Sưng đầu gối: Nguyên nhân, triệu chứng và phương pháp điều trị

Sưng đầu gối là gì?

Sưng đầu gối (Swollen Kness) xảy ra khi một lượng dịch dư thừa tích tụ trong hoặc xung quanh khớp gối, khiến bộ phần này phình lên, tê nhức và đau mỏi. Tình trạng này có thể là hậu quả của chấn thương do vận động quá mức hoặc bệnh lý xương khớp tiềm ẩn.

Sưng đầu gối là hiện tượng khớp gối tích tụ một lượng dịch dư thừa

Đầu gối phình lên không chỉ làm xuất hiện các triệu chứng khó chịu mà còn ảnh hưởng đến chức năng vận động của chi dưới. Người bệnh gặp khó khăn khi duỗi thẳng, cong chân hoặc đi đứng bất tiện.

Nguyên nhân đầu gối bị sưng

Để xác định nguyên nhân gây sưng, bác sĩ có thể chỉ định xét nghiệm mẫu dịch trong đầu gối hoặc máu để tìm dấu hiệu nghi ngờ. Sự tích tụ dịch trong khớp gối có thể xuất phát từ các vấn đề sau:

Chấn thương

Chấn thương thể thao, lao động làm rách sụn chêm, trật khớp, tổn thương dây chằng, viêm màng bao hoạt dịch, viêm bao hoạt dịch,... có thể làm khớp gối sưng đột ngột. Người bệnh có thể xuất hiện kèm theo tình trạng bầm tím, vùng da đầu gối nóng ấm, hoạt động khó khăn.

Chấn thương là nguyên nhân hàng đầu khiến đầu gối sưng đau

Bệnh lý viêm nhiễm

Viêm khớp nhiễm khuẩn là nguyên nhân hàng đầu gây sưng khớp gối, những tổn thương ban đầu do vi khuẩn có thể lây lan nhanh và tiến triển nguy hiểm. Một số bệnh lý khác cũng có nguy cơ gây bệnh như viêm khớp phản ứng, viêm khớp dạng thấp, viêm khớp gút,...

Khối u

Khối u đầu gối hoặc khối u di căn từ bộ phận khác đến đầu gối cũng có thể trở thành nguyên nhân gây sưng. Với trường hợp này người bệnh cần được chẩn đoán hình ảnh chuyên sâu, định vị và xem xét tình trạng khối u.

Phụ nữ mang thai

Khi mang thai hormone phụ nữ có sự thay đổi nhất định, điều này ảnh hưởng gián tiếp đến sức khoẻ xương khớp. Sưng khớp gối thường khởi phát do trọng lượng cơ thể tăng, làm áp lực lên các khớp hoặc thai phụ không kiểm soát được chế độ sinh hoạt, ăn uống.

Khớp gối ở phụ nữ mang thai có xu hướng tăng lên do trọng lượng cơ thể tăng

Thoái hoá khớp gối

Thoái hoá khớp gối là một hiện tượng tự nhiên ở người già, do lớp sụn khi này bắt đầu thoái hoá và mất mô đệm. Tuy nhiên bệnh lý này vẫn có thể xuất hiện sớm ở người trẻ, đặc biệt những ai có lối sinh hoạt thiếu lành mạnh, thường xuyên ngồi xếp bằng, ngồi xổm, leo cầu thang nhiều hoặc tham gia vận động mạnh.

Viêm bao hoạt dịch

Bao hoạt dịch là một túi nhỏ chứa dịch lỏng trong hệ xương khớp, nằm tại các điểm tiếp xúc giữa sụn, cơ xương và gân, giúp giảm lực ma sát khi di chuyển. Bộ phận này bị viêm khiến lượng chất nhờn trong khớp tăng cao đột ngột, khiến đầu gối sưng đỏ và căng cứng kéo dài.

Triệu chứng bị sưng đầu gối

Trên thực tế, sưng khớp gối không phải bệnh lý Cơ Xương Khớp, đây là triệu chứng cảnh báo chấn thương hoặc bệnh lý liên quan. Dưới đây là một số biểu hiện kèm theo mà người bệnh cẩn trọng:

• Nóng đỏ quanh khu vực khớp gối bị sưng, có thể cảm nhận trực tiếp bằng cách chạm tay.
• Đau nhức khớp gối mỗi khi đứng dậy đi lại, cử động nhẹ nhàng hoặc dùng lực ấn vào vùng tổn thương.
• Cứng khớp, việc co duỗi hoặc gặp đầu gối trở nên khó khăn, đặc biệt sau khi vừa ngủ dậy.
• Khả năng vận động giảm do các triệu chứng đau nhức ảnh hưởng, với trường hợp nặng có thể cần người dìu hoặc sử dụng thêm gậy chống đỡ.

Biểu hiện lâm sàng kèm theo tình trạng đầu gối sưng nề

Ai dễ bị sưng đầu gối?

Sưng đầu gối có thể xuất hiện ở mọi đối tượng nhưng tập trung cao ở nhóm người dưới đây:

• Người thường xuyên chơi thể thao như chạy bộ, đá cầu, bóng đá… Nếu không dành thời gian khởi động trước khi tập luyện, thao tác sai tư thế sẽ rất dễ dẫn đến chấn thương.
• Người cao tuổi dễ mắc các bệnh lý xương khớp do ảnh hưởng bởi tốc độ lão hoá tự nhiên. Chưa kể những tổn thương ở độ tuổi này thường hồi phục chậm, can thiệp điều trị đôi khi không đạt hiệu quả cao.
• Phụ nữ mang thai, sau sinh thường tăng 11 - 18kg tuỳ theo thể trạng, vô tình làm áp dụng lên khớp gối, khớp cổ chân và khớp háng.
• Người tiền sử mắc bệnh tự miễn khiến hệ miễn dịch suy yếu hơn bình thường. Một số nhóm bệnh cần được kiểm soát chặt chẽ như viêm khớp vảy nến, lupus ban đỏ hệ thống, viêm khớp dạng thấp, viêm khớp phản ứng,...
• Người từng phẫu thuật vùng gối dễ bị tái phát triệu chứng sưng đau, đặc biệt vào thời điểm giao mùa.

Nhóm đối tượng có nguy cơ cao bị sưng đầu gối

Phương pháp chẩn đoán sưng sau đầu gối

Tại cơ sở y tế chuyên môn, ban đầu bệnh nhân sẽ được khai thác triệu chứng, kiểm tra tình trạng sưng, khả năng cử động và đánh giá tính chất sưng. Dựa vào kết luận ban đầu, bác sĩ sẽ chỉ định thêm một số xét nghiệm chuyên sâu:

• Siêu âm cho phép bác sĩ quan sát tình trạng mô mềm quanh đầu gối, đặc điểm bao dịch khớp cũng như tính chất dịch dư thừa.
• Chụp X-quang xem xét mức độ thoái hoá, vôi hoá sụn khớp hoặc phát hiện dấu hiệu gãy xương.
• Chụp CT-Scan có khả năng tìm thấy những vết gãy nhỏ hoặc một số vấn đề có thể bị bỏ qua trên phim X-quang.
• Chụp MRI cung cấp đầy đủ thông tin, cấu trúc sụn và dây chằng bên trong đầu gối dưới hình ảnh 3D.
• Xét nghiệm máu, dịch khớp nếu nghi ngờ đầu gối sưng do vị viêm hoặc nhiễm trùng.

Phương pháp chẩn đoán tìm nguyên nhân gây bệnh

Cách giảm sưng đầu gối

Căn cứ trên kết luận chẩn đoán lâm sàng và cận lâm sàng, bác sĩ sẽ chỉ định phác đồ điều trị phù hợp với nguyên nhân, mức độ tổn thương và vấn đề kèm theo. Người bệnh có thể được áp dụng một hoặc kết hợp nhiều phương pháp.

Phương pháp không dùng thuốc

Với tình trạng khớp gối sưng nhẹ, không thuộc nhóm bệnh lý nguy hiểm, người bệnh được hướng dẫn chăm sóc tại nhà:

• Dành thời gian nghỉ ngơi tuyệt đối, tránh tham gia các bộ môn thể thao cường độ mạnh.
• Hạn chế các tư thế, động tác gập gối như ngồi xổm, ngồi xếp bằng, quỳ gối hoặc leo cầu thang.
• Chườm lạnh để giảm viêm, sưng vùng đầu gối bị sưng đau.
• Nâng cao bên chân bị sưng so với bên còn lại, tối ưu hiệu quả điều trị.
• Người bệnh cũng có thể tham khảo ý kiến bác sĩ về việc vật lý trị liệu, tăng cường chức năng cơ giúp khớp gối hoạt động ổn định.

Điều trị bằng thuốc

Với phương pháp điều trị bằng thuốc, người bệnh cần tuân thủ y lệnh bác sĩ về liều lượng và thời điểm sử dụng. Những loại thuốc dưới đây nếu lạm dụng có thể tác động nguy hiểm đến gan và thận:

• Kiểm soát đau, viêm với Paracetamol, Ibuprofen, Diclofenac,...
• Dùng thuốc đặc trị theo nguyên nhân như kháng sinh, ức chế miễn dịch, colchicine,...

Dùng thuốc điều trị nguyên nhân khiến đầu gối sưng đau

Phẫu thuật

Can thiệp phẫu thuật chỉ được xem xét với các trường hợp chấn thương nghiêm trọng, nhiễm trùng khớp, thoái hoá khớp gối nặng. Không phải mọi trường hợp sưng đầu gối đều cần mổ tái tạo khớp, bệnh nhân nên đến cơ sở y tế để được thăm khám và khắc phục sớm.

Lưu ý khi đầu gối bị sưng

Không phải mọi bệnh nhân, người nhà bệnh nhân bị sưng khớp gối đều biết cách chăm sóc và theo dõi tình trạng. Dưới đây là một số lưu ý mà bạn có thể tham khảo:

• Chế độ dinh dưỡng đóng vai trò quan trọng trong việc tái tạo những tổn thương xương khớp. Đồng thời tìm hiểu những thực phẩm nên hạn chế, tránh tiêu thụ theo nguyên nhân gây bệnh.
• Rèn luyện thể chất cũng là vấn đề cấp thiết với mọi bệnh nhân, tuy nhiên chỉ nên thực hiện các bài tập nhẹ nhàng để khớp hoạt động trơn tru.
• Theo dõi sát sao tình trạng sưng, nếu không có dấu hiệu thuyên giảm cân nhanh chóng liên hệ đến cơ sở y tế để được can thiệp kịp thời.

Một số lưu ý khi khớp đầu gối bị sưng

Câu hỏi thường gặp

Bệnh viện Đa khoa Phương Đông tổng hợp những câu hỏi thường gặp xoay quanh vấn đề sưng đầu gối, giúp bệnh nhân hiểu rõ tình trạng và có hướng can thiệp phù hợp.

Đầu gối bị sưng có nguy hiểm không?

Sưng khớp gối là dấu hiệu cảnh báo tình trạng chấn thương hoặc bệnh lý đang diễn tiến nguy hiểm. Người bệnh cần can thiệp sớm phòng biến chứng nặng như biến dạng khớp, nhiễm trùng khớp hoặc mất chức năng hoạt động khớp.

Sưng đầu gối bao lâu thì khỏi?

Thời gian hồi phục của sưng khớp gối phụ thuộc vào nguyên nhân, mức độ và phương pháp điều trị. Có người chỉ cần vài tuần nhưng cũng tồn tại những trường hợp mất vài tháng, thậm chí một năm để hồi phục hoàn toàn.

Bị ngã sưng đầu gối nên chườm nóng hay chườm lạnh

Nếu đầu gối sưng to do chấn thương, người bệnh nên dành 10 phút chườm lạnh quanh đầu gối. Phương pháp này hỗ trợ giảm lưu lượng máu đến vị trí tổn thương, cải thiện tình trạng sưng tấy và làm chậm quá trình viêm.

Các phòng tránh

Sưng đầu gối có thể chủ động phòng tránh, giảm nhẹ nguy cơ bằng cách chơi thể thao đúng kỹ thuật, tránh gắng sức. Chú ý đến việc mang giày kích thước vừ vặn, độ cao vừ phải tránh gây áp lực lên đầu gối.

Đồng thời duy trì trọng lượng cơ thể hợp lý bằng cách ăn uống khoa học, ưu tiên nhóm thực phẩm giàu canxi, vitamin D. Chú ý thói quen đi đứng, ngồi, nằm nghỉ đúng tư thế, tránh làm sai lệch các khớp xương.

Phụ nữ mang thai bị sưng đầu gối có sao không?

Sưng đầu gối ở phụ nữ mang thai phần lớn do sự thay đổi hormone nội tiết tố, có thể kiểm soát mà không sử dụng thuốc hay can thiệp ngoại khoa. Tuy nhiên không được chủ quan, cần theo dõi sát sao các biểu hiện bất thường, thăm khám ý tế sớm.

Kết luận

Sưng đầu gối là hệ quả của chấn thương xương khớp hoặc bệnh lý mạn tính như viêm khớp dạng thấp, thoái hoá khớp,... Việc tự ý điều trị khi chưa xác định nguyên nhân cụ thể có thể khiến bệnh tình tiến triển nghiêm trọng, bệnh nhân nên đến cơ sở y tế để được khám và nhận phác đồ phục hồi chức năng khớp phù hợp.