Tắc tĩnh mạch trung tâm võng mạc: Nguyên nhân, biểu hiện và điều trị

Tắc tĩnh mạch trung tâm võng mạc là gì?

Tắc tĩnh mạch trung tâm võng mạc là hiện tượng dòng máu bị cản trở hồi lưu tại thân tĩnh mạch trung tâm - nơi hội tụ các nhánh tĩnh mạch võng mạc. Bệnh có xu hướng tiến triển âm thầm, dai dẳng và dễ dàng tái phát, trong đó có khoảng 90% trường hợp xảy ra ở người trên 50 tuổi.

Tắc tĩnh mạch trung tâm võng mạc thường ảnh hưởng ở người trên 50 tuổi

Hệ tĩnh mạch võng mạc bao gồm tĩnh mạch trung tâm và tĩnh mạch nhanh, nằm trong dây thần kinh thị giác. Cấu trúc này đảm nhiệm chức năng dẫn lưu máu từ võng mạc trở về tim, góp phần duy trì hoạt động chuyển hoá và chức năng thị giác bình thường của mắt.

Tĩnh mạch võng mạc dù bị tắc ở tĩnh mạch hay động mạch đều có nguy cơ xuất hiện những biến chứng nặng nề. Trong trường hợp bệnh nhân không phát hiện, điều trị bệnh kịp thời có thể làm giảm sút thị lực trầm trọng, thậm chí mù loà.

Nguyên nhân gây tắc tĩnh mạch trung tâm võng mạc

Tĩnh mạch trung tâm võng mạc được xác định tắc do xơ cứng động mạch và huyết khối hình thành trong lòng mạch. Động mạch trung tâm một khi bị xơ vữa, thành mạch dày và cứng lên sẽ chèn ép tĩnh mạch đi kèm, cản trở dòng máu hồi lưu như bình thường.

Một số bệnh lý nền, yếu tố tổn thương dưới đây có thể làm tăng nguy cơ tắc nghẽn tĩnh mạch trung tâm võng mạc:

• Xơ vữa động mạch dễ khiến cấu trúc thành mạch thay đổi, tăng nguy cơ tắc nghẽn xảy ra.
• Tăng huyết áp khiến thành mạch bị tổn thương, đẩy nhanh quá trình hình thành huyết khối và xơ vữa.
• Đái tháo đường có xu hướng ảnh hưởng đến vi mạch và tác động đến tuần hoàn võng mạc.
• Tăng nhãn áp khiến áp lực nội nhãn tăng cao, cản trở dòng chảy của tĩnh mạch võng mạc.
• Rối loạn lipid máu góp phần hình thành các mảng xơ vữa trong lòng mạch.
• Rối loạn đông máu khiến quá trình đông máu bình thường bị rối loạn, dễ hình thành huyết khối trong lòng mạch.
• Phù hoàng điểm đôi khi là tình trạng dịch bị rò rỉ, tích tụ tại trung tâm võng mạc, gây sưng nề và suy giảm thị lực nghiêm trọng.

Những bệnh lý về mắt hoặc toàn thân có thể ảnh hưởng đến hoạt động tĩnh mạch trung tâm võng mạc

Người trên 60 tuổi, thường xuyên hút thuốc lá, ít vận động hay dinh dưỡng mất cân bằng cũng cần chú ý theo dõi và tầm soát sức khỏe định kỳ. Hoặc chủ động thay đổi thói quen sinh hoạt để giảm tỷ lệ tắc nghẽn tại tĩnh mạch trung tâm võng mạc.

Triệu chứng tĩnh mạch trung tâm võng mạc bị tắc

Phần lớn bệnh nhân bị tắc tĩnh mạch trung tâm đột ngột ở một bên mắt, tuỳ vào vị trí và mức độ mà triệu chứng có thể nhẹ hoặc nặng. Tuy nhiên cũng có nhiều trường hợp không khởi phát hoặc người bệnh chỉ thấy đốm đen một bên mắt, thị lực hoàn toàn bình thường.

Trong trường hợp nhận thấy thị lực thay đổi bất thường theo như mô tả dưới đây, bạn cần sớm đến bệnh viện thăm khám và điều trị theo phác đồ chuyên môn:

• Tầm nhìn đột ngột kém đi, trước mắt cảm giác như có đám đen hoặc sương mù.
• Chỉ trong vài phút hoặc sau 2 - 3 ngày thị lực suy giảm nghiêm trọng.
• Vùng nhìn bị thu hẹp, mất một phần hoặc hoàn toàn thị lực.
• Tùy theo tình trạng toàn thân mà khả năng nhìn có thể bị thay đổi ngắn hoặc dài.
• Chảy nước mắt sống, mắt đỏ, đau rát hoặc nhức mỏi.

Dấu hiệu nhận biết tĩnh mạch trung tâm võng mạc bị tắc nghẽn

Bệnh nhân đến thăm khám tại Chuyên khoa Mắt - Bệnh viện Đa khoa Phương Đông, bệnh nhân sẽ được dùng thuốc giãn đồng tử để soi đáy mắt. Kết quả có thể nhận định tĩnh mạch trung tâm võng mạc bị tắc khi tĩnh mạch võng mạc giãn không đều, động mạch bị thu hẹp, xuất tiết ốp, phù võng mạc lan toả hoặc bông trên võng mạc.

Trường hợp tiến triển ở giai đoạn biến chứng, người bệnh có khả năng bị tân mạch mống mắt, glocom tân mạch, teo thần kinh thị giác, phù hoàng điểm dạng nang hoặc tân mạch võng mạc. Giai đoạn này không được xử trí sớm, đúng cách hoàn toàn có thể dẫn đến mù lòa.

Điều trị tắc tĩnh mạch trung tâm võng mạc

Tắc tĩnh mạch trung tâm võng mạc là bệnh lý cần được điều trị tại bệnh viện, nơi có bác sĩ và trang thiết bị xử trí bệnh lý nhãn khoa riêng biệt. Trước khi can thiệp, mọi bệnh nhân sẽ được xét nghiệm chẩn đoán hình ảnh để xác định hình thái bệnh, từ đó tối ưu hướng điều trị phù hợp.

Điều trị nội khoa

Tuỳ vào tình trạng tắc tĩnh mạch mà bác sĩ sẽ kê đơn dùng thuốc chống ngưng kết tiểu cầu, chống xuất tiết hoặc xuất huyết, thuốc giảm huyết động và thuốc giảm rối loạn tính thấm. Trường hợp phát hiện phản ứng viêm, bệnh nhân cần dùng thêm corticoid.

Điều trị nội khoa với thuốc chống ngưng kết tiểu cầu, chống xuất tiết hoặc xuất huyết,...

Phương pháp điều trị khác

Bên cạnh nội khoa, bệnh nhân cũng được xem xét điều trị bằng các phương pháp can thiệp khác như:

• Dùng laser điều trị quang đông võng mạc để kiểm soát tình trạng xuất huyết và phù.
• Điều trị lạnh động, điện đông, quang đông nếu khởi phát biến chứng glocom. Bệnh nhân có thể được xem xét loại bỏ nhãn cầu nếu đau nhức kéo dài.
• Kiểm soát bệnh nền, bệnh lý toàn thân như tăng huyết áp, tiểu đường hoặc rối loạn mỡ máu.

Phòng ngừa tĩnh mạch trung tâm võng mạc tắc

Tĩnh mạch trung tâm võng mạc có nguy cơ bị tắc nghẽn cao bởi các bệnh lý toàn thân, nên trước hết bệnh nhân cần tiếp nhận kiểm soát và điều trị hiệu quả tại bệnh viện. Đặc biệt nhóm bệnh nhân tiểu đường, tăng huyết áp, rối loạn lipid máu, rối loạn đông máu.

Đồng thời tái khám sức khỏe mắt định kỳ hàng năm 1 - 2 lần, trung bình 6 - 12 tháng/lần. Riêng nhóm người lớn tuổi, cận thị, mắc bệnh lý mạch máu cần kết hợp với chế độ dinh dưỡng khoa học, hạn chế nguy cơ hình thành mảng xơ vữa hoắc tắc nghẽn dòng chảy mạch máu.

Kết luận

Tắc tĩnh mạch trung tâm võng mạc là bệnh lý cần được điều trị cấp cứu, chậm trễ hay chủ quan kéo dài có thể gây ra những biến chứng nguy hiểm như cườm nước, bong võng mạc, xuất huyết trong mắt hoặc mù loà. Liên hệ 1900 1806 hoặc Đặt lịch khám ngay hôm nay với bác sĩ Chuyên khoa Mắt - Bệnh viện Đa khoa Phương Đông.