Thoái hóa giác mạc có mấy hình thức? Khi nào cần điều trị?

Thoái hóa giác mạc là bệnh gì?

Thoái hóa giác mạc là bệnh lý về mắt thường gặp ở người trưởng thành, tiến triển âm thầm và dễ bị bỏ qua ở giai đoạn đầu. Bệnh xảy ra khi cấu trúc giác mạc bị thay đổi theo thời gian làm ảnh hưởng đến độ trong suốt và chức năng bảo vệ thị lực của mắt. 

Về bản chất, đây là tình trạng mô tế bào giác mạc bị thoái triển hoặc xuất hiện sự lắng đọng bất thường của các chất trong giác mạc và làm thay đổi cấu trúc vốn có của lớp mô này. Theo các bác sĩ chuyên khoa, bệnh thường xuất hiện ở người đã trưởng thành, đặc biệt là người trung niên và cao tuổi.

Nếu không được thăm khám và kiểm soát kịp thời, tổn thương sẽ nặng dần kéo theo giác mạc mờ đục, gây nhìn mờ, chói mắt hoặc khó chịu kéo dài. Do đó, ngay khi nghi ngờ ác triệu chứng sớm của bệnh, bạn nên sắp xếp thời gian đến gặp bác sĩ chuyên khoa càng sớm càng tốt. 

Giác mạc bị thoái hóa khiến các vật chất bị lắng đọng xuất hiện ở lòng đen 

Nguyên nhân gây ra ra tình trạng thoái hóa giác mạc là gì?

Tùy vào nguyên nhân và dạng thoái hóa, các bác sĩ có thể chia tình trạng thoái hóa ra thành các trường hợp như sau:

Do lão hóa

Tuổi tác là một trong những nguyên nhân thường gặp nhất gây thoái hóa giác mạc. Khi cơ thể già đi, khả năng tự phục hồi của các tế bào giác mạc suy giảm gây ra tình trạng thoái hóa. 

Thoái hóa vòng cung rìa giác mạc ở người già

Đây là dạng thoái hóa liên quan trực tiếp đến quá trình lão hóa và thường xuất hiện ở cả hai mắt. Tổn thương xảy ra do sự lắng đọng lipid tại vùng rìa giác mạc.

Ban đầu, lipid tích tụ ở nửa trước màng Descemet, sau đó lan dần lên lớp nhu mô trước. Qua thăm khám các bác sĩ có thể quan sát thấy dải đục màu trắng xám, rộng khoảng 1 mm ở vùng rìa giác mạc. Tổn thương thường xuất hiện trước ở cực trên và cực dưới, sau đó lan vòng theo chu vi giác mạc. Bờ phía trung tâm của vùng đục có xu hướng lan tỏa, trong khi bờ phía ngoài rõ nét và cách rìa một khoảng giác mạc còn trong.

Thoái hóa rìa Vogt

Thoái hóa rìa Vogt là dạng thoái hóa lành tính, thường gặp ở người lớn tuổi và hầu như không gây nguy hiểm. Vị trí tổn thương thường nằm ở phía mũi hoặc phía thái dương.

Tình trạng thoái hóa xuất hiện ở cả hai mắt và tiến triển chậm. Trong một số trường hợp, bác sĩ có thể phát hiện có khoảng giác mạc trong ngăn cách tổn thương với rìa hoặc một số bệnh nhân khác có tổn thương lan sát rìa.

Thoái hóa giác mạc Guttata

Thoái hóa giác mạc Guttata liên quan đến bất thường của lớp nội mô giác mạc và thường được phát hiện khi khám chuyên sâu. Bệnh nhân mắc thoái hóa dạng Guttata thường có các đặc điểm sau: 

• Bề mặt sau giác mạc trở nên không đều, xuất hiện các đốm lấm tấm như mụn cóc.
• Khi soi đèn khe có thể thấy hình ảnh giống “mặt kim loại rỗ”.
• Không ảnh hưởng đến thị lực và không gây cảm giác khó chịu rõ rệt.

Khi soi đèn khê vào giác mạc thoái hóa dạng Guttata, bác sĩ sẽ thấy hình ảnh giống “kim loại bị rỗ”

Thoái hóa giác mạc dạng da cá sấu

Dạng thoái hóa này có hình ảnh khá đặc trưng và thường được phát hiện tình cờ. Bệnh đặc trưng bởi tổn thương nằm ở lớp nhu mô nông giác mạc. Giác mạc xuất hiện các mảng trắng xám đa giác, xen kẽ vùng giác mạc trong.

Do giác mạc bị nhiễm mỡ

Trong trường hợp giác mạc bị thoái hóa do nhiễm mỡ, chúng ta có thể chai ra thành thoái hóa dạng nguyên phát hoặc thoái hóa dạng thứ phát. Dạng nguyên phát khá hiếm gặp và thường tự phát, trong khi dạng thứ phát hay gặp hơn, liên quan đến chấn thương hoặc các bệnh lý gây tân mạch giác mạc như herpes hay viêm giác mạc do zona. Cách điều trị tập trung vào xử lý nguyên nhân và hạn chế sự lắng đọng mỡ tiếp diễn.

Thoái hóa dải băng

Thoái hóa dải băng là tình trạng lắng đọng muối canxi tại lớp dưới biểu mô giác mạc và phần trước màng Bowman. Nguyên nhân có thể liên quan đến viêm mống mắt – thể mi mạn tính.

Tình trạng này cũng gặp sau chấn thương mắt hoặc tồn tại silicon lỏng trong tiền phòng. Một số trường hợp liên quan đến rối loạn chuyển hóa gây tăng canxi máu. Yếu tố di truyền và tuổi già cũng góp phần làm tăng nguy cơ thoái hóa dải băng.

Tổn thương thường bắt đầu ở vùng giác mạc cạnh rìa, sau đó lan dần vào trung tâm. Canxi lắng đọng tạo thành dải đục ngang qua giác mạc, có thể kèm các khe trong suốt nhỏ. Trường hợp nặng cần can thiệp loại bỏ lớp vôi hóa bằng thuốc chuyên dụng, gọt giác mạc hoặc laser excimer.

Để điều trị dạng thoái hóa này, người bệnh có thể phải phẫu thuật 

Thoái hoá dạng nốt Salzmann

Thoái hóa dạng nốt Salzmann thường xuất hiện trên nền giác mạc đã từng viêm mạn tính. Cụ thể, bệnh hay gặp ở người có tiền sử viêm giác mạc kéo dài hoặc mắt hột có lông quặm.

Trên giác mạc xuất hiện các nốt màu ghi trắng, nổi gồ trên bề mặt. Vùng xung quanh tổn thương có thể lắng đọng sắc tố. Các nốt này có thể gây khó chịu, cộm mắt hoặc ảnh hưởng thị lực nếu nằm ở vùng trung tâm. Bệnh lý này có thể được điều trị bằng cách cạo bỏ biểu mô hoặc gọt giác mạc lớp nông. Trường hợp tổn thương sâu có thể cần ghép giác mạc lớp hoặc ghép xuyên.

Có thể nói, thoái hóa giác mạc là bệnh về mắt, có thể là kết quả của quá trình lão hóa hoặc ảnh hưởng từ tình trạng viêm nhiễm hoặc chấn thương tích tụ. Không phải trường hợp nào cũng cần điều trị nhưng bạn cũng không nên chủ quan bởi thoái hóa diễn biến nặng có thể gây ảnh hưởng thị lực và gây ra nhiều bất tiện trong sinh hoạt.