địa chỉ: Số 9, Phố Viên, Phường Đông Ngạc, Thành phố Hà Nội, Việt Nam
Tổng đài tư vấn: 19001806
Website: https://benhvienphuongdong.vn

 

Lưu ý: Thông tin trong bài viết chỉ mang tính chất tham khảo, vui lòng liên hệ với Bác sĩ, Dược sĩ hoặc chuyên viên y tế để được tư vấn cụ thể.

1,943

Bài viết hữu ích?

Nguồn tham khảo

Đăng ký nhận tư vấn

Vui lòng để lại thông tin và nhu cầu của Quý khách để được nhận tư vấn

ThS.BS

LÊ THỊ HẰNG NGA

Khoa Khám Bệnh
19001806 Đặt lịch khám