Theo chuyên gia trực thuộc Trung tâm Chẩn đoán hình ảnh và Điện quang can thiệp Quốc tế Phương Đông, chiến lược điều trị ung thư hiện nay cần được thay đổi để nâng cao tiên lượng sống. Dịch chuyển từ việc chỉ cần cắt bỏ được khối u sang triệt tiêu tối đa tế bào ác tính khu trú hoặc có nguy cơ âm thầm lây lan. Thế nên, ứng dụng PET/CT trước phẫu thuật ung thư ngày càng được coi trọng, do có thể khắc phục những hạn chế của các phương pháp truyền thống.
Vì sao nên thực hiện PET/CT trước phẫu thuật ung thư?
Nhiều bệnh nhân nghĩ rằng: "Phát hiện được khối u và cắt bỏ càng sớm càng tốt là điều quan trọng nhất”.
Nhưng trong ung thư, có một sự thật khó chấp nhận: Không phải cuộc mổ nào cũng giúp người bệnh sống lâu hơn.
Có những bệnh nhân trải qua:
- Cắt thực quản,
- Cắt một phần phổi,
- Cắt khối tá - tụy,
- Hoặc phẫu thuật trực tràng kèm hậu môn nhân tạo,

PET/CT trước phẫu thuật ung thư nhằm nâng cao tiên lượng điều trị thành công cho bệnh nhân
Rồi chỉ vài tháng sau mới phát hiện: Ung thư đã di căn từ trước khi lên bàn mổ.
Ca mổ có thể hoàn toàn thành công về mặt kỹ thuật.
Nhưng chiến lược điều trị thì thất bại ngay từ đầu.
Vì thứ quyết định tiên lượng của ung thư không chỉ là: “Cắt được khối u” mà là “bệnh còn khu trú hay đã âm thầm lan đi”.
Và đó là lý do PET/CT ngày càng quan trọng trước nhiều cuộc phẫu thuật ung thư lớn.
Xem thêm: Vai trò của chụp PET/CT trong chẩn đoán ung thư: Tổng quan lâm sàng
Phẫu thuật ung thư không chỉ là chuyện “lấy khối u ra ngoài”
Trong ngoại khoa ung thư, một cuộc mổ lớn luôn đi kèm cái giá rất lớn.
Người bệnh có thể phải:
- Mất một phần cơ quan,
- Mang hậu môn nhân tạo vĩnh viễn,
- Mở khí quản,
- Ăn qua sonde,
- Giảm dung tích phổi,
- Hoặc mất hàng tháng để hồi phục thể trạng.
Vì vậy, trước khi quyết định phẫu thuật, điều quan trọng không phải là: “Khối u có cắt được không?”
Mà là: “Người bệnh có thực sự hưởng lợi từ cuộc mổ đó không?”
Đây là điểm PET/CT tạo ra khác biệt.
CT cho bác sĩ thấy hình ảnh giải phẫu:
- Khối u nằm ở đâu,
- Kích thước bao nhiêu,
- Có xâm lấn cơ quan lân cận không.
Nhưng CT có thể bỏ sót:
- Hạch còn nhỏ,
- Tổn thương xương giai đoạn sớm,
- Di căn màng phổi,
- Hoặc ổ di căn xa chưa làm thay đổi cấu trúc giải phẫu.
Trong khi đó, PET/CT đánh giá hoạt động chuyển hóa của tế bào ung thư.
Điều này rất quan trọng trong thực hành lâm sàng.

Ứng dụng PET/CT trước phẫu thuật ung thư nhằm đánh giá hoạt động chuyển hoá của tế bào ác tính
Một bệnh nhân ung thư phổi có thể được đánh giá còn khả năng phẫu thuật trên CT.
Nhưng PET/CT phát hiện thêm:
- Hạch trung thất tăng chuyển hóa,
- Hoặc một tổn thương xương nhỏ.
Khi đó, mục tiêu điều trị thay đổi hoàn toàn từ phẫu thuật triệt căn sang điều trị toàn thân hoặc hóa xạ trị đồng thời.
Nếu không chụp PET/CT trước mổ, người bệnh có thể đã trải qua:
- Cắt phổi,
- Hồi sức kéo dài,
- Suy giảm chức năng hô hấp,
Nhưng tiên lượng sống còn gần như không thay đổi vì bệnh đã ở giai đoạn di căn.
Đó là lý do trong nhiều hội đồng tumor board, PET/CT không còn được xem là “xét nghiệm bổ sung”.
Nó là công cụ để xác định: "Ai thật sự hưởng lợi từ phẫu thuật” và “ai cần một chiến lược điều trị khác trước khi lên bàn mổ”.
Xem thêm: Vì sao phải chụp Pet CT và những lưu ý khi chụp Pet CT
PET/CT giúp thay đổi điều gì trước phẫu thuật?
Trong điều trị ung thư, PET/CT không đơn thuần là công cụ chẩn đoán giai đoạn, kỹ thuật trở thành một bản đồ sinh học sống động. Một khi các bác sĩ nhận diện chính xác tình trạng bên trong cơ thể, hướng can thiệp ở bệnh nhân sẽ trở nên dễ dàng và được tối ưu hiệu quả hơn rất nhiều.
Tránh bỏ sót giai đoạn bệnh thực sự
Trong ung thư phổi không tế bào nhỏ, PET/CT có thể làm thay đổi giai đoạn ở khoảng 20–30% bệnh nhân.
Nói cách khác: Cứ 10 người chuẩn bị phẫu thuật thì có khoảng 2–3 người thực chất không còn phù hợp với mổ triệt căn như đánh giá ban đầu.
PET/CT đặc biệt có giá trị trong phát hiện:
- Hạch trung thất
- Di căn xương
- Tổn thương tuyến thượng thận
- Di căn gan giai đoạn sớm

PET/CT giúp phát hiện chính xác những tổn thương, tình trạng bất thường dù là nhỏ nhất
Chỉ cần bỏ sót một tổn thương di căn nhỏ, toàn bộ kế hoạch điều trị có thể đi sai hướng.
Chọn đúng thời điểm phẫu thuật
Không phải bệnh nhân nào cũng nên mổ ngay sau chẩn đoán.
Có những trường hợp:
- Cần hóa trị tân bổ trợ,
- Cần hóa xạ trị trước,
- Hoặc cần đánh giá lại đáp ứng trước khi quyết định phẫu thuật.
PET/CT giúp bác sĩ đánh giá:
- Mức độ hoạt động của bệnh,
- Đáp ứng sinh học sau điều trị,
- Khả năng đạt lợi ích thực sự từ phẫu thuật.
Trong Ung thư, điều trị không phải cuộc đua “ai mổ nhanh hơn”.
Mà là: “ Chọn đúng thứ cần làm ở đúng thời điểm”.
Vì sao PET/CT ngày càng quan trọng?
Điểm quan trọng nhất của PET/CT không nằm ở chuyện “chụp rõ hơn”.
Mà ở chỗ: Nó thay đổi cách bác sĩ hiểu về bệnh ung thư.
Một khối u sau hóa trị có thể vẫn còn kích thước trên CT. Nhưng PET/CT cho thấy gần như không còn hoạt động chuyển hóa.
Điều đó ảnh hưởng trực tiếp đến quyết định:
- Có cần mổ tiếp không,
- Có cần đổi phác đồ không,
- Hay nên tiếp tục điều trị hiện tại.

PET/CT cung cấp một bản đồ chẩn đoán toàn diện trước khi tiến hành điều trị ung thư
Ngược lại, có những tổn thương rất nhỏ trên CT nhưng tăng hấp thu FDG mạnh trên PET.
Điều đó cho thấy bệnh đang hoạt động mạnh hơn nhiều so với hình ảnh giải phẫu nhìn thấy.
Đây là lý do PET/CT đặc biệt quan trọng trong:
- Lập kế hoạch phẫu thuật
- Đánh giá đáp ứng điều trị
- Và xây dựng chiến lược đa mô thức
Với nhiều bệnh nhân, PET/CT không chỉ giúp “phát hiện thêm tổn thương”.
Nó giúp tránh một quyết định điều trị sai ngay từ đầu.
Điều quan trọng không phải là mổ được mà là mổ đúng người, đúng thời điểm
Một ca mổ thành công về kỹ thuật chưa chắc là một chiến lược điều trị đúng.
Trong ung thư, điều quan trọng nhất vẫn là:
- Đánh giá đúng giai đoạn bệnh,
- Chọn đúng bệnh nhân,
- Và phối hợp đúng trình tự điều trị.
PET/CT không thay thế phẫu thuật.
Nhưng trong nhiều trường hợp, nó là bước giúp bác sĩ quyết định: “Người bệnh nên lên bàn mổ, hay cần một hướng điều trị khác trước khi cuộc mổ diễn ra”.