Xạ trị VMAT ung thư vú dành cho ai? Cần lưu ý gì khi thực hiện?

Tìm hiểu về kỹ thuật xạ trị VMAT 

Xạ trị VMAT là gì? Chỉ định VMAT dành cho ai?

VMAT (Volumetric Modulated Arc Therapy) là một kỹ thuật xạ trị ngoài hiện đại. Với phương pháp này, thay vì chiếu tia từ vài hướng cố định như xạ trị truyền thống, máy xạ trị sẽ di chuyển xoay vòng quanh cơ thể người bệnh và phát tia liên tục trong suốt quá trình điều trị.

Trong lúc máy quay, hệ thống máy tính sẽ tự động điều chỉnh cường độ tia xạ, hình dạng chùm tia và tốc độ phát tia. Bằng cách này, tia bức xạ sẽ tập trung tối đa vào vùng cần điều trị và đảm bảo hạn chế ảnh hưởng đến mô lành xung quanh.

Kỹ thuật này thường được bác sĩ chỉ định cho bệnh nhân trong các trường hợp: 

• Khối u có hình dạng không đều hoặc nằm gần cơ quan quan trọng
• Cần xạ trị diện rộng nhưng vẫn phải bảo vệ tim, phổi hoặc mô lành
• Người bệnh khó nằm yên quá lâu trong mỗi buổi điều trị
• Cần rút ngắn thời gian chiếu xạ nhưng vẫn đảm bảo hiệu quả

Lưu ý: Xạ trị VMAT nói chung hay xạ trị VMAT ung thư vú nói riêng không phải là phương pháp dành cho tất cả ca bệnh. Việc lựa chọn còn phụ thuộc vào giai đoạn bệnh, thể trạng và mục tiêu điều trị cụ thể của từng bệnh nhân.

Xạ trị VMAT là kỹ thuật xạ trị ngoài hiện đại, dành cho các ca cần xạ trị diện rộng nhưng vẫn phải bảo vệ các mô lành xung quanh 

Ưu, nhược điểm của kỹ thuật xạ trị VMAT

So với các kỹ thuật xạ trị trước đây, VMAT mang lại nhiều cải thiện rõ rệt về trải nghiệm điều trị. Tuy nhiên, cũng giống mọi phương pháp y khoa khác, kỹ thuật này vẫn có những điểm hạn chế.

Ưu điểm

Từ góc nhìn của người bệnh, lợi ích dễ nhận thấy nhất là thời gian điều trị ngắn hơn (Thời gian chiếu xạ chỉ 2 - 6 phút và cả buổi điều trị mất khoảng 10 - 20 phút). Quá trình điều trị diễn ra nhanh chóng cũng giúp người bệnh giảm bớt cảm giác mệt mỏi khi phải nằm cố định lâu.

Ngoài ra, theo các bác sĩ chuyên khoa của Bệnh viện Đa khoa Phương Đông, kỹ thuật này còn sở hữu các điểm cộng như :

• Tia xạ bao phủ vùng điều trị đồng đều hơn
• Giảm liều bức xạ cao lên tim, phổi và mô lành
• Hạn chế một phần tác dụng phụ sau xạ trị
• Tăng sự thoải mái, đặc biệt với người lớn tuổi hoặc đang yếu

Nhược điểm cần lưu ý

Một điểm quan trọng thường ít được nhắc đến là: Dù giảm được vùng nhận liều xạ cao nhưng VMAT vẫn có thể gây ra tác dụng phụ làm sau khi điều trị. Tuy nhiên, mức độ nguy cơ phụ thuộc nhiều yếu tố như tuổi, thể trạng, diện tích chiếu xạ và cách lập kế hoạch điều trị.

Ứng dụng xạ trị VMAT ung thư vú

Trong điều trị ung thư vú hiện nay, xạ trị thường được thực hiện sau phẫu thuật và/hoặc hóa trị, khi vết mổ đã lành. Mục tiêu là tiêu diệt các tế bào ung thư còn sót lại mà mắt thường không nhìn thấy được.

Chỉ định VMAT dành cho bệnh nhân ung thư vú

Bác sĩ có thể chỉ định VMAT trong các trường hợp dưới đây:

• Sau phẫu thuật bảo tồn tuyến vú để giảm nguy cơ tái phát tại chỗ.
• Sau cắt bỏ toàn bộ vú khi khối u lớn (>5cm) hoặc có di căn hạch nách.
• Khi cần chiếu xạ bổ trợ vùng hạch thượng đòn hoặc hạch vú trong.
• Một số trường hợp di căn xương hoặc não cần kiểm soát triệu chứng.

Tuy nhiên, bác sĩ sẽ cân nhắc kỹ nếu khối u ở vú trái (gần tim) hoặc thể tích chiếu xạ lớn, nhằm hạn chế tối đa ảnh hưởng lâu dài.

Xạ trị có thể được chỉ định cho các ca bệnh sau khi cắt bỏ toàn bộ vú do khối u lớn 

Vùng điều trị

Trong xạ trị VMAT ung thư vú, vùng chiếu xạ của mỗi bệnh nhân không giống nhau mà phải được cá thể hóa theo phương pháp phẫu thuật và giai đoạn bệnh.

Dựa trên phương pháp phẫu thuật và giai đoạn bệnh, các bác sĩ Xạ trị sẽ khoanh vùng nhận tia xạ. Các vùng điều trị phổ biến tương ứng sau từng cuộc phẫu thuật có thể kể đến:

• Toàn bộ tuyến vú (sau phẫu thuật bảo tồn)
• Thành ngực sau khi cắt bỏ vú
• Vị trí giường khối u (nơi khối u đã được lấy bỏ)
• Hạch nách, hạch thượng đòn hoặc hạch vú trong nếu có di căn

Máy xạ trị sẽ được lập kế hoạch dựa trên hình ảnh CT mô phỏng để đảm bảo tia xạ phát ra đến đúng vị trí cần điều trị. Điều này giúp người bệnh yên tâm hơn vì vùng lành được hạn chế ảnh hưởng tối đa.

Thời gian điều trị 

Tùy vào phương pháp phẫu thuật và mức độ bệnh, thời gian xạ trị của mỗi bệnh nhân cũng có sự khác biệt: 

• Xạ trị toàn bộ vú (sau phẫu thuật bảo tồn): Bệnh nhân sẽ xạ trị 5 buổi mỗi tuần (từ thứ 2 đến thứ 6), kéo dài khoảng 5–6 tuần.
• Xạ trị toàn bộ thành ngực (sau cắt bỏ toàn bộ vú): Nếu không có di căn hạch bạch huyết, vùng xạ trị sẽ bao gồm toàn bộ thành ngực, có thể bao gồm cả sẹo mổ và vị trí đặt ống dẫn lưu trước đó. Lịch điều trị tương tự: 5 buổi/tuần trong 5–6 tuần.
• Xạ trị bổ trợ hạch vùng: Trong cả hai trường hợp trên, nếu có di căn hạch nách, bệnh nhân sẽ cần xạ trị thêm vùng hạch liên quan như hạch thượng đòn và/hoặc hạch vú trong cùng bên. Thời gian điều trị vẫn duy trì 5 buổi mỗi tuần trong khoảng 5–6 tuần.

Hiện nay, một số trung tâm áp dụng xạ trị giảm phân liều (tăng liều mỗi buổi nhưng rút ngắn tổng số buổi), giúp thời gian điều trị chỉ còn khoảng 3 tuần trong những trường hợp phù hợp. Nghiên cứu cho thấy hiệu quả kiểm soát tái phát tương đương, trong khi tác dụng phụ không tăng lên đáng kể.

Thời gian xạ trị còn phụ thuộc vào tình trạng bệnh và chỉ định của bác sĩ 

Xạ trị VMAT ung thư vú có an toàn không?

Dù là một trong số các kỹ thuật điều trị ung thư hiện đại nhất nhưng xạ trị VMAT vẫn có thể gây một số tác dụng phụ. Bởi tia xạ năng lượng cao vẫn gây ra những ảnh hưởng nhất định đến cơ thể như:

• Viêm da vùng chiếu xạ (da đỏ, khô hoặc sạm màu)
• Mệt mỏi kéo dài trong thời gian điều trị
• Viêm phổi do tia xạ (hiếm gặp)
• Nguy cơ ảnh hưởng tim mạch, đặc biệt khi điều trị vú trái

So sánh xạ trị VMAT và các phương pháp khác trong điều trị ung thư vú 

Trên thực tế, để điều trị ung thư vú, ngoài VMAT, người bệnh còn có thể điều trị với xạ trị 3D hoặc xạ trị IMRT. Dưới đây là bảng so sánh các phương pháp xạ trị trong điều trị bệnh K vú:

Xạ trị VMAT ung thư vú tại Bệnh viện Đa khoa Phương Đông 

Nếu bạn đang cân nhắc xạ trị VMAT ung thư vú, việc lựa chọn một cơ sở điều trị uy tín có thể giúp hành trình điều trị trở nên nhẹ nhàng và an tâm hơn. Tại Bệnh viện Đa khoa Phương Đông, Trung tâm Ung bướu, Xạ trị và Y học hạt nhân Quốc tế triển khai mô hình điều trị đa mô thức khép kín, kết hợp phẫu thuật, hóa trị, xạ trị và chăm sóc toàn diện theo tiêu chuẩn quốc tế. 

Hệ thống CT Photon-Counting NAEOTOM Alpha là công nghệ chụp cắt lớp đếm photon hiện đại hàng đầu thế giới, hiện chỉ có tại Bệnh viện Đa khoa Phương Đông ở khu vực miền Bắc. Máy cho phép chụp toàn thân chưa tới 1 giây, tạo hình ảnh sắc nét giúp bác sĩ chẩn đoán nhanh và chính xác hơn. 

Nhờ tích hợp trí tuệ nhân tạo, thiết bị còn giúp giảm tới 90% liều tia X so với CT thông thường, tăng độ an toàn cho người bệnh khi thăm khám theo chỉ định. Ngoài ra, hệ thống máy gia tốc tuyến tính VERSA HD hiện đại cho phép thực hiện kỹ thuật VMAT với độ chính xác cao, giúp tập trung tia xạ vào khối u và hạn chế ảnh hưởng đến mô lành. 

Siêu máy CT NAEOTOM Alpha với độ phân giải chi tiết và liều tia X tối thiểu hỗ trợ các bác sĩ rất nhiều trong quá trình xạ trị cho bệnh nhân ung thư 

Không chỉ chú trọng công nghệ, đội ngũ bác sĩ giàu kinh nghiệm luôn đồng hành, giải thích rõ ràng từng bước điều trị để người bệnh hiểu và yên tâm hơn. Với phác đồ cá thể hóa cho từng trường hợp, Phương Đông hướng tới mục tiêu không chỉ kiểm soát bệnh mà còn nâng cao chất lượng sống lâu dài cho người bệnh ung thư.

Có thể nói, xạ trị VMAT ung thư vú là một bước tiến quan trọng trong điều trị ung thư hiện đại, giúp tập trung tia xạ chính xác vào vùng cần điều trị, đồng thời hạn chế ảnh hưởng đến mô lành xung quanh. Tuy nhiên, việc lựa chọn phương pháp xạ trị cần được bác sĩ đánh giá toàn diện để đảm bảo hiệu quả điều trị và an toàn lâu dài cho người bệnh.