Rối loạn mỡ máu ở trẻ em: Cảnh giác ngay cả khi bé không thừa cân

Phương Loan

08-02-2024

goole news
16

Không chỉ người trưởng thành, trẻ em cũng có thể gặp tình trạng mỡ máu cao, ngay cả khi vóc dáng vẫn bình thường và không có biểu hiện bất thường. Đặc biệt, rối loạn mỡ máu ở trẻ em thường diễn tiến âm thầm, có thể là hệ quả của các nhân tố di truyền hoặc chế độ ăn uống không khoa học, không rèn luyện sức khỏe thường xuyên.

Thế nào là rối loạn mỡ máu ở trẻ em?

Rối loạn mỡ máu ở trẻ em là tình trạng các chỉ số lipid máu mất cân bằng, biểu hiện qua cholesterol toàn phần, LDL-C (cholesterol xấu) hoặc triglyceride tăng cao, trong khi HDL-C (cholesterol tốt) giảm dưới ngưỡng an toàn. Theo Viện Nhi khoa Hoa Kỳ, trẻ có thể được xếp vào nhóm rối loạn mỡ máu khi cholesterol toàn phần trên 200 mg/dL, LDL-C trên 130 mg/dL, triglyceride trên 100 mg/dL hoặc 130 mg/dL tùy độ tuổi và HDL-C dưới 40 mg/dL.

Trẻ em bị rối loạn mỡ máu thường có quá trình rối loạn chuyển hóa chất béo bất thường và phải đối mặt với nguy cơ mắc các bệnh lý tim mạch và tiểu đường trong tương lai.

Kết luận rối loạn lipid máu khi chỉ số cholesterol xấu tăng cao

Trẻ em có mỡ máu cao khi chỉ số cholesterol tăng cao, cholesterol tốt giảm

Theo Hiệp hội Nhi khoa Hoa Kỳ, nhóm trẻ em và thanh thiếu niên dưới đây có nguy cơ bị rối loạn mỡ máu cao, cần được xét nghiệm lipid máu khi đói 1 - 3 năm, bao gồm:

  • Trẻ em béo phì, đái tháo đường, cao huyết áp
  • Có tiền sử gia đình bị rối loạn mỡ máu nặng hoặc mắc bệnh lý mạch vành
  • Đang điều trị các bệnh lý có thể dẫn đến bệnh lý tim mạch như bệnh thận mạn, bệnh Kawasaki và bệnh tim bẩm sinh.

Với trẻ em bình thường, không thuộc các nhóm nguy cơ trên thì chỉ cần xét nghiệm mỡ máu 2 lần. Trong đó, lần 1 thực hiện trước 9 - 12 tuổi, lần 2 thực hiện khi 17 - 21 tuổi.

Nguyên nhân gây rối loạn mỡ máu ở trẻ em

Nguyên nhân gây ra rối loạn mỡ máu ở trẻ em có thể là do di truyền hoặc ảnh hưởng từ lối sống thiếu khoa học.

  • Di truyền:Trẻ em được sinh ra trong gia đình có người thân có chỉ số cholesterol trong máu cao thì cũng dễ bị rối loạn mỡ máu hơn. 
  • Chế độ sinh hoạt thiếu khoa học: Thường xuyên tiêu thụ các loại đồ ăn nhanh, thực phẩm nhiều dầu mỡ, thực phẩm chế biến sẵn trong khi lười tập thể dục cũng khiến hàm lượng chất béo tích tụ trong máu cao.

Triệu chứng rối loạn mỡ máu ở trẻ em

Trẻ em bị rối loạn mỡ máu không có biểu hiện điển hình. Các em chỉ có triệu chứng khi bệnh đã diễn biến nặng, gây ra các vấn đề sức khoẻ như sau:

  • Khi triglyceride tăng rất cao (trên 500 mg/dL, tương đương 5,65 mmol/L): Trẻ có nguy cơ bị viêm tụy cấp. Ngoài ra, tình trạng này có thể gây gan, lách to; tê bì, khó thở, lú lẫn và xuất hiện các nốt u vàng dưới da. Những nốt này thường có màu vàng hoặc vàng cam, tập trung ở thân mình, lưng, khuỷu tay, mông, đầu gối, bàn tay và bàn chân.
  • Khi LDL-C (cholesterol xấu) tăng cao: Có thể xuất hiện một số dấu hiệu lắng đọng cholesterol bất thường như:
    • Vòng giác mạc: Vòng màu trắng đục hoặc xám nhạt xuất hiện ở rìa giác mạc.
    • U vàng ở gân: Các nốt hoặc mảng lắng đọng cholesterol tại gân Achilles, khuỷu tay, đầu gối hoặc vùng khớp cổ bàn chân.
    • Ban vàng mí mắt (xanthelasma): Các mảng màu vàng, mềm, thường xuất hiện quanh mí mắt.
  • Ở trẻ mắc tăng cholesterol máu gia đình thể đồng hợp tử: Một số dấu hiệu có thể xuất hiện rõ hơn, bao gồm vòng giác mạc, u vàng ở gân, ban vàng mí mắt và các dạng u vàng phẳng hoặc nổi thành khối dưới da.

Khó thở có thể là một trong số các dấu hiệu của rối loạn mỡ máu ở trẻ em diễn biến nặng

Khó thở có thể là một trong số các dấu hiệu của rối loạn mỡ máu ở trẻ em diễn biến nặng

Phương pháp phòng ngừa rối loạn mỡ máu ở trẻ em

Để điều trị bệnh lý mỡ máu cao hiệu quả, các bác sĩ sẽ tập trung thay đổi chế độ ăn và điều chỉnh chế độ sinh hoạt khoa học. Gia đình sẽ được yêu cầu phối hợp cùng thực hiện hoặc giám sát bé thực hiện các biện pháp chăm sóc sức khỏe dưới đây:

Điều chỉnh chế độ ăn uống

  • Hạn chế thực phẩm chứa nhiều chất béo bão hòa, chất béo chuyển hóa và cholesterol như mỡ động vật, đồ chiên rán, thức ăn nhanh, thực phẩm chế biến sẵn và các sản phẩm từ sữa nguyên kem.
  • Với trẻ từ 2 tuổi trở lên, tổng lượng chất béo nên chiếm khoảng 30% hoặc ít hơn tổng năng lượng cung cấp mỗi ngày. Chất béo bão hòa nên chiếm dưới 10% tổng năng lượng và hạn chế tối đa chất béo chuyển hóa.
  • Với trẻ thuộc nhóm nguy cơ mắc bệnh lý tim mạch cao, bác sĩ sẽ yêu cầu có thể hướng dẫn giảm chất béo bão hòa xuống dưới 7% tổng năng lượng và cholesterol trong khẩu phần không quá 200 mg/ngày.
  • Ưu tiên các thực phẩm lành mạnh như ngũ cốc nguyên hạt, trái cây, rau xanh, sữa ít béo, thịt gia cầm bỏ da và cá.
  • Không cho trẻ uống các loại đồ uống có cồn, đồ uống nhiều đường.
  • Hạn chế mỡ động vật, dầu dừa và dầu cọ vì chứa nhiều chất béo bão hòa. Thay thế bằng các nguồn chất béo không bão hòa có lợi hơn như dầu ô liu, dầu hạt cải, dầu đậu phộng và chất béo từ cá.
  • Không nên loại bỏ hoàn toàn chất béo khỏi khẩu phần vì trẻ vẫn cần chất béo để phát triển.

Khuyến khích trẻ vận động thường xuyên

  • Tạo thói quen vận động thông qua những hoạt động phù hợp với sở thích, sức bền của trẻ và độ tuổi như đạp xe, bơi lội, đá bóng hoặc cầu lông.
  • Tham gia tập luyện cùng để trẻ có thêm động lực.
  • Nên duy trì hoạt động thể chất mỗi ngày. Thời gian và cường độ vận động cần phù hợp với độ tuổi, thể trạng của trẻ.

Duy trì cân nặng hợp lý

  • Theo dõi cân nặng và chiều cao định kỳ để đánh giá tình trạng dinh dưỡng của trẻ theo độ tuổi. Gia đình có thể tham khảo ý kiến của bác sĩ Chuyên khoa Dinh dưỡng để được hỗ trợ cá nhân hoá. 
  • Xây dựng chế độ ăn uống cân đối, kết hợp vận động thường xuyên để phòng ngừa thừa cân, béo phì.
  • Không tự ý áp dụng chế độ ăn kiêng nghiêm ngặt hoặc ép trẻ giảm cân, vì có thể ảnh hưởng xấu đến quá trình tăng trưởng và phát triển.

Trẻ em bị rối loạn mỡ máu cần phải thay đổi chế độ ăn theo hướng lành mạnh hơn

Trẻ em bị rối loạn mỡ máu cần phải thay đổi chế độ ăn theo hướng lành mạnh hơn

Tầm soát và điều trị rối loạn mỡ máu ở trẻ em

Tại Bệnh viện Đa khoa Phương Đông, Trung tâm Nhi Quốc tế phối hợp cùng Trung tâm Béo phì và Rối loạn chuyển hóa trong quá trình thăm khám, đánh giá và tư vấn kiểm soát các vấn đề sức khỏe liên quan. Trẻ được trực tiếp thăm khám bởi đội ngũ chuyên gia giàu kinh nghiệm như TS.BSNT Lê Xuân Ngọc - Giám đốc Trung tâm Nhi Quốc tế; BS.CKII Phi Nga - Trưởng khoa Nhi và PGS.TS.BS Nguyễn Anh Tuấn - Giám đốc Ngoại khoa, chuyên gia dẫn dắt Trung tâm Béo phì và Rối loạn chuyển hóa.

Thông qua sự phối hợp liên chuyên khoa, bác sĩ có thể đánh giá các yếu tố nguy cơ liên quan đến rối loạn mỡ máu, đặc biệt ở trẻ thừa cân, béo phì hoặc có dấu hiệu rối loạn chuyển hóa. Tùy tình trạng cụ thể, trẻ được tư vấn chế độ dinh dưỡng phù hợp với độ tuổi, điều chỉnh thói quen vận động, kiểm soát cân nặng và theo dõi các chỉ số sức khỏe. Qua đó, gia đình có định hướng chăm sóc phù hợp, vừa hỗ trợ kiểm soát mỡ máu vừa đảm bảo nhu cầu tăng trưởng và phát triển của trẻ.

Nếu nhận thấy trẻ có dấu hiệu thừa cân, béo phì, có yếu tố nguy cơ hoặc kết quả xét nghiệm mỡ máu bất thường, phụ huynh nên đưa trẻ đi khám để được bác sĩ đánh giá và tư vấn hướng xử trí phù hợp.

Khám Nhi tại Bệnh viện Đa khoa Phương Đông

Khám Nhi tại Bệnh viện Đa khoa Phương Đông

Đặt lịch thăm khám tại Trung tâm Nhi Quốc tế – Bệnh viện Đa khoa Phương Đông qua TẠI ĐÂY hoặc liên hệ HOTLINE 1900 1806 để được hỗ trợ.

Rối loạn mỡ máu ở trẻ em thường không có biểu hiện rõ ràng và còn tiềm ẩn các biến chứng về các bệnh lý tim mạch, gan thận khác. Vì vậy, cha mẹ nên chủ động phòng ngừa cho con bằng cách điều chỉnh chế độ dinh dưỡng khoa học, khuyến khích trẻ vận động thường xuyên và chú ý theo dõi các yếu tố nguy cơ. Khi nghi ngờ trẻ bị mỡ máu cao hoặc có kết quả xét nghiệm bất thường, phụ huynh nên đưa trẻ đi khám để được bác sĩ tư vấn cách kiểm soát phù hợp, giúp bảo vệ sức khỏe mà không ảnh hưởng đến quá trình phát triển toàn diện.

BỆNH VIỆN ĐA KHOA PHƯƠNG ĐÔNG

Địa chỉ: Số 9, Phố Viên, Phường Đông Ngạc, Thành phố Hà Nội, Việt Nam
Tổng đài tư vấn: 19001806
Website: https://benhvienphuongdong.vn

 

Lưu ý: Thông tin trong bài viết chỉ mang tính chất tham khảo, vui lòng liên hệ với Bác sĩ, Dược sĩ hoặc chuyên viên y tế để được tư vấn cụ thể.

2,162

Bài viết hữu ích?

Đăng ký nhận tư vấn

Vui lòng để lại thông tin và nhu cầu của Quý khách để được nhận tư vấn

BS.CKII

NGUYỄN THANH TÙNG

Phó Giám đốc Trung tâm Nhi Quốc tế Phương Đông
19001806 Đặt lịch khám