Trầm cảm ở học sinh có biểu hiện qua tình trạng buồn bã kéo dài, dễ cáu gắt, mất hứng thú học tập, thu mình và suy nghĩ tiêu cực. Nếu không được phát hiện và can thiệp kịp thời, bệnh có thể ảnh hưởng đến kết quả học tập, sức khỏe tinh thần và quá trình phát triển của trẻ. Việc nhận biết bệnh sớm các dấu hiệu bất thường đóng vai trò quan trọng, giúp trẻ được hỗ trợ và điều trị phù hợp.
Trầm cảm ở học sinh là gì?
Trầm cảm ở học sinh là hội chứng tâm lý gây ra sự chán nản, mệt mỏi, suy nghĩ tiêu cực, mất hứng thú và động lực đối với cuộc sống hiện tại. Khảo sát của Bộ Giáo dục & Đào tạo vào năm 2026 cho thấy 67% học sinh trung học cảm thấy căng thẳng cao độ trước kỳ thi và 25% có các triệu chứng trầm cảm.
Mặc dù tình trạng trầm cảm ở học sinh không đe doạ tính mạng nhưng nếu để bệnh lý kéo dài, nó có thể dẫn đến việc các bé gặp khó khăn trong hòa nhập với các bạn bè đồng trang lứa và đánh mất nhiều cơ hội trong học tập và quá trình phát triển bản thân.

Trầm cảm ở học sinh là bệnh lý khá phổ biến
Tại sao học sinh THCS và THPT dễ bị trầm cảm?
Trầm cảm ở học sinh THCS và THPT có thể bắt nguồn từ các nguyên nhân sau:
- Các yếu tố bên trong: Theo nghiên cứu đăng trên Stanford Medicine[*], nếu sinh ra trong gia đình có cha mẹ hoặc chị em mắc hội chứng trầm cảm, các bạn nhỏ có nguy cơ mắc trầm cảm cao gấp 2 - 3 lần so với người bình thường.
- Các yếu tố bên ngoài:
- Áp lực học tập: Tỷ lệ trầm cảm ở học sinh THCS nói riêng và trầm cảm ở học sinh nói chung tăng lên có thể đến từ sự kỳ vọng về điểm số và thành tích mà cha mẹ, người thân trong gia đình đặt lên bản thân các em.
- Bị bắt nạt: Sự bất ổn trong mối quan hệ với bạn bè đồng trang lứa ở trường học - nơi mà các em học tập và sinh hoạt 6 - 8 tiếng/ ngày có thể khiến các em nhỏ luôn ở trong trạng thái lo lắng, căng thẳng.
- Không có không gian riêng tư: Sự bao bọc quá mức của cha mẹ có thể khiến các em nhỏ cảm thấy ngột ngạt, ức chế, mệt mỏi. Nếu tình trạng này kéo dài, các em có thể không muốn kết nối với những người xung quanh, trở nên thu mình.
- Sống trong gia đình có nhiều xung đột: Không phải em nhỏ nào cũng được sinh ra và lớn lên trong gia đình mà cả bố và mẹ đều có trạng thái cảm xúc ổn định. Những cuộc tranh cãi thường xuyên trong gia đình có thể khiến những đứa trẻ đang tập lớn cảm thấy không an toàn và trở nên nhạy cảm quá mức về mặt cảm xúc.
- Các nhân tố khác: Một số biến cố lớn trong cuộc sống như mất người thân, bị lạm dụng tình dục, cha mẹ ly hôn,... cũng có thể khiến các em bị tổn thương về mặt tinh thần khó có thể phục hồi.
Áp lực căng thẳng học hành là một trong những nguyên nhân gia tăng trầm cảm ở học sinh
Biểu hiện mắc bệnh trầm cảm ở học sinh
Tuổi vị thành niên là giai đoạn mà các em nhỏ trải qua sự thay đổi lớn về cơ thể và cảm xúc. Tuy nhiên, đôi khi một số thay đổi về triệu chứng cơ thể và hành vi lại có thể báo hiệu dấu hiệu trầm cảm ở học sinh sớm như
Triệu chứng tinh thần của trầm cảm ở học sinh
- Thường xuyên cảm thấy tức giận: Ở giai đoạn này, các em học sinh chỉ tập trung vào học tập và chưa có nhiều kỹ năng mềm. Khi gặp chuyện không như ý, các em dễ trở nên mất kiểm soát, la hét với người xung quanh và đập phá đồ đạc.
- Cảm thấy bản thân không có giá trị hoặc vô dụng: Một trong số các dấu hiệu stress ở học sinh điển hình là cảm giác tự ti. Các em không nhận thức được giá trị của mình và thường xuyên có những suy nghĩ tiêu cực như “Mình thật là vô dụng” hoặc “Cuộc sống là vô nghĩa”.
- Buồn bã không rõ lý do: Nếu các bậc phụ huynh nhận thấy con mình trầm lắng, buồn rầu trong thời gian dài mà không có lý do cụ thể thì không nên bỏ qua vì đây có thể là triệu chứng trầm cảm ở học sinh.
- Mất hứng thú với việc học tập, sở thích: Học sinh THCS/THPT bị trầm cảm có điểm chung là mất dần hứng thú với các môn thể thao, hoạt động ngoại khóa hay môn học mà chúng từng yêu thích. Dấu hiệu stress ở học sinh này khá dễ nhận thấy qua kết quả học tập từng kỳ, từng năm học của con.
- Tự thu mình, rút lui khỏi các hoạt động tập thể: Mỗi đứa trẻ đều thích được người khác tôn trọng sự riêng tư. Nhưng nếu đứa trẻ ấy thường xuyên không tham gia các hoạt động của gia đình và cô lập bản thân với người thân, bạn bè thì đó là dấu hiệu cho thấy trẻ cần sự giúp đỡ từ mọi người.
- Có thái độ thù địch với gia đình và xã hội: Trạng thái bất ổn về mặt cảm xúc do trầm cảm gây ra dễ thúc đẩy khiến các em nhỏ có thái độ tiêu cực khi giao tiếp với mọi người xung quanh.
- Có suy nghĩ tự sát: Đây là một trong số các triệu chứng nguy hiểm nhất của bệnh trầm cảm. Khi đó, các em đã vô cùng mệt mỏi về mặt tinh thần và bắt đầu có suy nghĩ chấm dứt cuộc sống.
Trẻ cô lập bản thân là biểu hiện về tâm lý bị trầm cảm
Triệu chứng cơ thể của trầm cảm ở học sinh
Bên cạnh sự thay đổi về mặt cảm xúc, bệnh trầm cảm cũng gây ra những sự thay đổi về mặt cơ thể như:
- Cảm giác mệt mỏi, đau đầu, lờ đờ không xuất phát từ bệnh lý trong thời gian dài
- Bị mất ngủ, ngủ quá ít hoặc quá nhiều
- Tim đập nhanh, run tay
Học sinh bị trầm cảm có nguy hiểm không?
Nếu không được cha mẹ dành sự quan tâm và được trị liệu kịp thời, học sinh bị trầm cảm có thể gặp nhiều vấn đề trong cuộc sống như:
Kết quả học tập giảm sút
Sự chán nản, mệt mỏi và uể oải do căn bệnh trầm cảm gây ra sẽ khiến các em bị cuốn vào những suy nghĩ tiêu cực, khó tập trung vào các kỳ thi. Đồng thời, ngay cả khi nhận được nhiều điểm số cao, thành tích ưng ý trong các kỳ thi cũng không khiến các em cảm thấy vui vẻ hay được tiếp thêm động lực để tiếp tục cố gắng.
Ảnh hưởng lâu dài đến sức khỏe tinh thần và sức khỏe thể chất
Căn bệnh này có thể khiến trẻ em và thanh thiếu niên trở nên uể oải, mất năng lượng. Hầu như các em không muốn làm bất kì công việc gì, thậm chí bỏ bê cả việc chăm sóc hay vệ sinh cơ thể hàng ngày. Theo thời gian, không chỉ tinh thần của các em trở nên yếu đuối mà sức khỏe thể chất cũng ngày cảm suy giảm.
Có xu hướng tự làm đau bản thân, thậm chí tự tử
Nếu căn bệnh trầm cảm của học sinh không được phát hiện kịp thời sẽ khiến trẻ có những suy nghĩ và hành động tự làm đau bản thân, bao gồm cả chấm dứt cuộc sống của chính mình.
Hậu quả nghiêm trọng nhất của bệnh trầm cảm ở học sinh là tự tử
Điều trị trầm cảm ở học sinh như thế nào?
Bệnh trầm cảm ở học sinh THCS nói riêng và trầm cảm ở học sinh nói chung có thể tàn phá cuộc sống của bệnh nhân nghiêm trọng. Tuy nhiên, theo các bác sĩ của Trung tâm Chăm sóc sức khỏe Tinh thần Phương Đông, đây là bệnh lý có thể kiểm soát bằng các phương pháp sau đây:
Trị liệu tâm lý
Trị liệu tâm lý là một trong những phương pháp quan trọng trong điều trị rối loạn trầm cảm ở học sinh, đặc biệt ở những trường hợp bệnh nhẹ và trung bình. Tại Bệnh viện Đa khoa Phương Đông, thông qua các buổi thăm khám, bác sĩ Tâm thần phối hợp với chuyên gia tâm lý giúp các em hiểu rõ hơn về trạng thái cảm xúc của bản thân, nhận diện những suy nghĩ tiêu cực và điều chỉnh các phản ứng cảm xúc, hành vi chưa phù hợp.
Trong đó, liệu pháp nhận thức hành vi (CBT) là phương pháp được áp dụng phổ biến. Các em sẽ được hướng dẫn cách nhận diện những suy nghĩ tiêu cực, xem xét lại cách nhìn nhận vấn đề và từng bước thay đổi hành vi theo hướng tích cực hơn. Đồng thời, quá trình trị liệu còn giúp các em xây dựng và rèn luyện kỹ năng kiểm soát cảm xúc, ứng phó với căng thẳng và giải quyết những khó khăn trong cuộc sống.
Xem thêm: Khám trầm cảm ở đâu Hà Nội? Review khám tại Bệnh viện Đa khoa Phương Đông
Điều trị bằng thuốc
Bên cạnh trị liệu tâm lý, bác sĩ có thể cân nhắc sử dụng thuốc để hỗ trợ kiểm soát triệu chứng trầm cảm, tùy theo mức độ bệnh và tình trạng sức khỏe của từng người. Một số nhóm thuốc thường được sử dụng gồm:
- Thuốc ức chế tái hấp thu serotonin có chọn lọc (SSRI).
- Thuốc ức chế tái hấp thu serotonin – norepinephrine (SNRI).
Thuốc có tác dụng hỗ trợ cải thiện các triệu chứng như buồn bã kéo dài, lo âu, mất ngủ hoặc suy giảm năng lượng. Tuy nhiên, theo quan điểm điều trị của các bác sĩ Trung tâm Chăm sóc sức khỏe Tinh thần Phương Đông, thuốc không thay thế trị liệu tâm lý mà thường được phối hợp với các biện pháp can thiệp khác để nâng cao hiệu quả điều trị. Trong đó, trị liệu tâm lý đóng vai trò quan trọng trong việc giúp người bệnh thay đổi nhận thức, điều chỉnh cảm xúc và hành vi, từ đó cải thiện khả năng ứng phó với những khó khăn trong cuộc sống.
Đặt lịch thăm khám TẠI ĐÂY hoặc liên hệ hotline 1900 1806 để được hỗ trợ!
Học sinh mắc trầm cảm có thể được chỉ định dùng thuốc tây để kiểm soát triệu chứng bất thường
Trầm cảm ở học sinh không đơn thuần là trạng thái buồn bã hay áp lực nhất thời mà có thể là một rối loạn sức khỏe tâm thần cần được quan tâm và điều trị đúng cách. Cha mẹ nên chú ý đến những thay đổi kéo dài về cảm xúc, hành vi, giấc ngủ và kết quả học tập của con để nhận biết sớm các dấu hiệu bất thường. Khi nghi ngờ trẻ bị trầm cảm, gia đình nên đưa con đến cơ sở y tế có chuyên khoa Tâm thần để được thăm khám, đánh giá và xây dựng phương pháp can thiệp phù hợp.