Siêu âm ổ bụng: Vai trò, chuẩn bị và phát hiện các bệnh lý

Siêu âm ổ bụng là gì? Khi nào cần siêu âm ổ bụng

Siêu âm ổ bụng là phương pháp chẩn đoán hình ảnh sử dụng sóng âm tần số cao để tạo ra hình ảnh các cơ quan bên trong ổ bụng. Đây là kỹ thuật phổ biến, an toàn, không xâm lấn và không gây đau, giúp bác sĩ quan sát cấu trúc cũng như phát hiện bất thường ở nhiều cơ quan quan trọng như gan, mật, tụy, lách, thận, bàng quang, tử cung, buồng trứng, tuyến tiền liệt, dạ dày, ruột…

Khi nào cần siêu âm ổ bụng?

• Khám sức khỏe định kỳ: Siêu âm ổ bụng thường được chỉ định trong các gói khám tổng quát nhằm phát hiện sớm bệnh lý tiềm ẩn, ngay cả khi chưa phát hiện bệnh lý gì, người dân cũng nên siêu âm ổ bụng định kỳ (1 – 2 lần / năm).
• Khi có triệu chứng bất thường: Đau bụng kéo dài, khó tiêu, đầy hơi, sờ thấy khối bất thường, sút cân không rõ nguyên nhân, sốt dai dẳng… đều là dấu hiệu cần siêu âm để tìm nguyên nhân.
• Theo dõi bệnh lý đã biết: Người mắc gan nhiễm mỡ, viêm gan, sỏi mật, bệnh thận, u nang buồng trứng… thường được siêu âm định kỳ để theo dõi tiến triển.
• Nhóm nguy cơ cao: Người hút thuốc lá lâu năm, bệnh nhân tiểu đường, người cao tuổi, người có tiền sử bệnh gan mật hoặc thận nên siêu âm ổ bụng thường xuyên để sàng lọc.

Bệnh nhân có các triệu chứng nghi ngờ liên quan đến các cơ quan trong ổ bụng cần siêu âm ổ bụng

Nhờ tính đơn giản và hiệu quả, siêu âm ổ bụng trở thành một trong những xét nghiệm đầu tay trong chẩn đoán và sàng lọc bệnh lý nội tạng.

Những lưu ý và những điều cần chuẩn bị trước khi siêu âm ổ bụng

Để hình ảnh siêu âm rõ nét và kết quả chính xác, người bệnh cần lưu ý một số điểm sau:

• Nhịn ăn: Trước khi siêu âm gan, mật, tụy, dạ dày, người bệnh nên nhịn ăn từ 6–8 giờ để hạn chế khí trong ruột và tránh che khuất hình ảnh.
• Uống nước và nhịn tiểu: Với khảo sát bàng quang, tử cung, buồng trứng hoặc tuyến tiền liệt, bệnh nhân cần uống nhiều nước và nhịn tiểu để bàng quang căng, giúp quan sát rõ hơn.
• Thời điểm thực hiện: Buổi sáng thường là thời gian thích hợp nhất vì dạ dày rỗng, ít khí trong ruột.
• Trang phục: Nên mặc quần áo rộng rãi, dễ kéo lên hoặc hạ xuống để thuận tiện cho quá trình siêu âm.
• Chế độ ăn trước đó: Tránh ăn thực phẩm nhiều dầu mỡ, khó tiêu trong ngày trước siêu âm để giảm tình trạng đầy hơi.

Ngoài ra, người bệnh cần thông báo cho bác sĩ về các bệnh lý đang mắc, thuốc đang sử dụng hoặc tiền sử phẫu thuật để bác sĩ có hướng đánh giá phù hợp. Nếu như bạn đã có kết quả siêu âm từ những lần khám trước, hãy mang theo khi đi kiểm tra lần tới để có thể so sánh và đánh giá sự thay đổi của tổn thương trong thời gian theo dõi, trước và sau điều trị.

Các bộ phận đánh giá được trên siêu âm ổ bụng và các bệnh lý liên quan

Gan

• Bệnh lý phát hiện: Gan nhiễm mỡ, viêm gan, xơ gan, áp xe gan, khối u gan,…
• Ý nghĩa: Giúp theo dõi tiến triển bệnh gan mạn tính và phát hiện sớm khối u.

Túi mật và đường mật

• Bệnh lý: Sỏi mật, viêm túi mật, polyp túi mật, u đường mật.
• Ý nghĩa: Phát hiện nguyên nhân gây đau bụng, vàng da, rối loạn tiêu hóa.

Hình ảnh siêu âm của túi mật

Tụy

• Bệnh lý: Viêm tụy cấp/mạn, u tụy, nang tụy.
• Ý nghĩa: Hỗ trợ chẩn đoán nguyên nhân đau bụng trên, rối loạn tiêu hóa.

Lách

• Bệnh lý: Lách to, áp xe lách, khối u lách.
• Ý nghĩa: Đánh giá các bệnh lý huyết học hoặc nhiễm trùng.

Thận và hệ tiết niệu

• Bệnh lý: Sỏi thận, viêm thận, u thận, nang thận, viêm bàng quang, sỏi bàng quang, u bàng quang.
• Ý nghĩa: Giúp phát hiện nguyên nhân gây tiểu buốt, tiểu máu, đau lưng.

Hình ảnh siêu âm của thận

Dạ dày – ruột

• Bệnh lý: Viêm ruột thừa, lồng ruột, xoắn ruột, khối u đường tiêu hóa, thoát vị bẹn,…
• Ý nghĩa: Hỗ trợ chẩn đoán cấp cứu và theo dõi bệnh lý tiêu hóa.

Cơ quan sinh dục

• Nữ: U xơ tử cung, u nang buồng trứng, ung thư buồng trứng,…
• Nam: Phì đại tuyến tiền liệt, ung thư tuyến tiền liệt,…
• Ý nghĩa: Phát hiện sớm bệnh lý phụ khoa và nam khoa, hỗ trợ điều trị vô sinh.

Các bệnh lý khác

• Phát hiện dịch bất thường trong ổ bụng, dịch khoang màng phổi, dịch khoang màng ngoài tim,…
• Mạch máu: Phình động mạch chủ bụng, bất thường mạch máu.
• Xương khớp vùng ngực – bụng: Gãy xương sườn, bất thường cột sống ngực.

Siêu âm ổ bụng là phương pháp chẩn đoán hình ảnh đơn giản, nhanh chóng, an toàn và có giá trị cao trong phát hiện sớm nhiều bệnh lý. Người bệnh nên thực hiện siêu âm theo chỉ định của bác sĩ, đồng thời chuẩn bị đúng cách để kết quả chính xác nhất. Đây là công cụ quan trọng trong khám sức khỏe định kỳ, giúp phòng ngừa và điều trị bệnh hiệu quả.

Tại Trung tâm Chẩn đoán hình ảnh và Điện quang can thiệp Quốc tế - Bệnh viện Đa khoa Phương Đông, chúng tôi cung cấp dịch vụ siêu âm ổ bụng với hệ thống máy siêu âm hiện đại cho chất lượng hình ảnh siêu âm cao. Cùng đội ngũ bác sĩ Chẩn đoán hình ảnh nhiều năm kinh nghiệm, trình độ chuyên môn cao giúp phân tích hình ảnh, chẩn đoán chính xác, sẵn sàng phục vụ khách hàng 24/24; giúp khách hàng yên tâm theo dõi và chăm sóc sức khỏe của mình.

Bác sĩ tại Trung tâm Chẩn đoán hình ảnh và Điện quang can thiệp Quốc tế Phương Đông đang tiến hành siêu âm cho bệnh nhân