Vôi hóa sụn khớp: Triệu chứng, nguyên nhân và hướng điều trị

Vôi hóa sụn khớp là gì?

Vôi hóa sụn khớp là tình trạng tinh thể calci lắng đọng trong mô sụn, có thể quan sát trên hình ảnh X-quang. Bệnh được chia thành hai thể chính:

• Nguyên phát chiếm đại đa số các trường hợp, có sự liên quan đến di truyền trong gia đình.
• Thứ phát xảy ra ở nhóm bệnh nhân đái tháo đường, gout, suy tuyến giáp, nhiễm thiết huyết tố hoặc cường tuyến cận giáp.

Vôi hoá sụn khớp gồm hai thể nguyên phát và thứ phát

Sụn khớp có cấu trúc tương đối cứng, bền nhưng đàn hồi tốt, giúp hấp thụ lực và giảm chấn động lên chi. Nhờ đó, bộ phận này đóng vai trò như lớp đệm bảo vệ, hạn chế sự cọ xát và bào mòn giữa các đầu xương khi vận động.

Dấu hiệu nhận biết vôi hóa sụn khớp

Vôi hóa sụn khớp biểu hiện dưới nhiều thể lâm sàng khác nhau với đặc trưng riêng biệt:

• Thể giả gout: Thường xuất hiện ở những đợt viêm cấp tính tại khớp gối, khớp cổ chân và khớp cột sống. Người bệnh khi này cảm thấy mệt mỏi, sưng đau bất chợt hoặc kèm theo sốt cao.
• Thể đa khớp: Tình trạng đau nhức dữ dội thường gặp ở những khớp nhỏ, với tính chất đối xứng. Một số bệnh nhân gặp phải triệu chứng tương tự viêm khớp dạng thấp như đau mỏi toàn thân, ăn ngủ kém, cứng khớp, da xanh, cứng khớp, nổi hạt dưới da.
• Thể giống hư khớp: Khi di chuyển, người bệnh có thể nghe được tiếng lục cục trong khớp, kèm theo tình trạng đau nhức. Nếu kéo dài thì khả năng vận động khớp của người bệnh sẽ bị hạn chế, ảnh hưởng nghiêm trọng.
• Thể khác: Các thể tràn máu khớp, tràn dịch khớp, cột sống, phá hủy khớp cần được điều trị sớm, dứt điểm để tránh vôi hóa đĩa đệm cùng các dây chằng quanh cột sống.

Triệu chứng nhận biết tình trạng sụn khớp bị vôi hoá

Người bệnh nếu nhận thấy bất kỳ triệu chứng bất thường nêu trên cần sớm thăm khám với bác sĩ để được chẩn đoán và tư vấn. Điều trị sớm, kịp thời là yếu tố hàng đầu giúp giảm nguy cơ diễn tiến nặng, giúp người bệnh nhanh chóng hồi phục sức khỏe.

Nguyên nhân vôi hóa sụn khớp

Tinh thể pyrophosphat canxi và tinh thể canxi apatite là hai dạng tinh thể canxi chính gây viêm và đau khớp. Trong đó sự lắng đọng, tích tụ pyrophosphat có khả năng khiến sụn khớp bị vôi hóa.

Vậy ai có nguy cơ cao bị lắng đọng pyrophosphat trong sụn khớp? Dưới đây là nhóm đối tượng dễ phát triển bệnh:

• Tuổi tác: Người cao tuổi trên 60 dễ bị lắng đọng tinh thể canxi trong mô sụn.
• Giới tính: Phụ nữ có nguy cơ cao bị vôi hóa cao hơn nam giới.
• Chấn thương: Các dạng chấn thương nhỏ nhưng có tính chất lặp đi lặp lại trong thời gian dài có nguy cơ cao khiến sụn khớp bị vôi hóa.
• Thói quen sinh hoạt: Ít hoạt động thể thao, ngồi hoặc đứng quá nhiều, duy trì ở tư thế xấu trong sinh hoạt và làm việc.
• Khác: Rối loạn di truyền, suy giáp, cường cận giáp hoặc mất cân bằng dinh dưỡng.

Yếu tố làm tăng nguy cơ hình thành các nốt vôi hoá

Phương pháp chẩn đoán

Để xây dựng phác đồ điều trị dứt điểm, bác sĩ cần tiến hành khai thác triệu chứng của người bệnh kết hợp với các xét nghiệm cận lâm sàng. Bao gồm:

• Chụp X-quang khớp giúp truy vết, đánh giá tình trạng lắng đọng tinh thể canxi trong khớp.
• Chọc dịch khớp trong trường hợp cần xác định nguyên nhân có liên quan đến tinh thể canxi pyrophotphat hay không.

Tùy từng trường hợp bác sĩ sẽ có chỉ định khai thác bệnh lý cụ thể, đảm bảo phân biệt chính xác với các bệnh lý xương khớp khác. Dựa vào đó cung cấp phác đồ điều trị phù hợp, an toàn cho người bệnh.

Điều trị vôi hóa sụn khớp

Để kiểm soát, cải thiện tình trạng sụn khớp vôi hóa tốt nhất, bác sĩ cần dựa vào mức độ tổn thương, triệu chứng cũng như tình trạng sức khỏe. Trong đó các phương pháp thông thường dùng thuốc giảm đau, thuốc kháng viêm và dẫn lưu dịch khớp.

Điều trị bằng thuốc

Một số loại thuốc thường được sử dụng trong chữa trị vôi hóa sụn khớp như:

• Thuốc chống viêm không steroid như naprofen, ibuprofen, indomethacin thường được kê đơn để giảm sưng, giảm đau. Tuy nhiên cần tuân thủ liều lượng theo chỉ định bác sĩ, đặc biệt người cao tuổi dùng có thể bị loét dạ dày hay giảm chức năng thận.
• Colchicine liều thấp phù hợp với những người xuất hiện triệu chứng sưng, viêm, đau nhức thường xuyên.
• Corticosteroid được kê đơn khi người bệnh không thể dùng colchicine hoặc NSAIDs. Song không nên sử dụng kéo dài, gây tác dụng phụ như tăng đường huyết, tăng huyết áp, đục thủy tinh thể, yếu xương,...

Điều trị sụn khớp vôi hoá bằng thuốc theo đơn kê

Dẫn lưu dịch

Với những khớp bị tổn thương, bác sĩ sẽ xem xét dẫn lưu dịch để giảm đau và áp lực chèn ép. Loại kim chuyên dụng sẽ được đưa vào bên trong sụn khớp, loại bỏ dịch dư thừa cùng những tinh thể canxi pyrophotphat.

Điều trị theo thể bệnh

Dựa vào thể vôi hóa được xác định, bác sĩ sẽ xây dựng phác đồ can thiệp phù hợp:

• Thể đa khớp, hư khớp: Bệnh nhân được dùng thuốc chống viêm steroid, tiêm steroid để cải thiện triệu chứng bệnh.
• Thể phá hủy xương: Trường hợp khớp tổn thương nghiêm trọng, bệnh nhân không chỉ tiếp nhận điều trị nội khoa mà còn được khuyến nghị cấy ghép khớp nhân tạo, tối ưu khả năng phục hồi khớp.
• Thể thứ phát: Cần xác định được nguyên nhân bệnh lý gây tình trạng vôi hóa, khắc phục dứt điểm trước khi kiểm soát vấn đề hiện tại.

Điều trị tình trạng vôi hoá theo thể bệnh mắc phải

Phòng ngừa, hạn chế diễn tiến vôi hóa sụn khớp

Người cao tuổi, người thường xuyên vận động cường độ cao là đối tượng nguy cơ cao bị vôi hóa sụn khớp. Để chủ động phòng ngừa, hạn chế sự diễn tiến của bệnh, bạn có thể áp dụng một số gợi ý dưới đây:

• Tránh các hoạt động xấu như khuân vác nặng, làm việc quá sức, thức khuya hay duy trì một tư thế trong thời gian dài.
• Ưu tiên bổ sung các loại thực phẩm lành mạnh như trái cây tươi, sữa, rau xanh, các loại hạt, đậu giúp quá trình phục hồi sụn khớp nhanh chóng.
• Hạn chế thực phẩm chiên xào nhiều dầu mỡ, đồ chế biến sẵn, quá ngọt, quá mặt hoặc chứa chất kích thích như bia rượu, thuốc lá.
• Người bệnh cần được tạo môi trường sống thoải mái, tinh thần lạc quan tránh căng thẳng, lo âu quá độ.
• Dành thời gian tập luyện thể dục mỗi ngày giúp lưu thông máu đến khớp, giúp khớp hoạt động trơn tru và linh hoạt.
• Tuân thủ liều lượng, tần suất sử dụng thuốc theo đơn kê của bác sĩ, tuyệt đối không tự ý ngừng hoặc dùng thêm thuốc.

Biện pháp phòng ngừa và nguy cơ tiến diễn tình trạng vôi hoá

Vôi hóa sụn khớp không chỉ đơn thuần gây triệu chứng khó chịu khi sinh hoạt thường ngày, mà còn tiềm ẩn các nguy cơ biến chứng nếu không điều trị sớm. Chuyên gia y tế khuyến cáo, nếu nhận thấy bất kỳ biểu hiện bất thường nào người bệnh cần thăm khám sớm để nhận tư vấn phác đồ cùng hướng dẫn thay đổi lối sống phù hợp.